Mặc dù sự việc tàu H29-BP chìm tại vùng biển Cồn Ngựa (xã Lý Nhơn, huyện Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh) làm 9 người chết đã xảy ra cách đây gần 1 tháng nhưng vẫn đang rất “nóng” trong công luận. Nhất là khi những nguyên nhân gây ra vụ tai nạn đau lòng này vẫn đang ngày ngày hiện hữu tại các khu vực cảng, đường thuỷ trong cả nước.
Tại Quảng Ninh, nhiều người đã giật mình khi nhìn lại sự việc tàu Quang Minh 08 (thuộc Công ty TNHH vận tải thuỷ bộ Quang Minh) vi phạm nghiêm trọng các quy định của Luật Giao thông đường thuỷ như: Chở quá tải, không có lệnh xuất bến, không trang bị đủ áo phao cho hành khách... Điều đáng nói là sau sự việc này, việc chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, hạn chế và nhất là việc xử lý các sai phạm của các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan lại đang rất chậm chạp...
Đằng sau những vi phạm của tàu Quang Minh 08
| LTS: Tình trạng lộn xộn, nhếch nhác; rồi những bất cập tại khu vực cầu Cảng Cái Rồng (thị trấn Cái Rồng, huyện Vân Đồn) đã không ít lần Báo Quảng Ninh đề cập, phản ánh. Trên cơ sở đó, tỉnh, cơ quan chức năng cũng đã nhiều lần ra quân để “dẹp loạn”. Tuy nhiên, những tồn tại đó, vẫn chưa được khắc phục... Đâu là nguyên nhân và cần những giải pháp gì để chấm dứt tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” này và để đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của người dân, hành khách chính là những nội dung mà chúng tôi đề cập trong chuyên đề này. |
Câu chuyện chở quá tải, phương tiện không đủ điều kiện hoạt động vẫn hoạt động, hoạt động không phép, quản lý lỏng lẻo... đã không ít lần diễn ra tại khu vực Cảng Cái Rồng hay trên những chuyến tàu từ Cảng đi các xã đảo. Điển hình gần đây nhất là vụ việc của tàu chở khách Quang Minh 08, biển kiểm soát QN-6567 chạy tuyến Cái Rồng - Quan Lạn (Vân Đồn). Theo cấp phép, tàu Quang Minh 08 chỉ được phép chở 40 khách nhưng theo phản ánh của công luận, lúc 7 giờ 40 phút, ngày 13-7-2013, tàu Quang Minh đã “nhồi nhét” tới 90 khách, khiến khoang tàu chật cứng, con tàu như chìm xuống, nghiêng ngả. Nhiều hành khách vì lo sợ nguy hiểm đến tính mạng nên bức xúc đề nghị nhà tàu cho lên bờ, kể cả không lấy lại tiền vé nhưng nhân viên nhà tàu đã từ chối, rút ván cầu và nổ máy ra khơi trong sự sợ hãi của hành khách. Trong hành trình di chuyển, 2 lần nhà tàu còn cho xuồng máy ra để san bớt khách, đến khi Bộ đội biên phòng Quan Lạn kiểm tra, lập biên bản, trên tàu chỉ còn lại là 68 người. Vì thế, phải mất đến 2 tiếng rưỡi, con tàu này mới cập bến trong khi lịch trình chỉ là 50 phút. Ngay sau khi có thông tin trên, UBND tỉnh đã có công văn số 3357/UBND-GT2, chỉ đạo thường trực Ban ATGT chủ trì, phối hợp Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Sở Giao thông - Vận tải, UBND huyện Vân Đồn tiến hành xác minh vụ việc.
Tại cuộc họp chiều ngày 23-7-2013 do Ban ATGT tỉnh chủ trì để làm rõ những sai phạm của tàu Quang Minh, hầu hết các đơn vị quản lý đều không thừa nhận trách nhiệm của mình. Ông Lưu Duy Lâm, thuyền trưởng điều khiển tàu Quang Minh 08 một mặt thừa nhận chở quá tải; không có giấy phép rời cảng vẫn cố tình xuất bến nhưng mặt khác lại đổ lỗi cho hành khách là “khi thuyền trưởng trở về buồng điều khiển thì khách ùa sang phía sau. Do vậy, thuyền trưởng không biết quá tải”. Còn ông Lê Hồng Thắng, Giám đốc Cảng vụ thuỷ nội địa thì đổ lỗi cho thuyền trưởng khi nói rằng: “Cảng vụ đã triển khai theo các quy định về quản lý. Vi phạm xảy ra do thuyền trưởng vẫn cố tình xuất bến(!?). Đại diện Công an huyện Vân Đồn thì khẳng định: “Cơ quan quản lý khi phát hiện tàu vi phạm chở quá số người quy định đã không cương quyết đình chỉ hoạt động của tàu; yêu cầu đơn vị quản lý Cảng Cái Rồng là đơn vị có trách nhiệm hạ tải, xong không thực hiện là nguyên nhân dẫn đến sai phạm...”.
