Cụ Hoàng Bách (tức Phạm Khắc Hựu), SN 1925, 69 năm tuổi Đảng đang sinh sống tại tổ 35, phố Minh Hoà, phường Cẩm Bình (TP Cẩm Phả). Cụ Hựu hiện nay được coi là “cuốn bách khoa sống” của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Cẩm Phả về những ngày dưới ách đô hộ thực dân Pháp và cũng là người chứng kiến đấu tranh, cuộc cách mạng giành chính quyền ở Vùng mỏ Cẩm Phả.
Cụ Phạm Khắc Hựu sinh ra và lớn lên trong một gia đình công nhân mỏ quê gốc ở tỉnh Thái Bình. Năm 1941, khi mới 16 tuổi, cậu thiếu niên Phạm Khắc Hựu đã phải đi phu mỏ trên các vùng đồi, núi ở TP Cẩm Phả. Đó là những ngày tháng cùng cực của những người phu mỏ. Từ 3 giờ sáng, họ đã phải đi vào hầm sâu, đến tối mịt mới về nhà ăn qua quýt miếng cháo, củ khoai, chui vào đống rơm ngủ vùi một giấc đến gần 3 giờ sáng lại lọ mọ lên công trường. Chưa hết, lúc ăn uống cũng phải tranh nhau, lúc về nhận công, nhận gạo lại phải giành nhau từng chiếc giá nhận gạo. Gian nan, cùng cực là vậy, nhưng chủ mỏ nào có để họ yên thân. Mỗi ngày cai, ký bắt công nhân phải khai thác đến hơn 20 xe than. Ai ốm đau, bệnh tật không làm đủ là chúng đánh đập, cúp phạt đến khốn khổ. Cùng với đó, công nghệ khai thác lạc hậu, phu mỏ chết hàng ngày. Người thì chết sập hầm, người gục ngã trên đường vận tải, người thì ốm chết trong lán trại. Ngày nào cũng nghe tiếng khóc than của gia đình có người thân chết. Nhất là sau khi hất cẳng Pháp, Nhật cải tổ bộ máy ngụy quyền ở cơ sở, ban phát quyền hành cho những tên tay sai đắc lực, tăng cường mật thám chỉ điểm để nhằm đàn áp phong trào công nhân, bóc lột sức lao động của công nhân, vơ vét tài nguyên của ta. Hậu quả của chính sách bóc lột tàn bạo của Pháp - Nhật đã làm cho nhân dân ta lâm vào cảnh đói khổ, cùng cực. Ở Cẩm Phả phố xá xơ xác tiêu điều, người dân đói trầm trọng mà khốn đốn vì bị bọn tay sai của Nhật, bọn Việt Cách và phỉ các loại quấy nhiễu, cướp bóc.
Và cũng từ những ngày tháng cơ hàn ấy, đã nuôi dưỡng trong tim người thợ mỏ trẻ Phạm Khắc Hựu ý chí theo Việt Minh, giành độc lập dân tộc. Rồi thời cơ cũng đến, đầu năm 1945, khi tình thế cách mạng chín muồi, cán bộ Việt Minh hoạt động trong các công trường khai thác than ngày càng mạnh, người thanh niên Phạm Khắc Hựu cũng hăng hái tham gia và được cử làm cán bộ Công đoàn phụ trách một tầng than. Tháng 9-1946, Phạm Khắc Hựu vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Khi toàn quốc kháng chiến nổ ra, người đảng viên trẻ Phạm Khắc Hựu lại tích cực tham gia lãnh đạo lực lượng tự vệ mỏ như thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên ở Cẩm Phả sau ngày cách mạng thành công với một lực lượng đảng viên hùng hậu do đồng chí Minh Hà, Khu uỷ viên trực tiếp làm Bí thư. Giặc Pháp tái chiếm Khu mỏ gây ra bao nhiêu tội ác như đốt khu Lán Bè ở Hòn Gai, đánh chiếm đồn cao Cửa Ông. Tình thế chính quyền cách mạng non trẻ ở Cẩm Phả như “ngàn cân treo sợi tóc”, do vậy, Phạm Khắc Hựu đã cùng đồng đội rút về căn cứ Sơn Dương (Hoàng Bồ) rồi tham gia đánh chiếm đồn Hà Lầm, đánh địch tập kết vào căn cứ Sơn Dương. Tháng 2 năm 1947, Phạm Khắc Hựu được tổ chức phân công trong chuyến công tác đầu tiên về hoạt động địch hậu để vận động nhân dân Khu mỏ ủng hộ cách mạng. Kể từ đây, anh chính thức hoạt động trong công tác địch hậu cho đến ngày Khu mỏ được hoàn toàn giải phóng. Khi Khu mỏ Cẩm Phả chuẩn bị tiếp quản, Phạm Khắc Hựu lại được điều về làm cán bộ ở nhiều vị trí quan trọng trong các mỏ Đèo Nai, Hà Lầm, Thống Nhất… Từ năm 1967 đến năm 1976, ông được cấp trên cử giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Hành chính TX Cẩm Phả rồi sau đó tiếp tục luân chuyển sang công tác tại một số đơn vị khai thác than cho đến khi nghỉ hưu.
Trước khi chia tay chúng tôi, người đảng viên có 69 năm tuổi Đảng Phạm Khác Hựu xúc động “Nhờ sự lãnh đạo tài tình của Đảng ta cùng với sự đồng tâm, hiệp lực của nhân dân địa phương, Cẩm Phả đã và đang vươn lên trở thành đô thị công nghiệp văn minh, hiện đại. Năm nay tròn 90 tuổi, được chứng kiến sự đổi thay mạnh mẽ của Vùng mỏ hôm nay, tôi thực sự thấy mãn nguyện”.
Quang Minh
