Trong những năm gần đây, để khích lệ tính sáng tạo của học sinh, khi ra đề thi môn văn, ngành Giáo dục thường có xu hướng “mở”; với những “đề mở” kiểu này, các em có thể vận dụng vốn sống, sự hiểu biết thực tiễn của chính mình để làm bài, thay vì chỉ nói theo “như sách”… Tuy nhiên, như báo chí đã phản ánh, trong nhiều trường hợp, “đề mở” lại “lợi bất cập hại”, hay nói cách khác, đó là những đề “mở ép”…
Đề thi môn văn lớp 9 cuối học kỳ 1 vừa qua của Phòng GD-ĐT TP Hạ Long là một trong những trường hợp như thế. Đề gồm 2 phần, trong đó phần 2 (5 điểm) là một “đề mở”: “Em hãy vào vai Thuý Kiều trong đoạn trích “Thuý Kiều ở lầu Ngưng Bích” (trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du) để kể lại chuyện mình”. Chưa nói việc yêu cầu một học sinh lớp 9 phải “nhập vai” một cô gái bị bán vào lầu xanh là quá gượng ép, mà ngay cả khi các em có “nhập vai” thì cũng không thể “hoá thân” thành nàng Kiều, một tiểu thư khuê các sống cách đây mấy trăm năm, để “kể lại chuyện mình” được. Điều này là quá khó với các em. Và vì thế, không có gì ngạc nhiên khi đọc qua một số bài thi của học sinh, thấy hầu như những bài được chấm điểm cao đều là những bài “nói như sách”, nếu càng “sáng tạo”, càng “linh hoạt”, càng giàu sức tưởng tượng… thì càng ngô nghê, buồn cười! Nói cách khác, gọi là “đề mở” nhưng thực ra nó chẳng “mở” gì cả. Thậm chí, về một góc độ nào đó, nó còn làm mất đi khả năng cảm thụ cái đẹp của câu, chữ trong đoạn thơ khi cứ phải “loay hoay” làm sao “nhập vai” cho hay, cho sinh động…
Việc ra đề thi theo kiểu “mở ép” không phải chỉ mới diễn ra lần đầu và cũng không phải chỉ ở cấp địa phương, cơ sở… Và vì thế, trường hợp ra đề thi môn văn lớp 9 của Phòng GD-ĐT TP Hạ Long như nói ở trên xem ra cũng không đến nỗi “gây sốc” ở các trường học trên địa bàn. Các em học sinh vẫn làm bài theo đề thi này, các thầy, cô giáo vẫn chấm thi bình thường. Nghĩa là mọi chuyện không có gì đáng tiếc xảy ra! Nhưng có lẽ, chính cái “bình thường” này mới là điều đáng nói, đáng lo ngại.
Đưa chuyện này ra không phải nhằm để chỉ trích ai đó có trách nhiệm trong việc này, mà cái quan trọng hơn là để cùng bàn luận đúng sai, nên hay không nên v.v.. từ đó mà có cái nhìn toàn diện hơn xung quanh một sự việc đang được dư luận quan tâm…
Trung Luận