Sau khi sự việc tàu Quang Minh 08 chở quá số người quy định được công luận phanh phui, nhiều người đã không khỏi nghi ngại về tính xác thực trong giải trình của các đơn vị có liên quan. Chẳng hạn như: Số lượng khách trên tàu Quang Minh chỉ có 68 người chứ không phải 90 người(?); trong số 68 hành khách thì có tới 17 trẻ em không đủ độ tuổi phải mua vé hành khách (5 tuổi trở xuống)...(?). Sự nghi ngại này hoàn toàn có căn cứ khi mà danh sách hành khách ở thời điểm cơ quan chức năng kiểm tra có 40 khách của tàu Quang Minh 08 biểu hiện không thực tế. Cụ thể là chữ ký người lập ghi là thuyền trưởng Lưu Duy Lâm nhưng hoàn toàn khác với bản ký tại biên bản vi phạm hành chính. Nhiều ý kiến đã nhận định: “Rất có thể, đây là cách để tàu Quang Minh “lách luật”. Vì theo quy định tại Nghị định số 60/2011/NĐ-CP, ngày 20-7-2011 của Chính phủ, những phương tiện nào chở vượt quá 30% số người so với trọng tải thì sẽ bị tước quyền sử dụng bằng thuyền trưởng, chứng chỉ lái phương tiện tạm thời. Nếu trên tàu Quang Minh 08 hôm ấy chỉ chở 68 người thì chỉ vượt quá quy định thực tế là 11/40=27,5%, vừa đủ không đạt 30% trở lên”.
Sai phạm có hệ thống?
Theo báo cáo của Ban ATGT tỉnh, Sở GT-VT cho thấy, không riêng tàu Quang Minh 08 mà các vi phạm của các phương tiện thuỷ hoạt động tại Cảng Cái Rồng xảy ra thường xuyên, liên tục và mang tính hệ thống. Tuy nhiên, những sai phạm này lại không được cơ quan quản lý chấn chỉnh, xử lý cương quyết, dứt điểm.
Theo kết quả xử lý hành chính Cảng vụ đường thuỷ nội địa, từ 1-1 đến 15-7-2013, đơn vị này đã xử phạt 67 trường hợp vi phạm. Công an huyện Vân Đồn, từ đầu năm 2013 đến 15-7-2013, xử phạt 12 trường hợp; Phòng Cảnh sát đường thuỷ - Công an tỉnh, từ ngày 7-4 đến 30-6-2013 xử phạt 38 trường hợp vi phạm. Trong số các phương tiện bị xử phạt, có phương tiện bị xử phạt rất nhiều lần như: QN-2163 do Vương Văn Bình điều khiển từ năm 2012 đến 15-7-2013 đã 5 lần bị lực lượng chức năng xử phạt lặp lại ở những lỗi: Không trang bị đủ thiết bị đủ số lượng thiết bị phòng cháy; không bố trí đủ định biên thuyền viên; không có danh sách hành khách. Hay như tàu QN-1747 do Phạm Văn Nhu điều khiển bị lực lượng chức năng xử phạt tới 6 lần ở những lỗi tương tự. Một ví dụ điển hình nữa là tàu QN-5696 của Công ty Cổ phần quốc tế Phúc Thịnh cũng 6 lần bị xử phạt hành chính... Ngay như vụ việc vi phạm của tàu Quang Minh 08, theo kết quả xác minh của Ban ATGT tỉnh, người điều khiển phương tiện thì cố tình vi phạm còn cơ quan chức năng thì không kiên quyết xử lý, không tổ chức giám sát. Báo cáo của Ban ATGT tỉnh khẳng định: “Cảng vụ thuỷ nội địa sau khi phát hiện phương tiện chở hành khách quá tải số lượng lớn đã không chủ động tổ chức hoặc yêu cầu cơ quan, đơn vị chức năng có biện pháp dừng phương tiện để chuyển tải. Quá trình tác nghiệp tại Cảng Cái Rồng không tổ chức thường xuyên việc kiểm tra phương tiện cập cảng. Tình trạng vi phạm của các phương tiện hoạt động tại khu vực diễn ra thường xuyên, liên tục nhưng chưa báo cáo, đề xuất kịp thời các biện pháp ngăn chặn hiệu quả...”.
Ngay sau khi xảy ra những vi phạm nghiêm trọng của tàu Quang Minh 08, UBND tỉnh đã chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm, kịp thời xử lý trách nhiệm các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đặc biệt, UBND tỉnh yêu cầu huyện Vân Đồn khẩn trương triển khai việc tổ chức bán vé tập trung nhưng đến thời điểm này, các cơ quan chức năng cũng vẫn chưa có câu trả lời. Việc bán vé tập trung mới chỉ được triển khai cho riêng tuyến Vân Đồn - Cô Tô và chỉ bán theo giờ hành chính tại văn phòng làm việc của Ban quản lý Cảng Cái Rồng.
Sự buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng ở khu vực Cảng Cái Rồng đã tạo ra những kẽ hở để các đơn vị, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải tại đây mặc nhiên vi phạm, coi thường quy định của pháp luật và tính mạng, tài sản của người dân. Nếu không sớm được chấn chỉnh, tai nạn giao thông đường thuỷ tại khu vực này sẽ là khó tránh khỏi.
Cẩm Nang - Đỗ Phương
Bài 2: Cần giải quyết từ “gốc”
