Trong những năm qua, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển ổn định trên tất cả các lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp liên tục được duy trì 6%/năm. Sản lượng sản phẩm nông nghiệp cung cấp cho thị trường trong tỉnh tăng từ 65% năm 2012 lên trên 85% hiện nay. Nhiều mô hình, dự án phát triển sản xuất được triển khai và nhân rộng đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, từ năm 2010 đến năm 2014, toàn tỉnh đã triển khai thực hiện 365 mô hình dự án ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất với tổng kinh phí hỗ trợ trên 99,7 tỷ đồng; trong đó, có 149 mô hình trồng trọt, 88 mô hình chăn nuôi, 36 mô hình lâm nghiệp, 11 mô hình cơ giới hoá và 81 mô hình thuỷ sản.
Trong sản xuất lúa, để giúp bà con nông dân giảm dần chi phí sản xuất, tăng năng suất lúa, ngành nông nghiệp đã triển khai nhiều dự án đưa giống lúa mới vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu mùa vụ cũng như hình thức sản xuất. Ông Nguyễn Văn Đức, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: Với điều kiện địa hình chia cắt, diện tích đất sản xuất nông nghiệp manh mún, không tập trung, Sở NN&PTNT đã tập trung chỉ đạo bà con nông dân sử dụng quỹ đất một cách hợp lý, đưa các giống lúa ngắn ngày, năng suất, chất lượng cao vào sản xuất để chuyển đổi cơ cấu mùa vụ. Chương trình này bắt đầu từ việc gieo cấy các giống lúa thuần, lúa lai và các giống lúa chất lượng cao như: Hương thơm số 1, Bắc thơm số 7, TBR45, BC15, RVT, QR1 thông qua các mô hình trình diễn tại nhiều địa phương trong tỉnh… Đến nay, một số địa phương như Đông Triều, Quảng Yên, diện tích cấy giống lúa chất lượng cao luôn đạt từ 75-80% diện tích lúa, năng suất bình quân đạt trên 60 tạ/ha. Cùng với đó, trong sản xuất lúa nhanh chóng chuyển đổi phương thức canh tác từ cấy lúa truyền thống sang gieo thẳng, vừa tiết kiệm giống, công lao động, tiết kiệm chi phí về giống, vật tư, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vừa tăng năng suất lúa từ 10-15%. Theo tính toán của ngành chức năng, mỗi ha chuyển từ cấy lúa truyền thống sang gieo thẳng tiết kiệm được từ 3,5-4 triệu đồng. Với việc chuyển đổi tích cực này, diện tích gieo thẳng lúa toàn tỉnh tăng từ 100ha năm 2008 lên hơn 15.000ha năm nay.
Đặc biệt, với sự chỉ đạo quyết liệt của ngành chức năng và các địa phương, diện tích trồng rau an toàn theo hướng VietGAP không ngừng được mở rộng. Trong tổng số hơn 9.000ha diện tích trồng rau toàn tỉnh hiện nay thì đã có hơn 500ha trồng rau theo quy trình VietGAP cho hiệu quả cao. Điển hình như dự án hợp tác sản xuất rau an toàn của Công ty CP Đầu tư xây dựng Việt Long quy mô 32ha tại Cộng Hoà (Quảng Yên) và 15ha tại Quảng Minh (Hải Hà), với sản lượng sản xuất và thu mua của bà con nông dân trong vùng dự án đạt bình quân 1,5 tấn rau an toàn/ngày; mô hình liên kết trong sản xuất và tiêu thụ rau an toàn của HTX Dịch vụ nông nghiệp chất lượng cao Hoa Phong (Đông Triều), nâng cao hiệu quả sản xuất từ 3-5 lần so với trước đó, tạo nguồn thu nhập cao cho doanh nghiệp và người dân trong vùng dự án.
Bên cạnh những dự án, mô hình được ứng dụng trong sản xuất lúa, rau an toàn thì nhiều mô hình khác cũng bước đầu cho hiệu quả kinh tế cao, diện tích sản xuất đang được nhân rộng như: Mô hình trồng hoa lan cao cấp; mô hình trồng mía tím; dự án phát triển cây ngô; mô hình trồng khoai tây; mô hình phát triển cây ăn quả. Riêng đối với cây thanh long ruột đỏ, các mô hình được triển khai thực hiện tại các địa phương Uông Bí, Hoành Bồ, Ba Chẽ, Đầm Hà, Móng Cái với quy mô 63,1ha và bắt đầu được thực hiện tại Uông Bí, đến nay diện tích trồng thanh long ruột đỏ toàn tỉnh đã đạt trên 100ha. Theo tính toán, với mật độ trồng 1.000-1.200 trụ/ha, sau 2 năm chăm sóc, thanh long có thể cho thu hoạch 5-10 tấn/ha và ổn định từ 15-20 tấn/ha từ năm thứ 3 đến năm thứ 12; với giá bán 40.000-45.000 đồng/kg, mỗi ha thanh long cho thu nhập trên 600 triệu đồng mỗi năm. Hiện nay, một số địa phương đang quy hoạch thành vùng sản xuất tập trung nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Thanh long ruột đỏ hiện đang là sản phẩm được xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của Quảng Ninh.
