Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của mạng xã hội và xu hướng tiêu dùng mới trong giới trẻ, thuốc lá điện tử (TLĐT) và thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào môi trường học đường với nhiều hình thức tinh vi. Trước thực trạng đó, việc nâng cao nhận thức, xây dựng môi trường học đường không khói thuốc và phát huy vai trò của học sinh như những tuyên truyền viên tích cực đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hiện nay, tỷ lệ sử dụng TLĐT trong thanh thiếu niên đang có xu hướng gia tăng. Điều đáng lo ngại là nhiều học sinh vẫn cho rằng TLĐT ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống, hoặc chỉ là một trào lưu thể hiện cá tính. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khẳng định không có bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào an toàn cho sức khỏe. TLĐT chứa nicotine, đây là chất gây nghiện mạnh ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh, tim mạch và sự phát triển não bộ ở lứa tuổi vị thành niên. Ngoài ra, các loại tinh dầu, hương liệu và hóa chất trong thuốc lá mới còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương phổi cấp, rối loạn tâm thần và nhiều hệ lụy xã hội khác.
Tại tỉnh Quảng Ninh, từ tháng 4/2021 đến tháng 6/2024 đã ghi nhận 133 trường hợp nhập viện do rối loạn sức khỏe tâm thần liên quan đến sử dụng TLĐT; trong đó có nhiều trường hợp ở độ tuổi học sinh.
Trước thực trạng đó, thời gian qua, ngành y tế và ngành giáo dục Quảng Ninh đã triển khai nhiều hoạt động đồng bộ nhằm tăng cường phòng, chống tác hại của thuốc lá trong học đường. Các chương trình truyền thông, tọa đàm, sinh hoạt ngoại khóa về sức khỏe học đường được tổ chức thường xuyên tại các trường THCS, THPT và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh.
Thầy giáo Lý Văn Cường, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên tỉnh Quảng Ninh - Phân hiệu Tiên Yên, chia sẻ: “Việc giáo dục học sinh về tác hại thuốc lá cần được thực hiện thường xuyên và bằng nhiều hình thức gần gũi. Điều quan trọng là giúp học sinh hiểu rõ hậu quả, biết cách từ chối lời rủ rê và xây dựng lối sống lành mạnh. Nhà trường hiện nay tăng cường các buổi ngoại khóa, lồng ghép nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào sinh hoạt lớp và hoạt động đoàn, đội để các em dễ tiếp cận hơn”.
Các chiến dịch hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (25-31/5) hằng năm cũng được tổ chức sâu rộng. Nhiều địa phương trong tỉnh cùng các trường học đã đẩy mạnh tuyên truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, pano, áp phích, mạng xã hội và các buổi sinh hoạt cộng đồng, đặc biệt các chương trình ngoại khoá tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá được tổ chức rất hiệu quả. Không chỉ dừng ở việc cảnh báo nguy cơ, các hoạt động còn hướng tới xây dựng môi trường sống lành mạnh, giúp giới trẻ nâng cao kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước những cám dỗ từ thuốc lá thế hệ mới. Qua đó, nhận thức của học sinh, phụ huynh và cộng đồng về phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng lên.
Em Phùn Tài Múi, học sinh Trường THPT Ba Chẽ cho biết: “Em nghĩ học sinh chúng em cần chủ động nói không với TLĐT và nhắc nhở bạn bè cùng tránh xa. Khi hiểu rõ tác hại, em thấy việc tuyên truyền cho người khác cũng là cách để bảo vệ chính mình”.
Bên cạnh sự vào cuộc của ngành chức năng và nhà trường, vai trò của gia đình cũng đặc biệt quan trọng trong việc phòng, chống tác hại của thuốc lá đối với học sinh. Khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng đồng hành, mỗi học sinh sẽ thay đổi, nâng cao nhận thức, trở thành những tuyên truyền viên tích cực; góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, văn minh, không khói thuốc.
