Nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm" đã hoàn thành, nhưng trên khắp 18 nghĩa trang liệt sĩ tại 15 địa phương của tỉnh Quảng Ninh, hành trình tri ân vẫn được nối dài. Dưới cái nắng tháng 7, cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và nhân dân lặng lẽ vun lại từng nấm đất, xếp ngay ngắn từng viên gạch, lau sạch từng tấm bia để hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin sau khi lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Mỗi thao tác đều được thực hiện bằng tất cả sự cẩn trọng và thành kính, không chỉ gìn giữ sự trang nghiêm nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ mà còn gửi gắm niềm tin vào ngày những phần mộ chưa biết tên sẽ được trả lại danh tính nhờ thành tựu của khoa học và sự bền bỉ của những người đang tiếp nối hành trình tri ân.
Tại Nghĩa trang liệt sĩ Cộng Hòa (phường Hiệp Hoà), ngay sau khi hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, địa phương khẩn trương triển khai hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ. Với tinh thần cẩn trọng và trách nhiệm cao nhất, từng phần mộ được khôi phục đúng vị trí, đúng kết cấu ban đầu. Từng viên gạch, lớp đất, bia mộ được sắp đặt tỉ mỉ dưới sự giám sát chặt chẽ của lực lượng quân sự và các cơ quan chuyên môn, bảo đảm tuyệt đối không để xảy ra sai sót, giữ trọn sự tôn nghiêm nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ.
Trung tá Bùi Trường Giang, Chính trị viên phó Ban CHQS phường Hiệp Hòa, cho biết: "Sau khi phối hợp thực hiện hoàn thành lấy mẫu đối với 10 phần mộ liệt sĩ trên địa bàn Nghĩa trang liệt sĩ Cộng Hòa, Ban CHQS phường đã ngay lập tức tham mưu Đảng ủy, HĐND, UBND phường huy động tối đa lực lượng của các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và nhân dân tiến hành hoàn nguyên toàn bộ các phần mộ đã được khai quật, trả lại nguyên trạng nghĩa trang. Từ lấp đất, chỉnh trang phần mộ đến vệ sinh khuôn viên nghĩa trang, mọi công việc đều được triển khai đồng bộ, khẩn trương nhưng vẫn bảo đảm chính xác, trang nghiêm. Đồng thời, chúng tôi tích cực triển khai các hoạt động hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7. Chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục làm tốt hơn nữa các hoạt động tri ân đối với người có công".
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ba Chẽ, ngay khi việc khai quật, lấy mẫu hài cốt hoàn tất, cấp ủy, chính quyền địa phương đã chỉ đạo các lực lượng khẩn trương triển khai hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ. Những người lính quân sự địa phương, dân quân tự vệ, đoàn viên thanh niên, cán bộ và nhân dân cùng nhau san lấp, đắp lại từng nấm mộ, chỉnh sửa từng ô gạch, bảo đảm mọi phần mộ được khôi phục nguyên vẹn như trước khi khai quật.
Không khí làm việc diễn ra khẩn trương nhưng hết sức cẩn trọng. Mỗi thao tác đều được thực hiện với sự thành kính, bởi ai cũng hiểu rằng phía dưới từng lớp đất ấy là nơi yên nghỉ của những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Hoàn nguyên không đơn thuần là phục hồi hiện trạng nghĩa trang sau quá trình lấy mẫu, mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn tri ân, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" bằng những hành động cụ thể, trách nhiệm.
Bà Hoàng Thị Oanh, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Chẽ, cho biết: "Thực hiện chỉ đạo của tỉnh trong Chiến dịch “500 ngày đêm”, xã Ba Chẽ đã thành lập tổ công tác rà soát toàn bộ Nghĩa trang liệt sĩ, xác định có 12 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu. Ngay sau khi hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu, xã chỉ đạo Ban CHQS phối hợp với công an, các đoàn thể và nhân dân khẩn trương hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ, bảo đảm đúng nguyên trạng, giữ gìn sự trang nghiêm của nghĩa trang. Cùng với đó, địa phương tiếp tục chỉnh trang cảnh quan, tu bổ các hạng mục cần thiết và xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động dâng hương, thắp nến tri ân nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, để nghĩa trang luôn là không gian tưởng niệm trang nghiêm, thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ".
