Thực hiện đổi mới chương trình GDPT, hàng năm, ngân sách tỉnh cấp hàng chục tỷ đồng cho ngành GD- ĐT đầu tư mua sắm thiết bị dạy, học...Qua đợt kiểm tra cuối năm học 2006-2007 vừa qua của Sở Tài chính tại 7 Phòng GD và 123 trường tiểu học, THCS, THPT của 7 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh cho thấy công tác đầu tư mua sắm SGK, thiết bị dạy học ở các đơn vị này còn nhiều bất cập.
Phòng GD và các trường học vênh nhau trong lập kế hoạch
Lớp học còn nghèo nàn như thế này nên học sinh ở Hà Loan (Cẩm Phả) không có phòng để thiết bị
Qua tìm hiểu được biết, hàng năm Bộ GD-ĐT đều quy định số lượng, mẫu mã, quy chuẩn từng loại sách, thiết bị. Bộ Tài chính là cơ quan thẩm định giá đối với toàn bộ sách và thiết bị của chương trình. Căn cứ vào đó, Sở GD-ĐT hướng dẫn các Phòng GD lập danh sách nhu cầu số lượng sách, thiết bị để Sở lên phương án mua. Đồng thời, giao cho Công ty CP Sách - Thiết bị trường học chịu trách nhiệm cung ứng sách, thiết bị dạy học cho tất cả các đơn vị. Tuy nhiên, qua kiểm tra tại 7 huyện, thị xã, thành phố: Hạ Long, Uông Bí, Cẩm Phả, Móng Cái, Yên Hưng, Vân Đồn, Đầm Hà, Đoàn phát hiện các Phòng GD: Uông Bí, Đầm Hàkhông gửi các quyết định về việc ban hành danh mục sách, thiết bị dạy học tối thiểu của từng lớp theo chương trình cho các trường học (Cẩm Phả đầu năm 2007 mới gửi cho các trường). Vì vậy việc rà soát, đối chiếu với danh mục tối thiểu do Bộ GD-ĐT ban hành của các trường chưa đảm bản chính xác, tạo nên sự thừa, thiếu SGK, thiết bị ở các khối lớp, các trường học. Sự lệch pha này còn dẫn đến sự khập khiễng, chênh lệch lớn trong việc quản lý và sử dụng nguồn kinh phí được cấp. Hàng năm, Sở Tài chính bố trí kinh phí thông qua cân đối ngân sách các huyện để cấp cho các Phòng GD theo kế hoạch chương trình đã thống nhất với Sở GD-ĐT. Trong 4 năm (2002- 2006), số tiền ngân sách tỉnh ghi cho 7 đơn vị trên là 28,782 tỷ đồng; số tiềnthực cấp là 28,425 tỷ đồng, và các phòng GDđã sử dụng 28,183 tỷ đồng. Có thực tế nhiều phòng GD rơi vào tình trạng thừa hoặc thiếu kinh phí. Cụ thể:Đầm Hà, Hạ Long, Yên Hưng thiếu kinh phí;Uông Bí, Móng Cái, Vân Đồn thừa kinh phí. Chỉ cóCẩm Phả chi đủ số tiền được cấp. Nguyên nhân của sự thừa, thiếu này là do các Phòng GD thay đổi số lượng SGK, thiết bị mua thực tế so với kế hoạch. Từ chỗ thừa, thiếu kinh phí đã nảy sinh tình trạng SGK, sách hướng dẫn giáo viên và thiết bị dạy học nơi nhiều hơn, nơi ít hơn so với kế hoạch ban đầu. Qua kiểm tra, Đoàn còn phát hiện Phòng GD Yên Hưng đã sử dụng không đúng nội dung nguồn kinh phí được cấp (trên 500 triệu đồng).
