Với Quảng Ninh, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang được xem là bước đi chiến lược nhằm định hình một cực tăng trưởng mới của phía Bắc, đồng thời mở rộng không gian phát triển theo tư duy thành phố Quảng Ninh trong tương lai.
Ngày 16/6, Kỳ họp thứ 4 HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Điểm nổi bật nhất ở điều chỉnh quy hoạch là sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy phát triển. Nếu như trước đây, Quảng Ninh chủ yếu phát triển theo mô hình tỉnh công nghiệp - dịch vụ - du lịch, thì nay quy hoạch mới hướng tới xây dựng một không gian đô thị - kinh tế biển hiện đại, đa trung tâm, liên kết chặt chẽ với vùng Thủ đô và hành lang kinh tế quốc tế.
Quy hoạch xác định mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ninh là thành phố trực thuộc Trung ương; là trung tâm kinh tế biển mạnh của quốc gia, cửa ngõ kết nối với Trung Quốc và Đông Bắc Á, đồng thời là trung tâm du lịch quốc tế, logistics, công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh định hình không gian phát triển theo “3 hành lang phát triển, 4 vùng kinh tế - xã hội, 5 trung tâm động lực”. Đây là cấu trúc quy hoạch mang tính chiến lược, cho thấy Quảng Ninh không phát triển dàn trải, mà tập trung tạo các cực tăng trưởng có khả năng lan tỏa.
Đi sâu vào nội dung điều chỉnh quy hoạch có thể thấy, nhiều định hướng phát triển mang tính đột phá. Thứ nhất, kinh tế biển được đặt ở vị trí trung tâm. Quảng Ninh không chỉ khai thác du lịch biển đảo, mà còn hướng tới phát triển cảng biển nước sâu, logistics quốc tế, nuôi biển công nghệ cao, điện gió ngoài khơi và các ngành kinh tế biển xanh. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế chuyển dịch kinh tế toàn cầu và lợi thế tự nhiên đặc biệt của tỉnh.
Thứ hai, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao được xác định là động lực tăng trưởng mới. Quy hoạch nhấn mạnh phát triển các ngành điện tử, bán dẫn, vật liệu mới, công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo. Điều này cho thấy Quảng Ninh đang chuyển dần từ “tỉnh khai thác tài nguyên” sang “tỉnh công nghiệp công nghệ cao và kinh tế tri thức”. Thứ ba, hạ tầng chiến lược tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt. Các tuyến cao tốc, cảng biển, sân bay, đặc biệt là định hướng phát triển đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh sẽ mở rộng không gian liên kết vùng, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, nhận định: Điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ nhằm mở rộng không gian phát triển, mà còn tạo cơ sở để thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, công nghiệp xanh và kinh tế biển.
Điều chỉnh quy hoạch lần này của Quảng Ninh đặt ra những mục tiêu rất cao, đó là GRDP đạt khoảng 30 tỷ USD vào năm 2030 và 315 tỷ USD vào năm 2050; tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức 2 con số; hình thành hệ thống đô thị hiện đại, xanh và thông minh. Những mục tiêu này phản ánh khát vọng lớn của Quảng Ninh, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức. Đó là: Thách thức về nguồn lực đầu tư khi hàng loạt dự án hạ tầng, đô thị, công nghiệp và chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, trong khi NSNN không thể đáp ứng toàn bộ; thách thức về chất lượng nguồn nhân lực khi phát triển các ngành công nghệ cao, bán dẫn, đổi mới sáng tạo, Quảng Ninh cần đội ngũ lao động chất lượng cao và hệ sinh thái nghiên cứu - đào tạo tương xứng; thách thức về liên kết vùng, dù có lợi thế cửa ngõ, nhưng nếu thiếu sự kết nối đồng bộ với Hà Nội, Hải Phòng và các tỉnh Đông Bắc, Quảng Ninh khó phát huy hết vai trò trung tâm logistics và kinh tế biển; thách thức về bảo vệ môi trường và di sản.
Theo PGS.TS Bùi Tất Thắng, Chủ tịch Hội Phát triển hợp tác kinh tế Việt Nam - ASEAN, điều chỉnh quy hoạch chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các chương trình hành động cụ thể. Cũng theo các chuyên gia, Quảng Ninh cần tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, đó là: Hoàn thiện thể chế và cơ chế đặc thù; ưu tiên hạ tầng kết nối; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; giữ vững nguyên tắc phát triển xanh. Theo đó, để xây dựng thành phố Quảng Ninh, tỉnh cần tiếp tục kiến nghị Trung ương ban hành các cơ chế đặc thù về quản lý đô thị, tài chính, đất đai, đầu tư và phát triển kinh tế biển. Đây sẽ là chìa khóa để thu hút các nhà đầu tư chiến lược.
Đi đôi với đó là đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông chiến lược, đặc biệt là tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, các cảng biển nước sâu và hạ tầng logistics. Hạ tầng đi trước sẽ tạo dư địa cho công nghiệp, dịch vụ và đô thị phát triển. Trong mọi dự án đầu tư, Quảng Ninh cần kiên định nguyên tắc “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng”. Phát triển công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và bảo tồn di sản phải trở thành tiêu chí xuyên suốt.
Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh lần này không chỉ là việc cập nhật các chỉ tiêu phát triển, mà là sự định vị lại vai trò của tỉnh trong không gian phát triển quốc gia và quốc tế. Từ một địa phương nổi tiếng với than và du lịch, Quảng Ninh đang hướng tới hình ảnh một đô thị biển hiện đại, trung tâm logistics quốc tế, công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Nếu các định hướng trong quy hoạch được triển khai đồng bộ, quyết liệt và có cơ chế phù hợp, Quảng Ninh hoàn toàn có cơ sở để trở thành một trong những cực tăng trưởng năng động nhất của cả nước trong những thập niên tới.
