Đại Dực là xã vùng sâu, vùng xa của huyện Tiên Yên, 100% người dân trong xã là người dân tộc thiểu số, trong đó dân tộc Sán Chỉ chiếm tới hơn 90%. Nhiều người trong số họ nói tiếng Việt rất kém, chủ yếu giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ có em đến tuổi đi học còn không biết tiếng Việt. Trong đó, khi đến trường các em buộc phải học tiếng Việt. Do vậy, nhiều học sinh của Đại Dực không hiểu được bài, dẫn đến chán nản việc học tập, không muốn đến trường, có em đã bỏ học.
Năm 2006, Dự án “Tăng cường tiếp cận giáo dục có chất lượng cho trẻ em vùng khó khăn ở Việt Nam nhằm giảm bớt khoảng cách và phát triển hội nhập” của Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (United Nations Children Fund), Tổ chức cứu trợ trẻ em Anh (Save the Children) tài trợ đưa vào triển khai ở các lớp mầm non Đại Dực năm học 2006-2007. Năm học 2008-2009, Dự án bắt đầu được áp dụng ở Trường PTCS Đại Dực (xã Đại Dực) và Trường tiểu học Đông Ngũ (xã Đông Ngũ). Từ dự án này đã mở ra việc dạy và học mới cho học sinh người dân tộc thiểu số, đó là học song ngữ (dạy tiếng Việt song song với tiếng mẹ đẻ của học sinh).
Chúng tôi đến Trường PTCS Đại Dực trong một buổi học song ngữ, thì thấy hình ảnh một cô giáo người Kinh dạy học, bên cạnh đó một cô giáo người Sán Chỉ với vai trò là phiên dịch. Khi cô giáo người Kinh truyền đạt một nội dung thì cô giáo người Sán Chỉ cũng dịch lại cho các em. Cô giáo Vũ Thị Mai, Hiệu trưởng Trường PTCS Đại Dực cho biết: “Tất cả các cô giáo trợ giảng với vai trò là phiên dịch đều là người địa phương đang sinh sống ở xã Đại Dực. Họ đều có trình độ từ lớp 9 đến lớp 12. Trước khi tham gia việc trợ giảng ở trên lớp, họ được học qua các lớp tập huấn, có sự hướng dẫn của giáo viên chính. Họ đều là những người nói thành thạo tiếng Kinh và tiếng Sán Chỉ”. Cũng theo cô Hiệu trưởng Vũ Thị Mai, thì từ khi nhà trường áp dụng việc trợ giảng song ngữ, học sinh học sôi nổi hẳn lên và hiểu bài hơn. Cô Mai đưa ra một thí dụ thực tiễn, như năm học 2007-2008 (khi chưa áp dụng dạy song ngữ trong nhà trường), toàn trường chỉ có một học sinh giỏi. Nhưng từ năm học 2008-2009, khi áp dụng việc trợ giảng song ngữ vào trong trường thì số lượng học sinh giỏi nhiều hẳn lên. Cụ thể, năm học 2010-2011, số học sinh giỏi kỳ I của nhà trường là 11 em, học sinh tiên tiến có 41 em, số học sinh khá vượt hẳn so với trước đây. Đây là một thành tựu rất đáng mừng ở một ngôi trường mà 100% là học sinh dân tộc thiểu số. Tằng Móc Dìn, là học sinh giỏi của nhà trường tâm sự với chúng tôi: “Khi được học song ngữ cháu thấy lớp học thân thiện hơn. Cháu hiểu bài tốt hơn, học và nói tiếng Việt cũng tốt hơn. Từ đó cháu cũng thích học hơn”.
Đến nay, việc áp dụng học song ngữ ở Tiên Yên vẫn mới dừng lại ở 2 Trường PTCS Đại Dực và Trường Tiểu học Đông Ngũ. Hy vọng chương trình này sẽ sớm được mở rộng đến các xã khác để nhiều trẻ em trên địa bàn Tiên Yên được tham gia.
Công Thành
