Nhằm khơi dậy, phát huy tư duy sáng tạo của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh, sinh viên, thời gian qua, ngành GD-ĐT tỉnh đã rất chú trọng tới công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ.
Nhìn từ một cuộc thi
Một trong những hoạt động mà ngành đã tham gia rất tích cực có lẽ phải kể tới Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh lần thứ I, năm 2015. Mặc dù là lần đầu tiên triển khai song cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng, tham gia rất tích cực của khá đông học sinh trong tỉnh. Cụ thể, thời gian từ khi được phát động đến khi kết thúc nhận hồ sơ chỉ trong 4 tháng, Ban Tổ chức đã nhận được 57 hồ sơ của 112 học sinh ở 18 trường học trên địa bàn tỉnh. Trong 15 mô hình, sản phẩm đoạt giải tại Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Quảng Ninh lần thứ I, chúng tôi rất ấn tượng với sản phẩm “Phần mềm học tốt hoá học” của em Nguyễn Sơn Lam, lớp 12C3, Trường THPT Hoàng Quốc Việt, TX Đông Triều. Với nhiều tính năng ưu việt, sản phẩm này đã đoạt giải nhì duy nhất của cuộc thi. Chia sẻ với chúng tôi, Nguyễn Sơn Lam cho biết: “Phần mềm của em có khả năng ứng dụng cao, giúp học tốt bộ môn hoá học. Cụ thể, phần mềm đã tóm tắt kiến thức trọng tâm từ lớp 8 đến lớp 12, tổng hợp giữa cơ bản và nâng cao giúp cho người dùng ôn lại kiến thức, học tập một cách hiệu quả, vui chơi giải trí sau những giờ học căng thẳng”.
Hay như sản phẩm “Tranh biển đảo quê hương từ phế liệu” của em Ngô Minh Tân, lớp 9A1, Trường THCS Trần Quốc Toản (TP Hạ Long) - sản phẩm đoạt giải ba cấp tỉnh cũng được Ban Tổ chức đánh giá rất cao. Với việc tận dụng nguyên liệu có sẵn từ cuộc sống hàng ngày và phế liệu trong sinh hoạt gia đình, trường lớp như: Ống hút, hạt đỗ đen, len, dây thừng... để tạo ra bức tranh có biểu tượng về quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, sản phẩm đã giúp ích cho học sinh và giáo viên trong việc học tập và giảng dạy bộ môn lịch sử. Một số sản phẩm nữa cũng có tính ứng dụng cao, đó là: Sản phẩm “Sử dụng Atlat địa lý Việt Nam để khai thác địa lý 12” của em Nguyễn Huỳnh Đức, lớp 12C2, Trường THPT Lê Chân, TX Đông Triều; “Mô hình cấu trúc trái đất, phép chiếu đồ” của em Nguyễn Phương Linh, lớp 10C, Trường TH-THCS-THPT Văn Lang, TP Hạ Long; mô hình “Máy tưới cây điều khiển từ xa” của em Phạm Hà Linh, lớp 9A, Trường THCS Lê Văn Tám, TP Hạ Long...
Nhiều hoạt động thiết thực
Theo đồng chí Vũ Liên Oanh, Giám đốc Sở GD-ĐT thì bên cạnh việc tham gia tích cực Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng cấp tỉnh lần thứ I, thời gian qua, ngành giáo dục Quảng Ninh còn có rất nhiều hoạt động sôi nổi trong việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ. Cụ thể, về việc thực hiện các sáng kiến kinh nghiệm, trung bình mỗi năm, ngành có từ 35-40 đề tài được công nhận ở cấp tỉnh, với nội dung tập trung vào việc đề xuất các giải pháp đổi mới công tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục. Bên cạnh đó, ngành cũng triển khai có hiệu quả các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ theo chỉ đạo của Bộ GD-ĐT. Đó là: Cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn giải quyết các tình huống thực tiễn (dành cho học sinh); Cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp (dành cho giáo viên). Mỗi năm có trên 1.000 sản phẩm của học sinh và giáo viên tham gia 2 cuộc thi này. Tiếp nữa là Cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học. Mỗi năm có trung bình 60 sản phẩm cấp tỉnh ở 20 lĩnh vực, trong đó có 4-6 sản phẩm được lựa chọn để dự thi cấp quốc gia.
Không chỉ vậy, ngành còn tham gia thực hiện rất tích cực các đề tài khoa học cấp tỉnh theo đăng ký với Sở Khoa học và Công nghệ, được UBND tỉnh phê duyệt. Từ năm 2012 đến nay, mỗi năm Sở GD-ĐT đều có ít nhất một đề tài cấp tỉnh được triển khai nghiên cứu và áp dụng trong thực tiễn. Hiện, Sở đang triển khai 2 đề tài, là: Nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp nâng cao nhận thức, hành vi của học sinh phổ thông qua giáo dục đạo đức trong các trường THCS&THPT; nghiên cứu, khai thác và giảng dạy phần mềm Latex trên địa bàn tỉnh. Mặt khác, ngành còn đang nỗ lực triển khai các dự án ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ phục vụ công tác quản lý, công tác dạy và học theo hướng hiện đại hoá và hội nhập quốc tế. Tiêu biểu là: Dự án ứng dụng tiến bộ KHCN trong giảng dạy ngoại ngữ ở một số cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, với tổng mức đầu tư trên 35 tỷ đồng; dự án ứng dụng CNTT tiên tiến vào dạy học tại các trường học giai đoạn 2014-2018, với tổng mức đầu tư là 420 tỷ đồng...
Với những hoạt động, chương trình thiết thực, việc nghiên cứu, ứng dụng KHCN đã góp phần giúp ngành giáo dục Quảng Ninh thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT, từ đó tạo sân chơi để cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên trong tỉnh phát huy tư duy sáng tạo.
Lan Anh
