Mỏ vỉa và khai thác; công nghệ khai thác; thiết bị mỏ là những môn học tương đối khó trong đào tạo nghề kỹ thuật khai thác mỏ hầm lò và nghề kỹ thuật xây dựng mỏ hầm lò. Chính vì vậy, để tăng khả năng tư duy cho học sinh, thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết với thực tế sản xuất, thầy giáo Nguyễn Quang Hoàng, Phó Trưởng khoa Hầm lò 1, Phân hiệu đào tạo Cẩm Phả, Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm - Vinacomin đã thiết kế “mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá” sử dụng trong giảng dạy.
Theo thầy Nguyễn Quang Hoàng, Phó Trưởng Khoa Hầm lò 1, Phân hiệu đào tạo Cẩm Phả, Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm - Vinacomin, trước đây, việc giảng dạy các môn học: Mỏ vỉa và khai thác; công nghệ khai thác; thiết bị mỏ chủ yếu sử dụng bản vẽ hoặc mô hình tĩnh về lò chợ để minh hoạ. Tuy nhiên, tài liệu giảng dạy còn thiếu, các hình vẽ trong sách đã quá mờ và không còn phù hợp với các thiết bị hiện nay khiến cho chất lượng dạy và học chưa được hiệu quả. Học sinh hiểu bài một cách thụ động, dễ nhầm lẫn, không hiểu rõ về các thiết bị cơ giới đã và đang được áp dụng để khai thác than trong lò chợ. Trước thực tế đó, để học sinh tiếp thu kiến thức lý thuyết tốt và có khả năng hình dung, liên hệ với thực tiễn, để chất lượng dạy và học đạt kết quả cao, thầy giáo Hoàng với sự hỗ trợ của các giáo viên trong Khoa Hầm lò 1 (Phân hiệu đào tạo Cẩm Phả, Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm - Vinacomin) đã thiết kế “Mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá” sử dụng trong quá trình giảng dạy. Phần khung của “Mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá” được chế tạo từ các vật liệu nhẹ như: Gỗ, xốp, các thanh nhôm, toàn bộ phần khung được đặt trên 4 bánh xe lăn để thuận tiện trong việc di chuyển. Các đường lò trong hệ thống được lắp ghép bằng sắt chữ U với hình dạng, cấu tạo theo đúng nguyên lý, thể hiện được kết cấu của các đường lò trong không gian lò chợ cơ giới hoá. Kết cấu bên trong gương lò chợ bao gồm: gương than, máy khấu, giàn chống, máng cào, hệ thống thông gió được bố trí hợp lý thể hiện đúng quy trình khấu than trong lò chợ cơ giới hoá. Mô hình máy khấu than có thể hoạt động được nhờ gắn động cơ có công suất nhỏ. Hệ thống vận tải bằng máng cào 1 xích cũng có thể hoạt động được theo đúng nguyên tắc vận tải trong lò chợ, để mô tả quy trình vận tải trong lò chợ cơ giới hoá trong thực tiễn. Bảng điều khiển máy khấu than được bố trí rời bên ngoài mô hình để không gây cản trở quan sát khi vận hành mô hình. Hiện nay, trên thị trường chưa sản xuất mô hình này.
“Việc đưa mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá vào quá trình giảng dạy đào tạo các nghề mỏ sẽ đem lại hiệu quả tích cực trong đào đạo. Bởi, khi được trực quan mô hình, học sinh sẽ dễ tiếp thu kiến thức và hình dung đầy đủ về tổng quan của một dây chuyền khai thác than hoàn chỉnh bằng cơ giới thu nhỏ trong mỏ hầm lò. Mặt khác, các thiết bị bố trí trong mô hình có thể hoạt động được cũng giúp cho học sinh không thụ động, kích thích tinh thần học tập của học sinh. Không những vậy, việc sử dụng mô hình giúp cho hoạt động dạy học không nhàm chán đơn điệu. Thời gian chuẩn bị bài của giáo viên cũng được rút ngắn và không mất nhiều thời gian để giải thích các kiến thức khó…” - Thầy Lê Ngọc Trung, Thường trực hội đồng khoa học, Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm nhấn mạnh.
Mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá tuy mới đưa vào giảng dạy được 3 tháng, nhưng đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ phía học sinh. Sinh viên Dương Phúc Thịnh, lớp HTC 14, K38 khoa Hầm lò 1, Phân hiệu đào tạo Cẩm Phả, Trường CĐ Nghề mỏ Hồng Cẩm - Vinacomin chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất hứng thú khi tiếp xúc với mô hình lò chợ cơ giới hoá trong các môn học chuyên môn khó như: Mỏ vỉa và khai thác; công nghệ khai thác. Được quan sát trực tiếp mô hình, chúng tôi nhận biết được cấu tạo từng chi tiết, các bộ phận hoạt động ra sao, vận hành như thế nào trong lò chợ khai thác bằng cơ giới. Ra trường, chúng tôi sẽ không bỡ ngỡ khi tiếp xúc với quá trình làm việc dưới hầm lò trong thực tế”.
Vừa qua, mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá này đã đạt giải nhất trong Hội thi thiết bị dạy nghề tự làm tỉnh Quảng Ninh lần thứ III, và đạt giải khuyến khích trong Hội thi thiết bị dạy nghề tự làm toàn quốc lần thứ IV. Với hiệu quả tích cực như vậy, thiết nghĩ, mô hình lò chợ áp dụng cơ giới hoá nên nhân rộng trong các trường đào tạo nghề mỏ, để nâng cao chất lượng dạy và học.
Lưu Linh
