Khu vực ven vịnh Cửa Lục thuộc các phường Bãi Cháy và Việt Hưng hiện đã được lấp đầy các dự án đầu tư. Tuy nhiên, những dự án này gần như không đáp ứng nhu cầu phát triển mới theo hướng xanh, sạch, hiện đại, do đó sẽ được nhận diện lại và chuyển đổi phương thức phát triển, đảm bảo sự phát triển bền vững, gia tăng nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế hằng năm của Quảng Ninh.
Khu công nghiệp Cái Lân được thành lập năm 1997, có diện tích 69,28ha, thời hạn hoạt động được xác định đến năm 2047. Hiện khu công nghiệp đã hoàn thành 100% hệ thống hạ tầng kỹ thuật (giao thông nội bộ, hệ thống cấp điện, cấp thoát nước và xử lý nước thải). Tại khu công nghiệp Cái Lân hiện có 30 nhà đầu tư thứ cấp, trong đó có 9 nhà đầu tư FDI và 21 nhà đầu tư trong nước; tỷ lệ lấp đầy diện tích khu công nghiệp đạt 100%. Theo báo cáo của ngành chức năng, hiện khu công nghiệp có 26 dự án hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, giải quyết việc làm cho trên 3.000 lao động.
Ngoài khu công nghiệp Cái Lân thuộc các phường Bãi Cháy, Việt Hưng, qua rà soát có 34 dự án, trong đó trên địa bàn phường Bãi Cháy có 18 dự án, phường Việt Hưng có 16 dự án. Hiện có 28 dự án đã được giao đất, cho thuê đất, còn 6 dự án đã có quyết định thu hồi đất, chấm dứt hoạt động đầu tư và thu hồi.
Theo đánh giá của ngành chức năng, các dự án đầu tư tại khu vực ven vịnh Cửa Lục thuộc 2 phường Bãi Cháy và Việt Hưng hầu hết hoạt động hiệu quả chưa cao, chiếm dụng đất lớn, công nghệ cũ; một số dự án chậm, kéo dài nhiều năm không hoạt động. Đặc biệt, loại hình sản xuất trong khu công nghiệp Cái Lân hiện nay chủ yếu là công nghiệp sản xuất truyền thống kết hợp kho bãi, logistics, chưa có dự án công nghiệp công nghệ cao, thân thiện môi trường theo định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng của tỉnh, chưa phù hợp với định hướng quy hoạch lớp trên đã xác định.
Trong khi đó, theo Quy hoạch chung của TP Hạ Long (trước đây) khu vực này được định hướng từng bước chuyển đổi sang mô hình công nghiệp sạch, công nghệ cao gắn với chức năng đô thị và dịch vụ. Về dài hạn có thể nghiên cứu phương án chuyển đổi khu công nghiệp Cái Lân thành khu phức hợp đô thị - dịch vụ - cảng. Nhưng theo tính toán, việc chuyển đổi sẽ phát sinh chi phí bồi thường, GPMB, hoặc hỗ trợ để các nhà đầu tư tái cơ cấu sản xuất, giải quyết việc làm đối với lực lượng lao động đang làm việc tại các dự án trong khu công nghiệp khi thực hiện chuyển đổi.
Để đảm bảo mục tiêu theo định hướng này, trước mắt, tỉnh tạm dừng xem xét gia hạn, hoặc giải quyết đề xuất mở rộng quy mô sản xuất của các đơn vị; kiên quyết không tiếp nhận, cấp phép những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu; kiểm tra, xử lý, thu hồi dứt điểm các dự án chậm tiến độ, dự án dừng hoạt động kéo dài, dự án vi phạm pháp luật về đầu tư, đất đai, môi trường.
Được biết, tỉnh sẽ giao các sở, ngành nghiên cứu phương án di dời Nhà máy đóng tàu Hạ Long về khu công nghiệp Bắc Tiền Phong, hoặc khu công nghiệp Nam Tiền Phong. Quỹ đất của nhà máy sẽ được xem xét chuyển đổi công năng để chỉnh trang đô thị theo định hướng phát triển không gian đô thị phức hợp gắn với dịch vụ cảng biển, bến thuyền khu vực vịnh Cửa Lục. Đồng thời với đó, định hướng nghiên cứu khu vực phù hợp xem xét giải pháp tái định cư để di chuyển các dự án nằm trong khu công nghiệp Cái Lân và khu vực lân cận ngoài khu công nghiệp, hoặc chuyển đổi, thu hút các dự án công nghiệp sạch, công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, logistics gắn với dịch vụ cảng phù hợp với định hướng chuyển đổi của khu vực.
Sau khi thống nhất được chủ trương, tỉnh sẽ xây dựng đề án xác định cụ thể thời điểm chuyển đổi, thông báo công khai đến các doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh và kế hoạch đầu tư phù hợp.
Có thể thấy, việc hoạch định phương thức phát triển mới ven vịnh Cửa Lục không chỉ đơn thuần là câu chuyện quy hoạch không gian, mà sâu xa hơn là sự chuyển dịch tư duy phát triển của Quảng Ninh trong giai đoạn mới. Từ khai thác tài nguyên, sang phát triển dựa trên giá trị bền vững, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả, vịnh Cửa Lục đang được định vị trở thành trung tâm kết nối đa chức năng, hài hòa giữa đô thị, dịch vụ, du lịch và sinh thái. Đây là bước đi cụ thể hóa chủ trương phát triển “xanh - bền vững - bao trùm” được tỉnh kiên định theo đuổi trong nhiều năm qua, đồng thời mở ra dư địa lớn để thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao.
Khi những định hướng phát triển ven vịnh Cửa Lục từng bước được hiện thực hóa, không gian đô thị khu vực Hạ Long nói riêng, Quảng Ninh nói chung được tái cấu trúc theo hướng hiện đại, bền vững và giàu bản sắc hơn. Đây không chỉ là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo tồn giá trị thiên nhiên, tạo dựng hình ảnh một Quảng Ninh năng động, đáng sống trong mắt nhà đầu tư và du khách. Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản và tầm nhìn dài hạn, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn trong hành trình kiến tạo mô hình phát triển mới - nơi kinh tế, môi trường và con người cùng song hành phát triển.