Trong chăn nuôi, từ năm 2010 đến nay, toàn tỉnh thực hiện 88 mô hình chăn nuôi với quy mô 196.159 con gia súc, gia cầm, vật nuôi các loại và 1.350 tổ ong mật, tổng kinh phí hỗ trợ trên 24,1 tỷ đồng. Huyện Ba Chẽ có số mô hình nhiều nhất với 24 mô hình, quy mô 4.732 con, 250 tổ ong, kinh phí hỗ trợ gần 4,1 tỷ đồng; Đầm Hà 17 mô hình, quy mô 19.676 con và 50 tổ ong, kinh phí 6,159 tỷ đồng; Đông Triều 13 mô hình, quy mô 47.930 con, kinh phí 3,671 tỷ đồng; Vân Đồn 8 mô hình, quy mô 65.669 con, kinh phí 2,53 tỷ đồng… Thực hiện chủ trương phát triển bền vững, đồng bộ kinh tế thuỷ sản về khai thác, nuôi trồng, chế biến và dịch vụ hậu cần nghề cá theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đáp ứng nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của thị trường trong nước, quốc tế và yêu cầu hội nhập, trong những năm qua, Sở NN&PTNT đã đặc biệt quan tâm, chỉ đạo các địa phương, đơn vị trong ngành đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, qua đó nhiều dự án, mô hình được triển khai thực hiện có hiệu quả. Từ năm 2010 đến nay, 81 mô hình nuôi trồng, khai thác, chế biến thuỷ sản được triển khai thực hiện với kinh phí hơn 20,8 tỷ đồng. Các mô hình bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao và từng bước được nhân rộng. Trong nuôi thuỷ sản nước ngọt phải kể đến mô hình nuôi thâm canh, bán thâm canh cá rô phi đơn tính (dòng giff, rô phi Đường nghiệp, Cát Phú…) tại các vùng chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thuỷ sản ở Đông Triều, Uông Bí, Quảng Yên, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà, năng suất 6-10 tấn/ha (cá biệt 15 tấn/ha/vụ), giá trị 280-300 triệu đồng/ha/vụ, lợi nhuận 30-40% tổng mức đầu tư, mô hình góp phần nâng cao giá trị, hiệu quả sử dụng đất, chuyển dịch cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu kinh tế nông thôn và được nhân rộng hiệu quả, giúp hình thành một số vùng sản xuất tập trung, đưa diện tích chuyên canh cá rô phi toàn tỉnh đến nay đạt trên 200ha, sản lượng trên 1.000 tấn cá thương phẩm. Các mô hình nuôi cá lăng vàng, lăng chấm, trắm đen tại Hải Hà, Đông Triều quy mô gần 3ha, năng suất 10-12 tấn/ha/vụ, thu nhập trên 3 tỷ đồng/ha/vụ (16-18 tháng); mô hình nuôi cá rô đồng, cá rô đầu vuông ở Ba Chẽ, Đầm Hà, Móng Cái… năng suất 15-20 tấn/ha/vụ, doanh thu đạt trên 1 tỷ đồng/ha/vụ sau 4-5 tháng nuôi; nuôi ba ba ở Móng Cái, Cẩm Phả năng suất 8-10 tấn/ha, doanh thu 1,5-2 tỷ đồng/ha/vụ…; một số mô hình nuôi cá tầm, cá hồi, chạch chấu tại Bình Liêu, nuôi cá trê đồng vàng ở Đông Triều, Hải Hà đang giai đoạn khảo nghiệm với những thành công bước đầu, góp phần phát huy tiềm năng, lợi thế đặc thù của địa phương, đa dạng hoá sản phẩm nông nghiệp.
Có thể khẳng định, các dự án, mô hình trong sản xuất nông nghiệp được triển khai thành công đã góp phần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao năng suất, sản lượng trong sản xuất. Nhiều giống cây trồng mới, khả năng thích nghi rộng, năng suất chất lượng tốt được đưa vào sản xuất, từng bước hình thành những vùng sản xuất hàng hoá tập trung trong nông nghiệp gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cao cho người nông dân.
Hữu Việt
