Hàng loạt vụ trộm nhằm vào các bảo tàng tại Pháp trong mùa hè năm nay, từ trang sức cổ, đá quý đến tranh Renoir, đang làm dấy lên lo ngại về an ninh đối với những bộ sưu tập văn hóa có giá trị lớn. Sau vụ trộm trang sức gây chấn động tại Louvre năm ngoái, giới chức và các tổ chức bảo tồn cho rằng cần tăng đầu tư để bảo vệ di sản.
Tại một bảo tàng ở miền Đông nước Pháp, hai người đàn ông đội tóc giả dùng búa tạ và búa thường đập vỡ tủ trưng bày rồi lấy đi một chiếc vòng cổ bằng vàng có niên đại 2.500 năm. Toàn bộ vụ trộm diễn ra trong chưa đầy 4 phút.
Ở một bảo tàng khác, ba tên cướp đeo mặt nạ phá hai lớp cửa để đột nhập, lấy đi 27 món trang sức trị giá hơn 4,5 triệu euro, tương đương 5,2 triệu USD.
Cả hai vụ xảy ra trong tháng 7. Tuần này, những kẻ trộm lại cắt hàng rào, trèo qua cửa sổ một bảo tàng tại vùng Riviera của Pháp và lấy đi hai bức tranh của danh họa Pierre-Auguste Renoir. Hai tác phẩm khác của ông bị bỏ lại khi chúng tháo chạy.
Chuỗi vụ trộm diễn ra sau vụ đánh cắp trang sức gây chấn động tại Louvre, bảo tàng nổi tiếng và đông khách nhất nước Pháp, vào năm ngoái. Những sự việc này cho thấy kho tàng nghệ thuật, cổ vật và báu vật được tích lũy qua nhiều thế kỷ vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra thách thức lớn về bảo vệ an ninh khi tội phạm ngày càng coi bảo tàng là những mục tiêu dễ bị tấn công.
Vụ đánh cắp số trang sức hoàng gia trị giá 88 triệu euro, tương đương 102 triệu USD, khỏi các tủ trưng bày tại phòng trưng bày Apollo của Louvre đã trở thành lời cảnh báo lớn. Nhưng đây chỉ là ví dụ nghiêm trọng nhất trong số nhiều mối đe dọa mà các bảo tàng đang đối mặt, không chỉ tại Pháp.
“Khi trang sức của một vị vua Pháp biến mất rồi có thể bị nung chảy chỉ vì giá vàng, đó là một bi kịch. Điều đó khiến tất cả chúng ta đau lòng” – ông Guillaume Poitrinal, Chủ tịch Fondation du patrimoine, quỹ hỗ trợ trùng tu và bảo vệ các địa điểm văn hóa Pháp, nói.
“Chúng ta phải khiến việc đánh cắp các tác phẩm nghệ thuật và hiện vật thuộc di sản văn hóa Pháp trở nên khó khăn hơn. Đó là điều tuyệt đối cần thiết. Và để làm được như vậy, chúng ta phải đầu tư” - ông nhấn mạnh.
Vụ trộm tranh Renoir chỉ diễn ra trong vài phút
Lúc tờ mờ sáng ngày 8/9, hai tên trộm lấy đi “Portrait of Madame Colonna Romano” và “Young Woman at the Well” tại Bảo tàng Renoir ở Cagnes-sur-Mer. Trong lúc chạy trốn qua khu vườn của bảo tàng, chúng làm rơi hai tác phẩm khác là “Portrait of Madame Pichon” và “Coco Reading”.
Ông Bryan Masson, Thị trưởng Cagnes-sur-Mer, thành phố nằm giữa Cannes và Nice bên bờ Địa Trung Hải, cho biết những kẻ trộm đã dùng dao điện hoặc cưa để cắt hàng rào rồi đột nhập qua tầng trệt. Toàn bộ vụ trộm diễn ra trong chưa đầy 3 phút.
