Trong 2 ngày (22 và 23/12), tại TP Hạ Long, Viện nghiên cứu Lập pháp tổ chức hội thảo với chủ đề "Xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng trong quy trình lập pháp - bài học từ quá trình xây dựng dự thảo Luật về Hội và Luật Tiếp cận thông tin".
Theo PGS.TS Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện nghiên cứu Lập pháp thì đây là hai dự án luật rất quan trọng, có tác động lớn đến đời sống người dân và được sự quan tâm lớn của toàn xã hội, cũng như cộng đồng quốc tế. Vì vậy, hội thảo sẽ tập trung nghe và thảo luận về các nội dung: Quy định về xây dựng chính sách trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật (BHVBQPPL); đánh giá tổng quan và thực trạng quy trình xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng trong quy trình lập pháp; báo cáo thẩm tra và bình luận về chính sách của dự án Luật về Hội; sự tham gia của các đối tượng bị tác động trong quá trình lấy ý kiến về dự án Luật về Hội và bình luận về mặt chính sách của dự án Luật; bình luận về dự án Luật về Hội; báo cáo đánh giá tác động và bình luận chính sách của dự án Luật Tiếp cận thông tin từ góc nhìn của cơ quan thẩm định; báo cáo thẩm tra về chính sách của dự án Luật Tiếp cận thông tin; sự tham gia của các đối tượng bị tác động trong quá trình lấy ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin và bình luận về mặt chính sách của dự án luật; đánh giá, bình luận quy trình xây dựng chính sách hai dự án luật và góp ý hoàn thiện.
Được biết, xây dựng chính sách là bước khởi đầu của quy trình lập pháp song là công đoạn vô cùng quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng của văn bản quy phạm pháp luật sau này. Tuy nhiên, quy trình lập pháp ở Việt Nam hiện nay cho thấy công đoạn xây dựng chính sách vẫn bị xem nhẹ, chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật còn yếu. Cùng với đó, quy trình làm luật chủ yếu vẫn mang tính định tính, chủ quan, xuất phát từ các kết quả nghiên cứu đơn lẻ, thiếu khảo sát thực tiễn, không tham vấn ý kiến công chúng đặc biệt là các đối tượng bị tác động.
Rút ra bài học kinh nghiệm từ thực tế đó, Luật BHVBQPPL năm 2015 đã có những cải cách đột phá trong tư duy làm luật, đặc biệt trong khâu xây dựng chính sách, nhằm giải quyết các hạn chế, bất cập trong quy trình lập pháp hiện nay. Luật mới đã lồng ghép quy trình xây dựng chính sách trong hoạt động lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; buộc chủ thể khi đề xuất dự án luật, pháp lệnh hay kiến nghị về luật, pháp lệnh thì phải gửi kèm chính sách của dự án luật, pháp lệnh đó tức là chính sách sẽ phải được hoàn thành ngay từ khâu đề xuất.
Bên cạnh đó, Luật BHVBQPPL năm 2015 đã áp dụng quy trình xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng (hay thực chứng) thông qua việc quy định các chủ thể khi đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh thì bắt buộc phải tiến hành các bước như tổng kết việc thi hành pháp luật có liên quan đến đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh; khảo sát, đánh giá thực trạng quan hệ xã hội liên quan đến đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh; tổ chức nghiên cứu khoa học về các vấn đề liên quan hay tiến hành đánh giá tác động của chính sách… Từ đó, giúp các dự án luật, pháp lệnh trở nên phù hợp, hướng đến đúng đối tượng và mục đích hơn, đồng thời giúp giảm tải cho công đoạn soạn thảo.
Nguyễn Dung
