Theo quy định của Bộ Giáo dục - Đào tạo, để trở thành trường chuẩn quốc gia thì các trường phải đạt được 5 tiêu chí (tổ chức và quản lý nhà trường; cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên; chất lượng giáo dục; tài chính, cơ sở vật chất - thiết bị dạy học; quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội), nhưng thực tế cho thấy không phải trường nào cũng đáp ứng đầy đủ 5 tiêu chí để được công nhận trường chuẩn quốc gia. Chính vì lẽ đó mà để được công nhận đạt chuẩn, nhiều trường đã xin được “nợ” tiêu chí và sẽ bổ sung, hoàn thiện trong thời gian tiếp theo. Tại TP Cẩm Phả, tính đến năm 2012 thành phố có 30 trường đạt chuẩn thì trong đó có 6 trường “nợ” tiêu chí (đến nay mới có 2 trường hoàn thành việc trả nợ chuẩn), và cả 6 trường này đều bị vướng ở tiêu chí thứ 4 là tài chính, cơ sở thiết bị.
Trường hợp như tại Trường Tiểu học Cẩm Trung, được công nhận trường đạt chuẩn quốc gia cấp độ 1 vào năm 2005, nhưng thầy và trò Trường Tiểu học Cẩm Trung (phường Cẩm Trung) vẫn phải học trong tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng và thiếu thốn đủ đường. Sau 8 năm công nhận, trường vẫn chưa trả được “nợ” tiêu chí khi vẫn thiếu 10 phòng học và 12 công trình phụ trợ. Chia sẻ với chúng tôi về vấn đề này, cô Mai Thị Thoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cẩm Trung cho biết: “Trường có 26 phòng học thì trong đó có 18 phòng học cấp 4 được xây dựng từ năm 1970, nay đã hết khấu hao và có tới 9 phòng học đã hư hỏng nặng không bảo đảm an toàn. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học của nhà trường. Hiện nay, Trường Tiểu học Cẩm Trung cần khoản kinh phí đầu tư khoảng 40 tỷ đồng để cơ bản hoàn thiện các hạng mục công trình, đáp ứng tiêu chí chuẩn về cơ sở vật chất. Với số tiền lớn như vậy, trong khi nguồn ngân sách địa phương eo hẹp thì biết bao giờ chúng tôi mới trả được “nợ” chuẩn trong khi đó đến năm 2015 là đến thời gian gia hạn đạt chuẩn lần thứ 2”. Cùng với Trường Tiểu học Cẩm Trung, Trường THCS Lý Tự Trọng (phường Cẩm Phú) cũng đang cần phải bổ sung thêm 12 phòng học và các công trình phụ trợ. Mặc dù cả 2 trường đã được phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật nhưng đều chưa có quyết định đầu tư. Đại diện Ban Giám hiệu nhà trường cho biết thêm: Nếu có nguồn kinh phí đầu tư cho giáo dục thì thành phố cũng sẽ ưu tiên hơn cho trường chưa đạt chuẩn trước. Đối với những trường tạm gọi là đạt chuẩn (dù có nợ một vài tiêu chí) chắc có lẽ vẫn phải chờ đợi thêm.
Trên đây chỉ là hai trong nhiều trường hợp trường học “nợ chuẩn” ở TP Cẩm Phả. Các trường này đều đăng ký “nợ chuẩn” giai đoạn từ năm 2005-2012. Theo quy định, sau 5 năm kể từ ngày được công nhận trường đạt chuẩn quốc gia, các trường sẽ được kiểm tra rà soát, thẩm định lại các tiêu chí trường chuẩn. Nếu vẫn không đạt tiêu chí (đặc biệt là tiêu chí “nợ”) thì có thể bị rút lại danh hiệu trường chuẩn. Đề cập đến vấn đề trả “nợ chuẩn” và giữ được chuẩn, không ít hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường đạt chuẩn đều cho rằng: Hiện nay việc trả nợ chuẩn của các trường vẫn chưa thực sự được quan tâm và chỉ khi đến giai đoạn chuẩn bị được công nhận lại mới có sự đầu tư. Tuy nhiên, việc đầu tư còn phải trông chờ vào nguồn ngân sách của Nhà nước.
Qua thực trạng khó khăn trong công tác trả “nợ chuẩn” của các trường đạt chuẩn ở Cẩm Phả thiết nghĩ các trường học cần đánh giá nghiêm túc các tiêu chí chuẩn, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được công nhận một cách thoả đáng, tránh việc công nhận chuẩn nhưng vẫn nợ tiêu chí, vừa mang tính hình thức lại vô tình gây áp lực cho chính mình.
Hoàng Nga