Hàng tỉ đồng bị lãng phí
Kiểm tra thực tế tại 123 trường tiểu học, THCS, THPT trực thuộc quản lý trực tiếp của Sở GD-ĐT và 7 Phòng GD nói trên, Đoàn kiểm tra đã phát hiện ở một số trường có tình trạng: Năm học trước, nhiều thiết bị, đồ dùng dạy học vẫn còn sử dụng tốt, sử dụng không hết và trùng với danh mục thiết bị tối thiểu của Bộ GD-ĐT, nhưng năm học mới, Phòng GD vẫn đăng ký mua thêm. “Hàng năm chúng tôi đều được tiếp nhận sách, thiết bị mới và sách, thiết bị bổ sung, nhưng trong số đó, có nhiều thiết bị nhà trường không sử dụng đến vì năm học trước đã được cấp rồi và vẫn còn dùng rất tốt” - Một cán bộ của trường THCS ở Đầm Hà cho biết: “- không sử dụng đến chúng tôi không thể mang trả lại được, nhưng giữ lại thì không có phòng thí nghiệm, phòng để thiết bị, nên đành cất tất cả vào kho”. Tại Trường Tiểu học Ngô Quyền có 4 lớp 1, 4 lớp 2, 4 lớp 5 nhưng lại được cấp tới 8 bộ sách lớp 1, 49 bộ sách lớp 2 và 49 bộ sách lớp 5. Trường Tiểu học Cộng Hòa 2 có 3 lớp 1, 3 lớp 5 được cấp 9 bộ sách lớp 1 và 6 bộ sách cho lớp 5. Trường Tiểu học Cộng Hòa l có 3 lớp 1, 3 lớp 2, được cấp 9 bộ sách lớp 1, 6 bộ sách lớp 2. Trong khi nhiều trường “ế” SGK, thiết bị như vậy, thì có không ít trường lại phải ‘’học chay, dạy chay’’ vì thiết bị không được bổ sung kịp thời do số lớp học tăng hơn so với năm học trước; do số vật tư bị tiêu hao trong quá trình sử dụng.
Sự lãng phícòn thể hiện trong cả cách mua, tiếp nhận, cấp phát sách, thiết bị của các cơ sở, đơn vị giáo dục. Theo kết luận của Đoàn kiểm tra, trong nội dung các hợp đồng kinh tế giữa Công ty CP Sách - Thiết bị trường học với các phòng GD đã không ghi rõ việc lắp thiết bị thuộc trách nhiệm của bên mua (Phòng GD). Khi tiến hành giao tủ sắt đựng thiết bị cho một sốtrường, các trường chỉ nhận được linh kiện dạng rời, vì vậy đã phát sinh thêm chi phí lắp ráp. Với cách thức cấp phát cho các trường bằng nhiều đợt,sách cấp theo bộ, thiết bị giao nguyênkiện đóng gói, nên hầu hết các trường không kiểm tra đối chiếu được thiết bị thừa, thiếu so với quy định. Do vậy, một số trường bị thiếu thiết bị ngay từ khi nhận về. Có trường thiếu cả bộ thiết bị, có trường thiếu chi tiết nhỏ trong từng bộ thiết bị, có thiết bịchỉ có vỏ hộp mà không có ruột, thiết bị hỏng, chất lượng kém, thiết bị cấp không đồng bộ.
Việc quản lý, sử dụng thiết bị của các đơn vịtiếp nhận cũng không khá hơn. CácPhòng GD không có sổ sách theo dõi, quản lý tình hình cấp phát hàng năm như quy định, công tác kiểm kêkhông được thực hiện thường xuyên. Theo báo cáo của 7 phòng GD và kiểm tra thực tế tại các trường tiểu học cho thấy toàn bộ băng hình lớp 1 được trang cấpkhông sử dụng đến đểmốc, không thể sử dụng được nữa. Lý do là các trường không được cấp đầu băng và màn hình đồng bộ để sử dụng. Nhiều trường ở miền núi, hải đảo không có điện song vẫn được trang cấp theo kế hoạch.
Các trường không có phòng để thiết bị bảo đảm, không có cán bộ quản lý thư viện, thiết bị có chuyên môn nghiệp vụ. Qua kiểm tra ở 123 trường, chỉ có 11 trường bố trí được cán bộ quản lý thư viện, 5 trường bố trí cán bộ quản lý thiết bị có chuyên môn nghiệp vụ, còn lại là cán bộ kiêm nhiệm; chỉ có 24 trường có phòng trưng bày thiết bị, còn lại là kho chứa diện tích nhỏ hẹp, ẩm thấp, tận dụng từ phòng học cũ, phòng ở tập thể cũ của giáo viên, nhà ăn, nhà bảo vệ hoặc gửi tại nhà riêng giáo viên; nhiều thiết bị cồng kềnh buộc vứt vạ vật ở cầu thang, hành lang phòng học. Điều này không chỉ gây lãng phí cho ngân sách nhà nước mà còn làm giảm chất lượng giáo dục. Vậy trách nhiệm này thuộc về ai?
