Có thể đó là một người có uy tín của bản làng, một tấm gương phát triển kinh tế, hay một người tâm huyết với việc duy trì nghệ thuật may thêu truyền thống... Dù ở vai trò nào, họ cũng là những hạt nhân tiêu biểu góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hoá độc đáo của cộng đồng vùng đồng bào DTTS rất đáng trân trọng, biểu dương và trở thành tấm gương để nhiều người khác noi theo.
* Làm giàu từ mô hình chăn nuôi lợn
Người chúng tôi nhắc đến là ông Nịnh Văn Chau, dân tộc Sán Chỉ, thôn Khe Ốn, xã Thanh Lâm, huyện Ba Chẽ. Ông là một trong những hộ đồng bào DTTS tiêu biểu, nhạy bén trong cách phát triển kinh tế hộ gia đình từ mô hình chăn nuôi lợn quy mô lớn của xã.
Trước đây gia đình ông Nịnh Văn Chau chủ yếu sống dựa vào rừng, trồng trọt và chăn nuôi chỉ mang tính tự cấp tự túc, nhỏ lẻ. Cho đến khi được tiếp cận chính sách phát triển kinh tế từ chương trình xây dựng nông thôn mới, chương trình 135, năm 2013, ông Chau đã mạnh dạn vay mượn thêm để đầu tư gần 200 triệu đồng xây dựng chuồng trại, mua con giống và thức ăn chăn nuôi lợn quy mô lớn. Bên cạnh đó, ông cũng tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi và tham quan nhiều mô hình trang trại, gia trại phát triển kinh tế trên địa bàn để học hỏi kinh nghiệm. Ông cho biết: “Khi bắt đầu gây dựng mô hình, gia đình tôi đã được Nhà nước hỗ trợ 25 triệu đồng mua lợn giống và tập huấn kỹ thuật chăn nuôi. Đến nay, trong chuồng của gia đình tôi lúc nào cũng duy trì từ 40-50 con lợn, trong đó có hơn 20 con lợn nái Móng Cái. Về thức ăn thì bên cạnh chăn bằng cám công nghiệp, gia đình tôi tận dụng nguồn thức ăn do gia đình tự sản xuất được, như cám ngô, cám gạo, bột sắn, rau xanh. Chuồng trại lúc nào cũng đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông”.
Nhờ tuân thủ kỹ thuật chăn nuôi, đàn lợn của gia đình ông Chau phát triển tốt, cho hiệu quả kinh tế cao. Trung bình mỗi năm, gia đình ông Chau nuôi gối từ 2-3 lứa lợn thịt, cho thu lãi từ 60-70 triệu đồng. “Cuộc sống mấy năm gần đây khấm khá hơn nhiều. Bây giờ đường sá giao thông thuận tiện hơn trước, thông tin liên lạc nhanh chóng nên nếu có chí làm ăn thì cũng dễ làm giàu trên đất này. Mong muốn của chúng tôi là Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để đồng bào DTTS có thể vay được nhiều vốn hơn phục vụ phát triển sản xuất”, ông Chau chia sẻ.
