Đến thời điểm này, công tác di dân khỏi vùng ngập lụt, sạt lở đang tiếp tục được gấp rút thực hiện. Tuy nhiên, ở một số nơi, công tác này vẫn còn gặp không ít khó khăn. Chính vì thế, kinh nghiệm di dân trong năm 2016 của những địa phương đã hoàn thành kế hoạch là bài học để các đơn vị khác sớm tìm ra biện pháp, nhanh chóng đảm bảo an toàn và ổn định cuộc sống cho người dân.
Chúng tôi có mặt tại thôn Bản Sen, xã Bản Sen, huyện Vân Đồn vào một ngày cuối tháng 3-2017. Những dãy nhà mới còn thơm mùi sơn với mái ngói đỏ tươi ở nơi đây dường như xua đi cái lạnh cuối mùa. Vừa đưa tôi đi thăm các gia đình, Trưởng thôn Phạm Văn Thành chia sẻ: “Nhà cửa xây dựng gần xong rồi cô ạ. Ở đây yên tâm, bà con mới có được giấc ngủ ngon. Sinh hoạt, đi lại của người dân cũng thuận tiện hơn vì gần trung tâm xã, có trường học, trạm y tế, bọn trẻ đi học đỡ vất vả. Trước đây ở nơi cũ (cách điểm mới gần 10km) mỗi khi bão về, ai cũng nơm nớp lo sợ”.
Được biết, năm 2016, toàn tỉnh đã di dời được 123 hộ, trong đó, huyện Vân Đồn, Hải Hà, Tiên Yên là những địa phương đã chủ động triển khai thực hiện Đề án di dân ra khỏi vùng sạt lở, ngập lụt nguy hiểm đảm bảo đúng kế hoạch đề ra. Tại Vân Đồn, tính đến thời điểm này, huyện đã triển khai thực hiện xong việc tái định cư cho 26 hộ dân tại xã Bản Sen, hoàn thành công tác kiểm đếm đền bù tài sản trên đất bị sạt lở đối với 1 hộ dân tại thôn Khe Ngái, xã Đoàn Kết. Còn 1 hộ dân tại khu vực Khe Dè, thôn Cái Bầu, xã Vạn Yên và 1 hộ tại thôn Đài Chuối, xã Vạn Yên sẽ thực hiện di dời trong giai đoạn 2017-2018.
Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Vân Đồn Châu Thành Hưng, để hoàn thành việc di dân tại xã Bản Sen, UBND huyện đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai. Đồng thời, phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai công tác khảo sát lựa chọn địa điểm, lập quy hoạch, tổ chức lấy ý kiến nhân dân về địa điểm quy hoạch khu tái định cư cho các hộ dân. Bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện, UBND huyện đã giao cho Ban Quản lý dự án công trình huyện chú trọng đến việc đảm bảo và đẩy nhanh tiến độ thi công hạ tầng khu tái định cư. Không những thế, do đất đai sản xuất nơi tái định cư không đủ, để giúp người dân có điều kiện sớm ổn định cuộc sống, huyện giao lại toàn bộ diện tích đất canh tác tại thôn Bản Sen (nơi ở cũ) cho các hộ dân quản lý, phát triển sản xuất chè, cam và có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho các hộ dân có nhu cầu. Đồng thời, huyện cũng đề xuất với cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn ưu tiên tuyển dụng công nhân đối với những người dân thôn Bản Sen.
Không chỉ với Vân Đồn, bên cạnh sự quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc tuyên truyền chính sách cũng như đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng, nhiều nơi khác, như: Hải Hà, Tiên Yên... đã nghiên cứu các phương án khắc phục vị trí ngập lụt, cải tạo điều kiện sinh hoạt tại chỗ cho người dân. Như ở thôn 4, xã Quảng Sơn, huyện Hải Hà, do phong tục tập quán canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số, 6 hộ dân không chấp nhận di dời. Vì thế, theo nguyện vọng của người dân, UBND huyện đã đầu tư xây dựng cầu dân sinh với mức đầu tư khoảng 2,2 tỷ đồng bằng nguồn vốn Chương trình 135 năm 2016; qua đó, tạo điều kiện cho người dân đi lại thuận tiện, ổn định sản xuất và sinh hoạt. Còn ở huyện Tiên Yên, lãnh đạo địa phương đã làm việc tích cực với các doanh nghiệp, kêu gọi hỗ trợ khoảng 6ha mặt bằng, để làm nơi tái định cư cho 35 hộ dân xã Hà Lâu sống tại nơi có nguy cơ sạt lở.
Tại một số địa phương khác, mặc dù điều kiện kinh tế khó khăn nhưng đã tích cực triển khai, tự cân đối nguồn ngân sách địa phương và lồng ghép với các nguồn vốn chương trình khác của tỉnh, như: Chương trình 135, chương trình bố trí, sắp xếp dân cư để hỗ trợ di dời các hộ dân ra khỏi vùng sạt lở, ngập lụt nguy hiểm, đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở hạ tầng kỹ thuật để đảm bảo ổn định đời sống người dân... Đối với các hộ dân do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam chịu trách nhiệm di dời, Tập đoàn cũng đã thực hiện các phương án ngừng khai thác quanh khu vực nhà dân và tiến hành hoàn nguyên, cải tạo, phục hồi môi trường. Đồng thời xây dựng đập chắn chân các bãi thải, kè, cống, mương rãnh thu, thoát nước để ngăn ngừa nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến cuộc sống các hộ dân.
Hy vọng với những kinh nghiệm trong công tác di dân khỏi vùng ngập lụt, sạt lở trên, các địa phương sẽ có thêm quyết tâm và chủ động để sớm hoàn thành kế hoạch, đảm bảo an toàn và ổn định cuộc sống cho người dân.
Hoàng Quỳnh
