Kiểm soát lượng chất thải nhựa trôi nổi, giảm thiểu ô nhiễm môi trường biển ở Quảng Ninh đang là vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay.
Theo kết quả điều tra của Cục Kiểm soát tài nguyên và Bảo vệ môi trường biển và hải đảo (Bộ Tài nguyên và Môi trường), vùng biển Quảng Ninh - Hải Phòng đang có lượng lớn chất thải nhựa gây ô nhiễm. Vùng biển Quảng Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường do sự phát triển nóng của những ngành kinh tế mũi nhọn cùng với các hoạt động lấn biển, cảng biển, du lịch, khai thác khoáng sản, sản xuất xi măng, đô thị hóa và công nghiệp hóa ở vùng ven biển, v.v..
Hiện nay, một số người dân vẫn còn xả rác ra biển. Một số địa điểm chôn lấp rác của các địa phương có biển luôn trong tình trạng quá tải. Hoạt động giao thông, vận chuyển, giao hàng tại các bến cảng cũng tạo ra nhiều chất thải. Trong khi đó, hầu hết các phương tiện thủy nội địa đều thiếu bộ phận thu gom chất thải. Văn phòng Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN) tại Việt Nam đã nhận được không ít phản hồi của du khách về tình trạng các tàu xả rác xuống Vịnh Hạ Long.
Tình trạng ô nhiễm rác thải cũng xuất phát từ hoạt động du lịch. Theo thống kê của Trung tâm Hỗ trợ phát triển xanh (GreenHub), sau 3 chiến dịch thu gom rác kể từ năm 2016 đến nay, tại 4km của Vịnh Hạ Long đã thu được 4 tấn rác thải, chủ yếu là nhựa và túi nilon. Riêng trong năm 2017, lượng rác được nhân viên Ban Quản lý Vịnh Hạ Long thu gom lên đến hơn 2.000 tấn.
Mới đây nhất vào chiều 14/6, IUCN, Công ty Du thuyền Bhaya, GreenHub, Trung tâm Sống và học tập vì môi trường và cộng đồng (Live & Learn) đã phối hợp thực hiện đợt thu gom rác. Chỉ trong vòng hơn 1 giờ đồng hồ tại bãi Áng Dù 1 và Áng Dù 2 có chiều dài khoảng 200m, 100 tình nguyện đã thu gom được 741kg rác, chủ yếu là rác thải nhựa. Điều đáng nói là địa điểm thu gom rác trên không có nhiều khách du lịch đặt chân mà lượng rác lại nhiều như vậy.
Rác thải nhựa trên biển làm mất mỹ quan, gây phản cảm. Không những thế, rác thải còn chìm xuống đáy biển, mất hàng trăm năm để phân hủy; nếu thu gom, đem đốt cũng phát sinh những chất độc hại; còn không đốt thì những mảnh plastic nhỏ sẽ đi vào cơ thể sinh vật biển, gây ra những hậu quả nghiêm trọng tới sự sống của các loài động vật theo chuỗi thức ăn. Chị Bùi Thị Thu Hiền, điều phối viên vùng biển và ven bờ của IUCN cho biết, rác thải nhựa, túi nilon, lưới rách thậm chí còn là những chiếc bẫy tai hại cho nhiều động vật biển.
Từ thực tế trên, để hạn chế rác thải nhựa trôi nổi trên biển đòi hỏi sự chung tay của chính quyền, người dân và cả cộng đồng. Trong những năm qua, Quảng Ninh đã đầu tư mạng lưới giám sát môi trường tự động với 26 trạm, trong đó có 6 điểm quan trắc môi trường nước biển tại các vị trí đặc biệt nhạy cảm; phối hợp với Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) triển khai Dự án hỗ trợ kỹ thuật “Thúc đẩy tăng trưởng xanh tại khu vực Vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh”. Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành công tác “Điều tra hiện trạng sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường biển và hải đảo trên địa bàn tỉnh”, đã kiểm kê, tổng hợp được các số liệu về tài nguyên môi trường biển, hải đảo của 10 địa phương có biển.
Cùng với đó, Quảng Ninh xây dựng thành công phần mềm và cơ sở dữ liệu quản lý tài nguyên, môi trường biển đảo Quảng Ninh; bản đồ hiện trạng đất ngập nước ven biển tỷ lệ 1/50.000; 8 báo cáo phân tích đánh giá về thuỷ hải sản, du lịch biển, môi trường biển, khoáng sản biển, đất ngập nước ven biển, bảo tồn biển, hệ thống cảng bến, hệ thống đảo. Quảng Ninh cũng đã di chuyển làng chài trên biển lên bờ, kiểm soát việc vận hành của các tàu du lịch, hạn chế việc xả rác lên mặt Vịnh; chọn chủ đề công tác năm 2018 là “Bảo vệ và nâng cao chất lượng môi trường tự nhiên”; đăng cai tổ chức các hoạt động của Tuần lễ Biển và hải đảo Việt Nam năm 2018 và Ngày Đại dương thế giới năm 2018, nhằm kêu gọi nhân dân cùng quyết tâm giảm thiểu chất thải nhựa xuống biển, phục hồi sinh thái các vùng biển đảo.
Tại Cô Tô, ước tính mỗi ngày, người dân, du khách dùng từ 60 đến 120kg túi nilon có nguy cơ xả thẳng ra biển. Thực hiện việc bảo vệ môi trường, Cô Tô đã vào cuộc tích cực, thực hiện thành công Đề án “Hạn chế việc sử dụng túi nilon trên địa bàn huyện Cô Tô giai đoạn 2017 - 2020”. Triển khai từ tháng 4/2018, Cô Tô đẩy mạnh tuyên truyền về việc sử dụng các vật dụng, túi thân thiện với môi trường thay thế túi nilon, phân loại rác tại nguồn, tổ chức ký cam kết không sử dụng túi nilon cho cán bộ, đảng viên, người dân trong huyện.
Từ góc độ doanh nghiệp, Công ty Du thuyền Bhaya sẽ đưa ống hút bằng inox vào sử dụng thay thế cho ống hút nhựa, không dùng đồ ăn sẵn có vỏ bọc bằng nhựa, tự làm sữa chua, tương ớt, mứt để phục vụ du khách, thay thế hộp nhựa đựng trứng bằng bìa carton, cung cấp các bàn chải đánh răng có cán bằng tre, gỗ, thay vì cán bằng nhựa, sử dụng túi thân thiện với môi trường để đựng rác và đựng thực phẩm...
Huỳnh Đăng[links()]
