Tinh giản bộ máy, biên chế là sự điều chỉnh, sắp xếp lại các bộ phận và nhân sự một cách tổng thể, hợp lý, tinh, gọn nhằm phát huy hiệu lực, hiệu quả quản lý. Từ bài học kinh nghiệm về tinh giản biên chế trước đây và thực tế tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị hiện nay, khi xây dựng đề án tinh giản bộ máy, biên chế cần chú ý:
Thứ nhất, phải thấy rõ: Kết cấu kinh tế - xã hội ngày nay là kinh tế thị trường nhiều hình thức sở hữu; trong đó, kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể là nền tảng của nền kinh tế quốc dân. Nhà nước không thể xây dựng ngoài kết cấu kinh tế - xã hội hiện hữu.
Thứ hai, hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng đòi hỏi tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh quốc gia và thông lệ quốc tế
Thứ ba, hiện nay tổ chức và hoạt động của bộ máy, biên chế xuất hiện các yếu tố không hợp lý kéo dài nhiều năm, là rào cản làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý. Vì vậy, phải có sự thay đổi để một mặt đáp ứng nhu cầu của nhân dân và xây dựng nền hành chính hiện đại; mặt khác, tránh rủi ro trong quan hệ quốc tế, nâng cao vị thế quốc gia, dân tộc.
Thứ tư, giải quyết đồng bộ chế độ chính sách sao cho người tiếp tục làm việc hăng say, miệt mài, sáng tạo, trách nhiệm, hiệu quả cao. Người nghỉ chế độ tự nguyện, không bị thiệt về vật chất và hẫng hụt về tinh thần.
Khi đã rõ về cơ sở lý luận và thực tiễn, có sự thống nhất cao thì không thể không làm.
Tinh giản bộ máy, biên chế còn bao hàm cả tăng tổ chức và nhân sự khi thực tiễn đòi hỏi. Quảng Ninh là tỉnh có thế mạnh nổi trội, độc đáo về du lịch, trong dài hạn cần tái lập Sở Du lịch đáp ứng khai thác tiềm năng, thế mạnh của địa phương, phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế… Ngược lại, không nên nhập Trung tâm Bồi dưỡng chính trị TP Hạ Long vào Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ, bởi trái quyết định 184-QĐ/TW ngày 3-9-2008 của Ban Bí thư “Về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư”; trái quyết định 185-QĐ/TW ngày 3-9-2008 của Ban Bí thư “Về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh” và không phù hợp với thực tế hiện nay.
Thêm nữa, nếu những năm 90 của thế kỷ trước, toàn tỉnh có 14 trường Đảng ở 14 huyện, thị xã thì đã giải thể 13 trường (sau vài năm mới tái lập đổi tên thành Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị), chỉ duy nhất Trường Đảng TX Hồng Gai (nay là Trung tâm Bồi dưỡng chính trị TP Hạ Long) không những không giải thể mà Đảng bộ thị xã (nay là TP Hạ Long) còn dùng tiền đảng phí để xây dựng mở rộng và phát triển khang trang, hiện đại, đồng bộ, đứng đầu các Trung tâm Bồi dưỡng chính trị cấp huyện của tỉnh hiện nay.
Việc sáp nhập đơn vị hành chính phức tạp hơn rất nhiều, vì vậy phải nghiên cứu sâu cả về lý luận và thực tiễn theo phương châm: Với tinh thần thận trọng, có hiệu quả, cái gì đã rõ, đã chín, được thực tiễn chứng minh là đúng và có sự thống nhất cao thì đưa vào thực hiện. Tránh lặp lại cách làm ngược quản lý lãnh thổ theo dân cư; kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng… trong quá trình sáp nhập xã với xã, huyện với huyện, tỉnh với tỉnh diễn ra ở thập niên 60, 70 thế kỷ trước. Việc tinh giản bộ máy, biên chế không phải xuất phát từ ý muốn chủ quan mà từ yêu cầu của xã hội, từ sự thống nhất giữa quyền lực nhà nước và quyền lực công, giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, xu hướng phát triển nền hành chính hiện đại… Như vậy, sẽ khắc phục tình trạng càng tinh giản lại càng phình ra như đã làm trước đây.
TS Trần Xuân Ảnh (Nguyên Giám đốc Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ)
