Để tạo hành lang cơ chế khuyến khích phong trào thi đua của người dân tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn trong chương trình xây dựng nông thôn mới đầu năm 2013 UBND tỉnh đã ban hành Quyết định 301 quy định việc thực hiện chính sách hỗ trợ vật liệu xây dựng đầu tư công trình cơ sở hạ tầng nông thôn. Từ quy định này đã nâng cao tính thống nhất, ý thức tập thể, tổ chức xóm làng. Cơ chế đã nhận được nhiều hưởng ứng từ người dân, tạo hiệu ứng kích thích lan toả trong phong trào chung sức xây dựng nông thôn mới, đặc biệt trong việc huy động sự tham gia đóng góp của người dân. Chính vì vậy đến nay trên toàn tỉnh người dân đóng góp được 120.724 ngày công, hiến 106.804m2 đất, khai thác vật liệu tại chỗ 23.373m3, đóng góp bằng tiền mặt 102,157 tỷ đồng, quân đội và doanh nghiệp ủng hộ 5,117 tỷ đồng để đầu tư xây dựng công trình hạ tầng nông thôn các loại. Với sức lan toả, sự vào cuộc của nhân dân tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng theo phương thức này, các địa phương tiếp tục đăng ký nguyên vật liệu trả chậm phục vụ chương trình xây dựng nông thôn mới năm 2014 là 34.743 tấn xi măng và 19.562 vạn viên gạch (tương đương 54,845 tỷ đồng). Theo phản ánh từ các địa phương có thể khẳng định đây là cách làm phù hợp, sáng tạo trong tình hình hiện nay, tạo điều kiện cho người dân, các tổ chức tham gia góp công, góp sức, góp tiền xây dựng các công trình hạ tầng nông thôn và tạo sự gắn kết chung tay xây dựng nông thôn mới. Cơ chế đã phát huy được tinh thần chủ động, sáng tạo xây dựng xã hội theo hướng dân chủ, công khai, minh bạch.
Như vậy đến thời điểm này Quảng Ninh đang là tỉnh duy nhất có được cơ chế hỗ trợ bằng vật liệu xây dựng công trình kết cấu hạ tầng nông thôn, tuy nhiên vì là chính sách mới nên trong quá trình triển khai đã không tránh khỏi những bất cập.
Tại buổi họp giao ban công tác xây dựng cơ bản quý IV vừa qua của UBND tỉnh, đồng chí Vũ Văn Diện, Chủ tịch UBND huyện Tiên Yên phản ánh: Do cơ chế theo Quyết định số 301/QĐ-UBND ngày 29-1-2013 còn quy định “cứng” nên khi áp vào điều kiện thực tế chưa phù hợp. Ví dụ quy định cứng phải lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật đối với các công trình do trước đây Trung ương chưa có hướng dẫn cho phép lập dự toán chưa thực sự phù hợp với trình độ cán bộ cấp cơ sở. Rồi Quy định hỗ trợ vật liệu “cào bằng”, không có đặc thù vùng miền, nhất là các địa phương miền núi, hải đảo dân cư phân bố thưa, huy động nguồn lực gặp nhiều khó khăn.
Đồng chí Nguyễn Văn Vinh, Chủ tịch UBND TX Quảng Yên cho biết thêm: Quyết định chỉ hỗ trợ vật liệu xây dựng, trong khi đó đối với các địa phương vùng núi, địa hình khó khăn, dân cư thưa thớt việc triển khai thực hiện các tuyến đường giao thông nếu không được hỗ trợ chi phí thuê máy tạo nền đường, mặt đường thì việc triển khai thực hiện rất khó khăn. Bên cạnh đó Quyết định số 301/QĐ-UBND của UBND tỉnh chỉ quy định hỗ trợ 3 loại vật liệu chính là xi măng, gạch, đá dăm do đó không đáp ứng yêu cầu các công trình sử dụng các loại vật liệu khác (cát, thép, ống cống…) gây khó khăn cho các địa phương khi thực hiện. Một số thủ tục khi triển khai thực hiện theo các văn bản hướng dẫn của các Bộ, ngành không phù hợp với trình độ cán bộ cấp xã.
Để tiếp tục thực hiện mục tiêu đến năm 2015 tỉnh Quảng Ninh cơ bản đạt tiêu chí nông thôn mới, theo lộ trình trong thời gian 2 năm tới toàn tỉnh có thêm 48 xã về đích nông thôn mới, đó đều là các xã đạt tiêu chí về kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thấp, dân cư thưa thớt, việc huy động sự đóng góp của người dân sẽ khó khăn hơn. Vì vậy chính sách hỗ trợ xây dựng công trình kết cấu hạ tầng nông thôn cần phù hợp với điều kiện thực tế hơn.
Đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng Nông thôn mới tỉnh cho biết: Trên cơ sở kiến nghị, đề xuất của các địa phương UBND tỉnh đã giao Ban tiếp thu sửa đổi các quy định về hỗ trợ kinh phí đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật nông thôn phục vụ Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2013-2015 theo hướng “mềm” hơn. Theo đó, nội dung, định mức hỗ trợ, phương thức hỗ trợ đều được sửa đổi phù hợp hơn với thực tế triển khai thực hiện trên toàn tỉnh. Đặc biệt đã có sửa đổi, bổ sung hỗ trợ về vật liệu, máy móc thiết bị chuyên dụng, chi phí nhân công, UBND tỉnh giao UBND cấp huyện căn cứ đặc điểm, tính chất từng công trình và điều kiện kinh tế - xã hội của từng xã, thôn quyết định mức hỗ trợ cụ thể cho từng công trình, hạng mục công trình. Tin rằng với những sửa đổi, bổ sung kịp thời này việc đầu tư xây dựng hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật nông thôn theo Chương trình xây dựng nông thôn mới sẽ tiếp tục huy động được sự vào cuộc tích cực hơn nữa của toàn xã hội.
Ngọc Lan
