Nhiều năm qua, các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước luôn được truyền tải kịp thời đến người dân trên địa bàn tỉnh, nhất là ở khu vực dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo. Từ đó tạo được sự chuyển biến toàn diện trên nhiều lĩnh vực ở những khu vực này. Để làm được điều đó có sự đóng góp không nhỏ của công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL).
Đến với vùng khó
Trên những chuyến xe cùng đoàn tuyên truyền pháp luật đến các xã, bản vùng sâu, vùng xa, hải đảo mới thấy được tầm quan trọng của công tác tuyên truyền PBGDPL. Trực tiếp tham dự cùng đoàn tại các buổi tuyên truyền, tôi mới thấy, nhận thức của bà con về các quy định, chính sách, pháp luật chưa đồng đều, nhiều vụ việc vi phạm là do thiếu hiểu biết về pháp luật. Điển hình là vi phạm Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Bảo vệ và phát triển rừng... Vì vậy, trong những chuyến đi trợ giúp pháp lý (TGPL) của Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tại vùng khó, nơi người dân chưa có nhiều điều kiện để tiếp cận pháp luật, thành công lớn nhất chính là việc PBGDPL đã được đông đảo bà con hưởng ứng, tham gia.
Những người có mặt tại các buổi TGPL thường là đối tượng cần được trợ giúp và người dân trong vùng. Đặc biệt, tại các buổi này không thể thiếu thành viên của MTTQ và các đoàn thể, đội ngũ cán bộ MTTQ và tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở và những người có uy tín trong cộng đồng. Bởi lẽ, họ chính là lực lượng tuyên truyền, chuyển tiếp những thông tin tại buổi TGPL đến từng hộ, hoặc tuyên truyền gián tiếp thông qua các buổi họp thôn, bản hoặc các buổi sinh hoạt chi hội, chi đoàn, tổ công đoàn... Để tuyên truyền, ngoài kiến thức cập nhật tại buổi TGPL, họ cũng phải chủ động cập nhật thông tin về chính sách pháp luật khác.
Theo thống kê của Sở Tư pháp, 6 tháng đầu năm 2018, toàn tỉnh đã tổ chức 2.114 buổi tuyên truyền, PBGDPL với 218.242 lượt người tham dự; tổ chức 212 cuộc thi tìm hiểu pháp luật với 20.030 lượt người dự, biên soạn và cấp phát 603.236 tài liệu, phát trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở 15.000 lần, đăng tải 4.314 tin, bài trên các phương tiện thông tin đại chúng. Cùng với đó, các địa phương tích cực triển khai quy định về xây dựng xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, thực hiện quản lý, chủ trì, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước.
Ông Lưu Minh Đức, Chủ tịch UBND xã Quan Lạn (Vân Đồn), khẳng định: “Hoạt động TGPL thực sự trở thành công cụ tuyên truyền hiệu quả, giúp cho người dân, nhất là người nghèo, người yếu thế, gia đình chính sách nắm được các quy định, chính sách pháp luật liên quan đến bản thân. Đồng thời, qua đó cũng giúp người dân địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thường gặp trong cuộc sống, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật; giảm được các tranh chấp, hạn chế khiếu nại, khiếu kiện không cần thiết”.
Khắc phục khó khăn
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác tuyên truyền, PBGDPL cho đồng bào dân tộc thiểu số đến nay vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, như: Năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ cơ sở, cán bộ là người dân tộc thiểu số ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu; trình độ dân trí không đồng đều; hoạt động tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số còn mang tính thời vụ, sự kiện; công tác tuyên truyền, vận động chưa có những định hướng, biện pháp hiệu quả để phòng ngừa, ngăn chặn những tiêu cực, mặt trái của thời kỳ hội nhập, sự phát triển mạnh mẽ của thông tin, truyền thông…
Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền PBGDPL, ngay từ đầu năm tỉnh đã ban hành kế hoạch kèm theo Quyết định 114/QĐ-UBND yêu cầu UBND các cấp, các cơ quan, tổ chức có liên quan tiếp tục quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện công tác PBGDPL cho các đối tượng đặc thù theo Luật PBGDPL, trọng tâm là người dân ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân... “Làm cách nào để những văn bản pháp luật vốn khô cứng, khó nhớ đi vào đời sống của người dân vùng sâu, vùng xa” là câu hỏi mà ngành Tư pháp luôn cố gắng giải quyết. Bởi vậy, nhiều giải pháp đã được ngành đề ra và đang thực hiện, trong đó có việc chú trọng huy động tối đa nguồn lực từ cơ sở. Để có được buổi tuyên truyền đông đủ người dân tham gia, trước đó, các cán bộ xã, trưởng thôn, bản, đã đến từng hộ dân, thậm chí lên tận nương rẫy để thuyết phục bà con. Bên cạnh tài liệu, sổ tay pháp luật, ngành Tư pháp còn xây dựng video phóng sự, phim ngắn, những câu chuyện thực tế… với nội dung ngắn gọn, súc tích liên quan đến các quy định của Luật.
Ngoài ra, Sở Tư pháp còn chú trọng mở các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ tuyên truyền viên cơ sở, trưởng bản, người có uy tín nhằm giúp họ nâng cao kiến thức pháp luật, từ đó tuyên truyền cho đông đảo người dân trong bản, xã. Sở cũng huy động sự tham gia của một số lực lượng, tổ chức vào công tác tuyên truyền PBGDPL, như: Bộ đội Biên phòng, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và ngành Giáo dục… với nhiều hình thức khác nhau, nội dung tuyên truyền được lựa chọn đa dạng, thiết thực. Nhờ đó, kịp thời tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, góp phần giải quyết cơ bản những tồn tại, bức xúc trong công tác giải phóng mặt bằng, tranh chấp đất đai, vi phạm hành lang ATGT...
Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong thời gian tới vẫn cần sự đa dạng hóa nội dung, hình thức tuyên truyền trong PBGDPL hơn để người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số dễ nghe, dễ nhớ, dễ hiểu khi tiếp cận với các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Cùng với đó, ngành cũng mong muốn có thêm kinh phí cho công tác PBGDPL để việc tuyên truyền, trợ giúp pháp lý được thuận lợi hơn, nhiều người dân được tiếp cận hơn; qua đó, góp phần đảm bảo ANTT trên địa bàn, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao đời sống của người dân.
Thanh Hoa - Hoàng Quỳnh