Song hành với lực lượng quân sự, tuổi trẻ các địa phương cũng tích cực góp sức giữ gìn cảnh quan các nghĩa trang liệt sĩ. Đoàn viên thanh niên tham gia quét dọn, cắt tỉa cây xanh, vệ sinh khuôn viên, lau dọn bia mộ và chỉnh trang các công trình tưởng niệm.
Chị Cao Thị Phương Thảo, Phó Bí thư Đoàn phường Móng Cái 3, cho biết: "Trong suốt Chiến dịch "500 ngày đêm", đoàn viên, thanh niên phường Móng Cái 3 đã tích cực tham gia dọn dẹp vệ sinh, lau dọn các phần mộ và chỉnh trang nghĩa trang liệt sĩ sau khi hoàn nguyên. Mỗi đoàn viên đều nhận thức đây không chỉ là hoạt động tình nguyện mà còn là dịp giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ. Thời gian tới, Đoàn phường tiếp tục duy trì thường xuyên hoạt động chăm sóc, vệ sinh nghĩa trang liệt sĩ. Đặc biệt, tối 26/7, Đoàn Thanh niên sẽ tổ chức Lễ thắp nến tri ân tại các nghĩa trang liệt sĩ, thể hiện lòng biết ơn, sự tri ân sâu sắc của tuổi trẻ đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đó cũng là niềm vinh dự, tự hào và trách nhiệm của mỗi đoàn viên, thanh niên hôm nay".
Hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ sau lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là yêu cầu xuyên suốt được Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đặt ra trong quá trình thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm", đảm bảo khôi phục nguyên trạng các nghĩa trang liệt sĩ, đồng thời chỉnh trang khuôn viên, tạo cảnh quan trang nghiêm, sạch đẹp, chuẩn bị chu đáo cho các hoạt động tưởng niệm, tri ân nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Đồng chí Phạm Thị Thuỳ Hương, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, cho biết: Với tinh thần trách nhiệm cao, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai chiến dịch "500 ngày đêm" quyết liệt, đồng bộ, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Sở Nội vụ, với vai trò là cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, đã phối hợp chặt chẽ với Bộ CHQS tỉnh, các sở, ngành và địa phương triển khai toàn diện các nhiệm vụ theo kế hoạch. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành việc lấy mẫu đối với 100% phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin và bàn giao mẫu sinh phẩm về Viện Pháp y Quân đội để phục vụ công tác giám định ADN. Song song với đó, Sở Nội vụ đã có văn bản chỉ đạo các địa phương khẩn trương hoàn nguyên hiện trạng các phần mộ ngay sau khi hoàn thành việc lấy mẫu, bảo đảm nghiêm túc, thực chất, trang trọng và đúng nguyên trạng. Đến thời điểm hiện tại, 17/18 nghĩa trang liệt sĩ đã hoàn thành công tác hoàn nguyên; nghĩa trang còn lại đang được địa phương tập trung triển khai, phấn đấu hoàn thành trước ngày 20/7. Việc hoàn nguyên không chỉ bảo đảm cảnh quan, sự tôn nghiêm của các nghĩa trang liệt sĩ mà còn thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, để thân nhân và nhân dân đến dâng hương, tưởng niệm trong dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 được chu đáo, trang trọng nhất.
Những nấm đất đã được vun đầy trở lại. Những hàng bia trắng lại ngay ngắn dưới màu xanh của hàng cây và sắc đỏ của những lá cờ Tổ quốc. Sau hành trình khẩn trương lấy mẫu hài cốt với kỳ vọng tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin, việc hoàn nguyên hiện trạng nghĩa trang đã khép lại một giai đoạn của “Chiến dịch 500 ngày đêm” bằng tất cả sự thành kính và trách nhiệm. Đó không chỉ là sự khôi phục diện mạo của từng phần mộ, mà còn là cách thế hệ hôm nay gìn giữ sự bình yên nơi yên nghỉ của những người đã hy sinh, để từ đó tiếp tục hành trình đi tìm tên cho các anh, bằng tất cả lòng biết ơn và đạo lý của dân tộc.
