Hiện nay, Trung Quốc, nước có đường biên giới với Việt Nam, số người nhiễm cúm A/H7N9 vẫn tiếp tục xuất hiện; còn tại Việt Nam, đã có 7 tỉnh, thành phố xuất hiện dịch cúm gia cầm H5N1. Điều này cho thấy, công tác phòng, chống cúm trên gia cầm và cúm gia cầm trên người cần tiếp tục được tăng cường. Tuy nhiên, thực tế trên địa bàn tỉnh hiện nay, giết mổ gia cầm ở nhiều điểm chợ dù đang từng ngày, từng giờ diễn ra, nhưng việc kiểm soát lại ít được thực hiện.
Thực tế ở các điểm chợ
Thời điểm này, đi đến nhiều điểm chợ, như chợ Hồng Hà, Cột 3 (TP Hạ Long); Trung tâm, Cẩm Tây (TP Cẩm Phả); Trung tâm Hải Hà 2 (huyện Hải Hà)... hoạt động giết mổ gia cầm diễn ra phổ biến. Chị Hoàng Thị Nga, một chủ kinh doanh gà tại chợ Trung tâm Cẩm Phả, cho biết: “Chợ có 8 hộ kinh doanh gà sống, chủ yếu nhập từ tỉnh Bắc Giang về bán. Thời gian này, cứ đến tan tầm chợ là Ban Quản lý chợ lại phun khử khuẩn khu vực bán gà”. Còn ở chợ Hồng Hà có 6 quầy kinh doanh gia cầm sống thì cả 6 quầy đều kiêm luôn giết mổ để phục vụ khách hàng. Chị Huyền, chủ kinh doanh gia cầm tại chợ này, cho hay: “Gần như khách hàng đều có nhu cầu chọn gia cầm sống và yêu cầu chúng tôi giết mổ cho họ. Việc kinh doanh sẽ gặp nhiều khó khăn nếu chúng tôi không giết mổ tại chợ bởi phải cạnh tranh cả với các chợ khác. Thời gian này, Ban Quản lý chợ, phường cũng thường xuyên tuyên truyền cho chúng tôi về phòng, chống cúm gia cầm. Hàng ngày, chúng tôi đều được phát gói bột để sau khi bán hàng xong thì khử khuẩn khu vực bán hàng”.
Không chỉ ở chợ Trung tâm Cẩm Phả, chợ Hồng Hà mà ở các điểm chợ, người kinh doanh gà cũng như ban quản lý chợ đều khẳng định đã chú trọng đến công tác tuyên truyền phòng, chống cúm gia cầm; thực hiện tốt việc vệ sinh tiêu độc, khử trùng khu vực kinh doanh gia cầm sống... Tuy nhiên, qua quan sát của chúng tôi cho thấy, ở nhiều điểm, việc xử lý chất thải từ hoạt động giết mổ, kinh doanh gia cầm còn chưa tốt, như: Lông, phân gà còn bừa bãi; nước thải từ giết mổ vẫn chảy vào hệ thống thoát nước mặt tại chợ và chảy sang các khu vực kinh doanh khác... Người kinh doanh, giết mổ gia cầm tại chợ vẫn chưa ý thức bảo vệ sức khoẻ cho bản thân: Không đeo găng tay, khẩu trang khi bắt, giết mổ gia cầm.
Nhiều khâu bỏ trống
Theo Chi cục phó Chi cục Chăn nuôi - Thú y (Sở NN&PTNT) Trần Xuân Đông, Luật Thú y năm 2015 quy định với các thành phố lớn, khu vực thành thị, việc giết mổ động vật phải được thực hiện tại cơ sở giết mổ động vật tập trung bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y. Tuy nhiên, do hiện nay trên địa bàn tỉnh mới duy nhất có 1 cơ sở giết mổ gia cầm tập trung tại phường Nam Khê (Uông Bí) nên kể cả ở khu vực thành phố hay thị trấn, hoạt động giết mổ gia cầm đều được thực hiện nhỏ lẻ trong khu dân cư và tại các điểm chợ. Việc kiểm soát giết mổ gia cầm hiện đã được giao cho địa phương quản lý. Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, vừa qua, Chi cục Chăn nuôi - Thú y cùng các ngành đã tiến hành kiểm tra công tác phòng, chống cúm gia cầm ở các địa phương trên địa bàn toàn tỉnh. Qua kiểm tra ở các chợ cho thấy, rất nhiều chợ trên địa bàn vẫn diễn ra hoạt động vừa kinh doanh gia cầm sống, vừa giết mổ tại chỗ dù theo quy định của Luật Thú y, các địa phương phải quy hoạch điểm bán gia cầm sống riêng, gia cầm sau giết mổ riêng biệt.