* Nghệ nhân bảo tồn trang phục dân tộc Dao Thanh Phán
Bà Diềng Chống Sếnh (thôn 3, xã Quảng Sơn, Hải Hà) năm nay đã ngoài 60 tuổi và đã có nhiều năm trực tiếp truyền dạy nghệ thuật thêu thùa trang phục người Dao Thanh Phán cho nhiều phụ nữ trên địa bàn xã. Đối với bà Sếnh, đó chính là trách nhiệm của mình để mong sao nghệ thuật thêu thùa trang phục của dân tộc Dao không bị mai một theo năm tháng.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, linh hồn của một trang phục phụ nữ Dao Thanh Phán chính là những hoạ tiết thêu thùa cầu kỳ, đẹp mắt trên khăn, mũ, quần, áo của họ. Việc thêu được người phụ nữ Dao miệt mài, tỉ mẩn thực hiện trong thời gian rỗi, thậm chí là tranh thủ lúc đi rừng, chăn trâu, làm việc nhà… Do đó có khi phải mất đến cả năm mới hoàn thành một bộ trang phục. Cũng chính vì vậy mà nhiều cô gái trẻ người Dao đã không còn thích thú và chăm chỉ may, thêu trang phục như trước đây nữa. Bà Sếnh chia sẻ: “Từ lúc bé đã được bà, được mẹ dạy cho cách thêu thùa các hoa văn, hoạ tiết và cách may mặc một bộ trang phục của dân tộc Dao. Cho đến khi lấy chồng, phụ nữ Dao nào cũng tự may, thêu quần áo, mũ, khăn cho bản thân và các thành viên trong gia đình. Nhưng buồn là bây giờ người ta thích mặc quần áo may sẵn bán ở chợ hơn…”. Bởi vậy, trong nhiều năm liền, bà đã nỗ lực truyền dạy cho những phụ nữ trẻ trong thôn, xã về ý nghĩa của từng nét hoa văn, cách kết hợp màu sắc giữa từng sợi chỉ len để tạo nên những hoa văn đẹp. Nhờ sự tận tụy của bà, đến nay việc thêu thùa trang phục đồng bào Dao Thanh Phán đã được nhiều phụ nữ trẻ trên địa bàn xã Quảng Sơn học thành thạo.
Ghi nhận những đóng góp của người phụ nữ Dao này, cuối năm 2013, bà Diềng Chống Sếnh đã được Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam trao tặng danh hiệu nghệ nhân bảo tồn trang phục dân tộc Dao Thanh Phán và kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp văn nghệ dân gian”.
* Người đảng viên uy tín, làm kinh tế giỏi
Là cán bộ xã nghỉ hưu, ông Nguyễn Văn Lực (thôn 2, xã Dân Chủ, huyện Hoành Bồ) vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội và gương mẫu đi đầu trong phát triển kinh tế gia đình.
Chia sẻ với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Lực cho biết: “Những năm 1980, gia đình ông cũng như nhiều hộ khác trên địa bàn gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, mình là cán bộ xã nên bản thân phải nỗ lực tìm cách vươn lên làm giàu để đồng bào trong thôn, xã còn học hỏi làm theo”. Sau thử nghiệm các mô hình trồng sen, trồng vải, nuôi cá không hiệu quả, ông đã chuyển sang trồng keo và xây dựng trang trại trồng ổi Đài Loan kết hợp chăn nuôi gà, ngan đen, trâu mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đến nay, mặc dù đã nghỉ hưu song ông vẫn tiếp tục duy trì và phát triển kinh tế trang trại với 6ha keo, 800 gốc ổi Đài Loan, hàng trăm con gà Tiên Yên… mỗi năm cho thu nhập khoảng 200 triệu đồng.
Bên cạnh đó, hưởng ứng chủ trương xây dựng nông thôn mới của địa phương, ông tiếp tục phát huy vai trò là đảng viên, người uy tín trong vận động nhân dân trên địa bàn thôn tham gia xây dựng nông thôn mới với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Cùng với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong thôn, ông Lực đã đến từng hộ gia đình tuyên truyền, vận động nhân dân hiến trên 1.200m2 đất, ủng hộ 70 triệu đồng, huy động được gần 90 ngày công làm đường và nhiều công trình dân sinh khác. Nhờ đó, diện mạo thôn 2, xã Dân Chủ ngày một khang trang, sạch đẹp, thôn luôn giữ vững danh hiệu thôn văn hoá.
Với những đóng góp tích cực trên, tháng 9-2015, ông Nguyễn Văn Lực là một trong những đại biểu của tỉnh Quảng Ninh tham dự Đại hội Thi đua yêu nước công tác dân tộc toàn quốc tại Thủ đô Hà Nội và được Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ ban Dân tộc tặng Bằng khen.
Quảng An
