Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thời gian qua tiếp tục được triển khai sâu rộng, đồng bộ. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực của các tầng lớp nhân dân, phong trào đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và làm thay đổi diện mạo nông thôn theo hướng ngày càng văn minh, hiện đại.
Thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Trung ương và của tỉnh về xây dựng nông thôn mới, Quảng Ninh đã chú trọng phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quá trình tổ chức thực hiện. Các nội dung của cuộc vận động được lồng ghép linh hoạt vào hương ước, quy ước của khu dân cư, gắn với việc bình xét các danh hiệu văn hóa như “Gia đình văn hóa”, “Thôn, khu phố văn hóa”, “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”. Qua đó, ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm và sự đồng thuận trong cộng đồng ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng vững chắc để phong trào phát triển thực chất, bền vững.
Một trong những dấu ấn rõ nét của phong trào là sự chuyển biến mạnh mẽ về môi trường văn hóa và cảnh quan nông thôn. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao từ tỉnh đến cơ sở được quan tâm đầu tư, nâng cấp đồng bộ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sinh hoạt cộng đồng của người dân. Đến nay, cả 1.452 thôn, khu trên địa bàn tỉnh có nhà văn hóa, nhiều điểm sinh hoạt cộng đồng ngoài trời, sân chơi thể thao được xây dựng, cải tạo khang trang, trở thành không gian gắn kết cộng đồng, nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao thường xuyên, sôi nổi.
Cùng với đầu tư hạ tầng, phong trào còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng nếp sống văn hóa mới ở khu dân cư. Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội được duy trì nền nếp; ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp ngày càng lan tỏa. Nhiều mô hình tự quản ở cơ sở như “Đoạn đường tự quản”, “Khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp”, “Gia đình không rác thải” được nhân rộng, góp phần tạo diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc.
Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” cũng được triển khai gắn chặt với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Năm 2025, tỷ lệ khu dân cư đạt danh hiệu “Thôn, khu phố văn hóa” đạt 97%, tỷ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” đạt khoảng 95%. Điều này không chỉ phản ánh kết quả phong trào, mà còn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân trong việc xây dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh.
Vai trò nòng cốt của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội tiếp tục được phát huy rõ nét. Thông qua “Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư”, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, các cuộc vận động vì an sinh xã hội, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong cộng đồng được củng cố, bồi đắp. Các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động như “Ngày vì người nghèo”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng đời sống của người dân khu vực nông thôn.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống được tỉnh đặc biệt quan tâm. Các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được gìn giữ, khai thác hợp lý, gắn với phát triển du lịch văn hóa - sinh thái, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa của cộng đồng, nhất là ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ngày càng được nâng cao, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và tạo nên nét đặc trưng riêng của nông thôn Quảng Ninh.
Kết quả nổi bật trong xây dựng nông thôn mới của Quảng Ninh đã được Trung ương ghi nhận khi tỉnh được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2024, trở thành một trong những địa phương đầu tiên của cả nước đạt được dấu mốc quan trọng này trong giai đoạn 2021-2025. Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, sự đồng lòng, chung sức của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong quá trình tổ chức thực hiện phong trào; tạo nền tảng vững chắc để các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh tiếp tục đổi mới, phát triển theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, xứng đáng là điểm sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới của cả nước.