Được biết, cũng theo quy định của Luật Thú y: Động vật có trong danh mục động vật thuộc diện phải kiểm soát giết mổ được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y thực hiện kiểm soát giết mổ theo quy trình. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, gần như khâu kiểm soát thú y đối với gia cầm giết mổ tại chợ bị bỏ ngỏ. Bởi lẽ toàn tỉnh hiện có hơn 130 điểm chợ, chưa kể các chợ cóc nhỏ lẻ; trong số này, phần lớn đều có hoạt động giết mổ gia cầm tại chợ, nhưng đội ngũ nhân viên thú y ở các địa phương chỉ đếm trên đầu ngón tay, không thể đi đến từng chợ để kiểm soát hết được. Giám đốc Trung tâm Dịch vụ kỹ thuật nông nghiệp TX Quảng Yên Nguyễn Tiến Hưng, cho biết: “Việc chăn nuôi gia súc, gia cầm trên địa bàn thị xã khá lớn. Cán bộ, nhân viên thú y phối hợp với mạng lưới thú y các xã, phường thực hiện giám sát nhập đàn, tái đàn gia súc, gia cầm; nắm bắt, xử lý tình hình dịch bệnh; tiêm phòng cho gia súc, gia cầm... đã chiếm khá nhiều thời gian. Bởi vậy, hiện nay chúng tôi mới chỉ thực hiện kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y tại chợ Rộc, chợ Rừng và chợ Hà An, còn lại các chợ khác chưa kiểm soát được”.
Kiểm soát giết mổ gia cầm ở các điểm chợ khó khăn là vậy, trong khi kiểm soát phần gốc gia cầm cũng khó khăn chẳng kém. Gia cầm chăn nuôi trên địa bàn tỉnh hiện chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu tiêu thụ của người dân, còn lại hầu hết phải nhập từ các tỉnh, thành khác về. Theo quy định, khi gia cầm nhập từ tỉnh, thành khác đến phải có giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y nơi xuất phát cấp. Tuy nhiên, để kiểm tra có giấy hay không là cả vấn đề bởi lẽ theo quy định của Bộ NN&PTNT, các tỉnh không được lập các chốt kiểm dịch; trong khi lực lượng thú y không có thẩm quyền dừng xe để kiểm tra gia súc, gia cầm vào địa bàn đã kiểm dịch hay chưa, mà chỉ thực hiện được ở các điểm tập kết. Thực tế đợt kiểm tra phòng, chống cúm gia cầm tại các địa phương vừa qua, dù quan sát bằng mắt thấy gia cầm buôn bán ở các chợ vẫn bình thường, khoẻ mạnh, tuy nhiên, trong 16 mẫu gia cầm lấy tại các chợ ở huyện Bình Liêu để làm xét nghiệm thì vẫn có 2 mẫu dương tính với H5N6. Điều này cho thấy gia cầm bán tại các chợ vẫn chưa thực sự an toàn.
Trong điều kiện dịch cúm gia cầm đang diễn biến phức tạp, để phòng, chống dịch hiệu quả, các địa phương cần có trách nhiệm hơn trong việc quy hoạch, vận động xây dựng các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung; kiểm soát gia cầm tại các điểm chợ; kiên quyết không cho phép giết mổ gia cầm tại chợ. Và điều quan trọng trước mắt là người dân cần có ý thức bảo vệ sức khoẻ cho chính bản thân mình và cho cộng đồng bằng cách hạn chế bán gia cầm sống tại chợ. Người mua, buôn bán gia cầm phải có trang phục bảo hộ, kinh doanh gia cầm có nguồn gốc, có giấy kiểm dịch. Không được dùng sản phẩm gia cầm nấu chưa chín kỹ. Đặc biệt, không được ăn tiết canh gia cầm.
Thu Nguyệt