Ông Masson ước tính tổng giá trị các tác phẩm khoảng 9 triệu euro, tương đương 10,5 triệu USD. Tuy nhiên, tranh nổi tiếng bị đánh cắp gần như không thể tiêu thụ qua các kênh hợp pháp, nên giá trị thực tế đối với những kẻ trộm có thể rất thấp, thậm chí bằng không.
Cơ quan Cảnh sát châu Âu Europol cho biết các vụ trộm bảo tàng đang trở nên bạo lực hơn, với việc tội phạm sử dụng búa tạ, rìu, xà beng và thậm chí chất nổ để đột nhập hoặc phá tủ trưng bày.
Theo báo cáo của Europol công bố tháng 8, các đối tượng cũng ngày càng nhắm tới hiện vật chứa vàng và kim loại quý có thể nung chảy, cùng đá quý có thể tháo rời để bán.
Europol nhận định giới tội phạm cho rằng “các biện pháp an ninh tại bảo tàng kém chặt chẽ hơn tại các cửa hàng trang sức”.
Chiếc vòng cổ cổ đại bị đánh cắp ngày 24/7 tại bảo tàng ở Châtillon-sur-Seine, miền Đông nước Pháp, được chế tác từ gần nửa kg vàng.
Ông Jean-Christophe Castelain, Giám đốc Le Journal des Arts, cho biết mùa Hè năm nay ghi nhận kỷ lục 10 vụ đột nhập nhằm vào các bảo tàng tại Pháp và một số nước châu Âu khác. “Có 8 trong số 10 vụ liên quan tới trang sức, tiền xu hoặc đồ cổ có thể dễ dàng bị nung chảy” - ông nói.
Trách nhiệm của các bên liên quan
Bảo tàng Lalique tại Wingen-sur-Moder, gần biên giới Pháp - Đức, vẫn chưa mở cửa trở lại kể từ vụ trộm ngày 5/7, khi những kẻ đột nhập dùng búa tạ và búa thường phá sáu tủ trưng bày để lấy trang sức.
Bảo tàng công lập này trưng bày các tác phẩm của nghệ nhân kim hoàn và chế tác thủy tinh thế kỷ XIX René Lalique cùng những người kế nghiệp.
Giám đốc bảo tàng, bà Véronique Brumm Schaich, cho biết vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhắc lại vụ việc. Bảo tàng hiện tìm kiếm khoảng 200.000 euro, tương đương 233.000 USD, để nâng cấp hệ thống an ninh.
“Thủ đoạn của những kẻ trộm đang thay đổi” - bà Véronique nói. “Những vụ việc gần đây cho thấy không chỉ chúng tôi mà nhiều nơi khác cũng cần tăng cường hơn nữa các biện pháp bảo vệ”.
Do ngân sách chính phủ bị siết chặt, hiện chưa rõ bảo tàng sẽ nhận được bao nhiêu tiền từ nguồn công. Cơ sở này cũng đang kêu gọi quyên góp tư nhân vì các biện pháp nâng cấp an ninh “vô cùng tốn kém”.
“Đây là thời điểm khó khăn” – bà Véronique nói. “Một vụ trộm chưa bao giờ xảy ra đúng lúc, nhưng vụ này đến vào một thời điểm đặc biệt tồi tệ”.
Một phần kinh phí do Fondation du patrimoine cung cấp cho các bảo tàng và địa điểm văn hóa đến từ xổ số quốc gia. Để hỗ trợ tăng doanh thu cho các bảo tàng, quỹ cũng đang triển khai loại thẻ cho phép người đăng ký vào cửa khoảng 500 bảo tàng, di tích và lâu đài.
Chủ tịch Fondation du patrimoine Guillaume Poitrinal nói: “Người ta bảo đó là trách nhiệm của nhà nước hoặc của thành phố. Tôi thì cho rằng đó là trách nhiệm của tất cả mọi người”.
