Xã Đại Dực (huyện Tiên Yên) nằm cách thị trấn Tiên Yên chừng gần 30 cây số, gồm 1.473 nhân khẩu; trong đó, 99,23% là người dân tộc Sán Chỉ. Nơi đây không chỉ hạn chế về điều kiện phát triển kinh tế mà còn có cả nhận thức và trình độ của phần lớn người dân. Tuy nhiên, mấy năm trở lại đây, nhờ thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ, tình trạng sinh con thứ 3 tại xã (đặc biệt là đối với một số cặp vợ chồng trẻ) đã giảm đi đáng kể. Năm 2012, cả xã chỉ có 6 trường hợp sinh con thứ 3; giảm 15,22% so với năm 2011, điều này đã góp phần rất lớn vào công tác xoá đói giảm nghèo ở đây.
Với đặc thù là một xã vùng cao, dân cư phân bố không đều, địa hình lại phức tạp với nhiều đồi núi, khe suối nên muốn đi tới được bản xa nhất ở xã, cộng tác viên dân số cũng phải mất gần nửa ngày đi bộ. Vì vậy, việc tuyên truyền, vận động chị em trong độ tuổi sinh đẻ thực hiện KHHGĐ ở đây gặp không ít trở ngại.
Y sĩ Đặng Văn Phấu, Trạm Trưởng Trạm Y tế xã Đại Dực chia sẻ: “Do trình độ dân trí còn hạn chế, kéo theo một số tập quán sinh hoạt còn lạc hậu nên trước kia, rất nhiều phụ nữ đã tự đẻ tại nhà. Điều này dẫn tới một thực trạng là tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh là rất cao và ảnh hưởng tới sức khoẻ của người mẹ. Không những vậy, bà con thường có tâm lý ỷ lại, đẻ nhiều để được lấy tiêu chí là hộ nghèo, còn được nhà nước hỗ trợ các khoản như: Nhà ở, sách vở, quần áo cho con cái đi học…”.
Nhưng đó là chuyện của trước kia, còn một hai năm trở lại đây, công tác DS-KHHGĐ của xã đã có chuyển biến theo hướng tích cực. Anh Nình Văn Hội, cán bộ dân số xã Đại Dực cho biết: “Năm 2011, toàn xã có 13 trường hợp sinh con thứ 3 (chiếm 29,5%) thì hết năm 2012, tỷ lệ này chỉ còn 14,28%”. Để có được thành tích đó phải kể đến sự chỉ đạo quyết liệt, sự quan tâm của các cấp chính quyền; đặc biệt là đội ngũ CTV dân số, những người đã nỗ lực không mệt mỏi, ngày đêm tuyên truyền đến từng người dân, thôn, bản. Điển hình trong số đó phải kể đến anh Nình Văn Tân, CTV dân số thôn Khe Lục, xã Đại Dực. Mặc dù là nam giới, nhưng anh chẳng ngại ngần mà vẫn tham gia nhiệt tình, vận động được không ít hộ gia đình sinh con một bề (đặc biệt là gái) dừng lại ở 2 con.
Chị Lỷ Móc Ngàn, thôn Khe Lục, xã Đại Dực nói: “Vợ chồng tôi quả thực đã từng nghĩ đến việc sinh con thứ 3 nhưng vì thấy anh Tân là nam giới mà lại nhiệt tình quá, thường xuyên thăm hỏi hoàn cảnh gia đình chúng tôi. Hơn nữa, anh còn phổ biến cho gia đình chúng tôi về những phương pháp tránh thai hiện đại và những khó khăn khi sinh nhiều con... nên tôi đã quyết định dừng lại ở 2 con. Thế nên giờ đây, tôi không mất nhiều thời gian chăm sóc con cái, lại còn có thể dành nhiều thời gian để làm kinh tế, tạo điều kiện cho chúng ăn học…”.
Không riêng gia đình chị Ngàn, chị Sằn Móc Núi, thôn Khe Lục, xã Đại Dực, tuy sinh được 2 con một bề là trai nhưng chị cũng quyết định không sinh thêm con nữa. Năm 2010, gia đình chị cũng là một trong những hộ thoát nghèo của thôn. Với sự đóng góp của các gia đình như gia đình chị Ngàn, chị Núi… đã giúp cho tỷ lệ hộ nghèo ở Đại Dực năm 2012 giảm xuống còn 37,6%, giảm gần 30% so với năm 2011.
Tuy là xã vùng cao nhưng xã Đại Dực luôn được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo. Vì thế, Đại Dực là một trong những xã được đánh giá là triển khai nhiều mô hình nâng cao chất lượng dân số vào loại bậc nhất của huyện. Năm 2012, cả xã được thực hiện 3 mô hình là: Mô hình giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; mô hình sàng lọc sinh; mô hình dân tộc thiểu số. Không chỉ vậy, những chiến dịch tăng cường vận động, lồng ghép dịch vụ chăm sóc SKSS-KHHGĐ tới vùng đông dân, vùng có mức sinh cao và vùng khó khăn đã giúp cho người dân trên địa bàn chủ động hơn trong việc chăm sóc SKSS. Việc thực hiện nghiêm túc chính sách dân số sẽ là tiền đề để xã vùng cao Đại Dực sớm hoàn thành các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới.
Lan Anh
