Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được cụ thể hóa trên nhiều lĩnh vực, trong đó công tác tư pháp góp phần quan trọng vào hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật. Quảng Ninh đang cụ thể hóa yêu cầu này bằng những nhiệm vụ gắn trực tiếp với thực tiễn quản lý và đời sống.
Bám sát thực tiễn từ xây dựng đến thi hành pháp luật
Trước yêu cầu xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật ngày càng sát thực tiễn, công tác tư pháp ở Quảng Ninh đang được triển khai theo hướng chủ động, đồng bộ, gắn với yêu cầu quản lý nhà nước, nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và đặc thù của địa bàn biên giới.
Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cùng Chỉ thị số 35-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy là những định hướng quan trọng đối với công tác tư pháp trên địa bàn. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra là bảo đảm pháp luật được triển khai thống nhất, kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở Tư pháp tham mưu UBND tỉnh ban hành trên 70 văn bản chỉ đạo, tham mưu ban hành kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND và Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2026-2031. Toàn tỉnh ban hành 62 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 12 nghị quyết, 50 quyết định; các cơ quan tư pháp thẩm định 74 dự thảo. Cả 53 văn bản do cấp tỉnh ban hành đều được kiểm tra, rà soát trước khi cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.
Cùng với xây dựng văn bản mới, công tác kiểm tra, rà soát tập trung vào những quy định không còn phù hợp. Sở Tư pháp đã tự kiểm tra 42 văn bản do UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành; phối hợp rà soát, đề nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ 70 văn bản. Toàn tỉnh không có văn bản trái pháp luật theo kết luận, kiến nghị của Bộ Tư pháp hoặc các bộ, cơ quan ngang bộ. Các quy định liên quan doanh nghiệp, điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính cũng được rà soát nhằm kịp thời phát hiện, xử lý những nội dung bất cập trong quá trình thực hiện.
Từ khâu xây dựng, trọng tâm tiếp tục được đặt vào hiệu quả tổ chức thi hành và khả năng đưa pháp luật vào đời sống. Các cơ quan tư pháp, pháp chế thường xuyên theo dõi văn bản mới, tiếp nhận, xử lý hoặc kiến nghị xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Qua đó phản ánh những vấn đề từ thực tiễn trở lại quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật.
Trong 6 tháng, toàn tỉnh tổ chức 1.840 cuộc phổ biến, giáo dục pháp luật trực tiếp với 476.025 lượt người tham gia, phát hành gần 200.000 tài liệu; đồng thời đẩy mạnh truyền thông đối với các chính sách và dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có tác động đến xã hội. Hình thức tuyên truyền được kết hợp giữa trực tiếp với ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội, chú trọng người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Ở cơ sở, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 257 vụ việc, hòa giải thành công 224 vụ, đạt 87,15%. Công tác xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật tiếp tục được triển khai theo quy định mới, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân ngay tại cộng đồng dân cư. Hoạt động trợ giúp pháp lý tiếp tục hướng tới những nhóm cần được hỗ trợ. Tỉnh cũng đã ban hành chính sách trợ giúp pháp lý cho người dân tộc thiểu số tại các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2026-2030.
Cải cách hành chính, chuyển đổi số được gắn với rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Sở Tư pháp đã cắt giảm thời gian đối với 140/216 thủ tục đủ điều kiện; 77/77 hồ sơ trực tuyến được giải quyết đúng hoặc trước hạn, các địa phương đạt tỷ lệ từ 99% trở lên. Hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh được triển khai thông qua chương trình liên ngành, tập huấn, đối thoại và mạng lưới tư vấn viên pháp luật.
Bên cạnh kết quả đạt được, năng lực một bộ phận cán bộ tư pháp, pháp chế chưa đồng đều. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số ở một số lĩnh vực còn hạn chế. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cán bộ phụ trách thống kê là cán bộ mới trong khi khối lượng công việc lớn. Vì vậy, kiện toàn nhân lực, tăng bồi dưỡng nghiệp vụ và phối hợp tháo gỡ vướng mắc tiếp tục là những yêu cầu cần tập trung trong quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Tăng cường hợp tác pháp luật, tư pháp gắn với thực tiễn
Với vị trí tiếp giáp Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), Quảng Ninh có những nhu cầu pháp lý gắn với giao lưu dân cư, thương mại, đầu tư và các quan hệ có yếu tố nước ngoài. Bởi vậy, hợp tác quốc tế về pháp luật, tư pháp đang được triển khai theo hướng gắn với chức năng của ngành và những vấn đề thực tế tại khu vực biên giới.
Bản Ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp giữa Sở Tư pháp Quảng Ninh và Sở Tư pháp Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây được ký ngày 28/6/2025 tại Nam Ninh đã tạo khuôn khổ cho hoạt động phối hợp giữa hai bên. Năm 2026, Kế hoạch số 164/KH-UBND của UBND tỉnh và Kế hoạch số 46/KH-STP của Sở Tư pháp tiếp tục cụ thể hóa các nhiệm vụ về phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý, bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp và tăng cường trao đổi nghiệp vụ, giao lưu giữa hai bên.
Hợp tác nghề nghiệp cũng từng bước được mở rộng. Ngày 14/3/2026, Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ninh giao lưu, trao đổi nghiệp vụ với Hiệp hội Luật sư thành phố Phòng Thành Cảng. Từ ngày 15 đến 17/7/2026, đoàn công tác Sở Tư pháp Quảng Ninh làm việc với Sở Tư pháp Quảng Tây, Hiệp hội Luật sư, Ủy ban Trọng tài Nam Ninh, Cục Tư pháp thành phố Phòng Thành Cảng và Đông Hưng. Hai bên thống nhất tăng cường hợp tác trong giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại thông qua hòa giải, trọng tài thương mại; phổ biến, giáo dục pháp luật; trợ giúp pháp lý; công tác luật sư, công chứng và kết nối các tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý.
Qua chuyến công tác, đoàn Quảng Ninh đã tiếp cận thực tế mô hình kết hợp trọng tài và hòa giải thương mại trong giải quyết tranh chấp xuyên biên giới tại Trung tâm Hợp tác Trọng tài thương mại Trung Quốc - ASEAN; trao đổi kinh nghiệm về tổ chức trọng tài với Ủy ban Trọng tài Nam Ninh. Các nội dung hợp tác đang từng bước được cụ thể hóa, gắn với nhu cầu thực tế tại khu vực biên giới.
Công tác tư pháp ở Quảng Ninh đang ngày càng gắn sát thực tiễn, góp phần nâng hiệu quả thi hành pháp luật, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và cụ thể hóa yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
