Trải qua hơn 80 năm hình thành và phát triển, tuy mỗi thời kỳ, hình thức tổ chức và tên gọi của mặt trận khác nhau, nhưng MTTQ Việt Nam các cấp trong tỉnh đã phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của mình, tổ chức nhiều phong trào, cuộc vận động có ý nghĩa thiết thực, nhằm tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ tỉnh.
Theo Lịch sử MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Ninh ghi lại: Trong những năm bị đế quốc, thực dân phong kiến thống trị và đàn áp bóc lột, MTTQ tỉnh đã vận động, tổ chức quần chúng đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của kẻ thù bằng nhiều hình thức thích hợp từ thấp đến cao, từ đấu tranh kinh tế tiến lên đấu tranh chính trị, kết hợp với đấu tranh vũ trang, giành lại quyền sống và độc lập tự do cho Tổ quốc. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, vùng mỏ được giải phóng cũng ghi dấu ấn quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân. Do có đường lối đại đoàn kết dân tộc đúng đắn, Đảng bộ tỉnh đã quy tụ, tranh thủ mọi tầng lớp, đảng phái dân tộc có thể tranh thủ được vào Mặt trận Việt Minh. Vì vậy, đã huy động được sức mạnh tổng hợp của nhân dân các dân tộc trong tỉnh tập trung vào nhiệm vụ, mục tiêu trước mắt là giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do cho Tổ quốc. Qua thời kỳ này lại tiếp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ phá hoại miền Bắc, mặt trận các cấp đã cùng tổ chức công đoàn, thanh niên, phụ nữ theo sát yêu cầu, nhiệm vụ, kế hoạch Nhà nước từng thời kỳ, động viên các tầng lớp nhân dân đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước; tham gia xây dựng và phát triển các lực lượng vũ trang, ổn định sản xuất và đời sống; đồng thời tạo điều kiện cho các tầng lớp nông dân, công nhân, nhà tư sản, trí thức, nhân sĩ phát huy mọi khả năng cống hiến cho sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước; giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Bước sang thời kỳ đổi mới, MTTQ tỉnh đã hướng hoạt động của mình vào việc phát huy vai trò tham gia quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội và từng bước hoàn thiện hình thức tổ chức mặt trận thành một tổ chức chính trị xã hội rộng lớn, có tính liên hiệp rộng rãi và tính quần chúng sâu rộng nhất. Nhờ đó, mặt trận đã tập hợp được mọi lực lượng, mọi khả năng của các giai tầng xã hội, tham gia có trách nhiệm vào công tác xây dựng Đảng, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, xây dựng chính quyền nhân dân, chống mọi hoạt động chia rẽ, kích động của các thế lực thù địch, giải quyết những mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân. Không chỉ vậy, trong từng giai đoạn cụ thể, MTTQ còn thể hiện vai trò to lớn trong việc tổ chức và phát động các phong trào thi đua, các cuộc vận động, góp phần khơi vậy tinh thần đoàn kết, nỗ lực vượt khó thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ngay từ những ngày đầu thực hiện chủ trương đổi mới theo đường lối của Đảng, MTTQ và các tổ chức thành viên đã vận động các tầng lớp nhân dân tham gia phong trào thi đua “Phát huy nội lực, lao động sáng tạo, xây dựng Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh”; đồng thời căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ quy định, các tổ chức thành viên của MTTQ đã đề ra nhiều hình thức và nội dung thi đua sát hợp với tình hình cụ thể của tổ chức mình. Nổi bật nhất phải kể đến là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống mới ở khu dân cư” do T.Ư MTTQ Việt Nam phát động từ tháng 5-1995, MTTQ tỉnh thực sự đã tạo nên một phong trào mang tính toàn dân, toàn diện ở các khu dân cư. Càng về sau, phong trào càng khẳng định tính hiệu quả, thiết thực của nó. Cũng nhờ thực hiện tốt cuộc vận động này, đến nay trên toàn tỉnh có 68% khu dân cư được công nhận khu dân cư văn hoá, 85% gia đình đạt gia đình văn hoá; có 1.345 khu dân cư không có người sinh con thứ 3; 1.534 khu dân cư không có trẻ em bỏ học… Cuộc vận động “Ngày vì người nghèo” phát triển mạnh mẽ, huy động được sức mạnh của toàn dân, của các thành phần kinh tế, của chính quyền tham gia giúp đỡ người nghèo. Chỉ tính riêng trong 5 năm gần đây, Quỹ vì người nghèo các cấp trong tỉnh đã vận động được trên 46 tỷ đồng, cùng các nguồn hỗ trợ khác của tỉnh xây mới và sửa chữa nhà ở cho gần 5.000 hộ nghèo, hỗ trợ trên 2.800 hộ gia đình phát triển kinh tế thoát nghèo bền vững; hàng năm vận động hỗ trợ hàng chục nghìn suất quà thăm, tặng hộ nghèo. Rồi gần đây nhất là phong trào “Chung sức xây dựng nông thôn mới” gắn với phong trào thi đua giành danh hiệu “Xã nông thôn mới, phường, thị trấn văn hoá” do MTTQ làm nòng cốt thực hiện. Thông qua phong trào, 5 năm qua đã có 225 lượt xã, phường được công nhận tiên tiến cấp tỉnh; nhân dân hiến trên 780.000m2 đất, góp trên 260.000 ngày công; gần 157 tỷ đồng tiền mặt; xây dựng được nhiều công trình văn hoá, chỉnh trang đô thị, mở rộng đường liên thôn, liên xóm, kênh mương nội đồng. Riêng công trình đưa điện lưới ra các huyện đảo đã huy động được trên 95% hộ gia đình, các tổ chức, cơ quan, đơn vị trong và ngoài tỉnh đóng góp được trên 210 tỷ đồng. Qua đó đã góp phần quan trọng vào thành công của chương trình đưa điện lưới ra 5 xã đảo của tỉnh, khẳng định vai trò của MTTQ với các nội dung cụ thể trong xây dựng nông thôn mới. Nhờ đẩy mạnh thực hiện các mô hình đã góp phần định hướng cho nhân dân phát triển kinh tế, từng bước nâng cao đời sống, thu hẹp khoảng cách giàu - nghèo, góp phần đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đến cuối năm 2014 còn 1,75%, hộ cận nghèo còn 2,59%...
Có thể thấy, dù ở thời kỳ nào, MTTQ các cấp trong tỉnh cũng luôn khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong sự phát triển của xã hội, xứng đáng là trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Minh Thu
