Theo thống kê của Sở GD-ĐT, năm học 2013-2014, toàn tỉnh có 650 trường từ cấp học mầm non đến THPT trong đó có trên 37.000 học sinh là người dân tộc thiểu số. Bên cạnh việc đảm bảo chỗ ăn, ở, tạo môi trường học tập an toàn, ngành GD-ĐT tỉnh còn có rất nhiều giải pháp huy động trẻ ra lớp, khám sức khoẻ định kỳ, tăng cường dạy tiếng Việt, cùng nhiều hoạt động, chương trình hỗ trợ cho học sinh dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục miền núi, vùng dân tộc thiểu số và vùng có nhiều khó khăn.
Năm học 2013-2014, Trường Phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) huyện Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ) được đánh giá là có nhiều đổi mới trong việc thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Cô giáo Phạm Thị Thanh, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Trường là nơi tập trung con em đồng bào các dân tộc trong toàn huyện về học tập, với mục tiêu rèn luyện, tạo nguồn cán bộ kế cận cho địa phương. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới phương pháp dạy và học được nhà trường quan tâm hàng đầu. Cụ thể, ban lãnh đạo nhà trường đã chỉ đạo các giáo viên phải kích thích được tinh thần học tập của mỗi học sinh, phát động các phong trào thi đua trong nhà trường, tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành và tính tự học của học sinh. Bên cạnh đó, nhà trường còn tổ chức tốt công tác phối, kết hợp với phụ huynh học sinh, cấp uỷ, chính quyền địa phương trong việc nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện nền nếp nội trú của học sinh. Trong đó, mỗi năm học nhà trường thông báo kết quả học tập và việc thực hiện nền nếp nội trú của học sinh tới từng gia đình 4 lần; tổ chức họp phụ huynh học sinh 3 lần vào dịp khai giảng, sơ kết, tổng kết năm học.
Các hoạt động ngoài giờ lên lớp được tổ chức vào tuần 1, tuần 3 hàng tháng, do từng lớp tổ chức dưới sự điều khiển của giáo viên chủ nhiệm và học sinh. Những hoạt động ngoài giờ còn được trường tổ chức lồng ghép trong các tiết sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đội, để học sinh nhận xét, đánh giá, tuyên dương, phê bình các hoạt động trong tuần, đề ra kế hoạch tuần tới. Với đặc thù là trường PTDTNT, mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh chậm, hạn chế, vì vậy nhà trường xây dựng kế hoạch dạy 2 buổi/ngày và đưa vào thực hiện ngay từ đầu năm học, nhằm khắc sâu kiến thức cho học sinh, bồi dưỡng học sinh khá, giỏi; phụ đạo học sinh yếu, kém; hướng dẫn các em phương pháp học tập bộ môn. Kết thúc năm học 2013-2014, toàn trường có 8,8% số học sinh đạt học lực giỏi, 44,7% số học sinh đạt học lực khá; 80,1% số học sinh đạt hạnh kiểm tốt, 16,4% số học sinh đạt hạnh kiểm khá…
Trường PTDTNT huyện Ba Chẽ là một trong nhiều trường chuyên biệt trên địa bàn tỉnh chủ động thực hiện nhiều chương trình, giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi. Năm học vừa qua, Sở GD-ĐT đã tích cực tham mưu với UBND tỉnh đầu tư xây dựng mới Trường PTDTNT THCS và THPT Tiên Yên (huyện Tiên Yên), với diện tích 23.000m2, vốn đầu tư 83 tỷ đồng, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm học 2014-2015. Bên cạnh đó, tỉnh đã nâng cấp, sửa chữa và bổ sung một số hạng mục tại một số trường PTDTNT và phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) khác, nhằm đáp ứng tốt hơn về nhu cầu học tập cho con em các dân tộc trên địa bàn tỉnh. Trong năm học vừa qua, các trường PTDTNT tỉnh, PTDTNT huyện Hải Hà, PTDTBT Đồng Văn (huyện Bình Liêu)... còn tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số, giáo dục tinh thần đoàn kết dân tộc, hoà nhập với tập thể trong nhà trường và cộng đồng nơi học sinh cư trú..., từ đó giúp các em tự tin trong các hoạt động tập thể và giao tiếp hàng ngày. Một số trường đẩy mạnh các hoạt động ngoài giờ lên lớp, giảm bớt sự căng thẳng và áp lực về kiến thức, giúp học sinh thoải mái tinh thần, tiếp thu bài giảng tốt, như: PTDTBT TH&THCS Nam Sơn, PTDTBT TH&THCS Đồn Đạc I (huyện Ba Chẽ)...
Về việc dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số, trong năm học vừa qua, nhiều trường chuyên biệt trên địa bàn tỉnh đã tăng cường tổ chức chuyên đề cho giáo viên về đổi mới phương pháp dạy tiếng Việt, xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số; khuyến khích tổ chức các trò chơi, các hoạt động giao lưu văn hoá, văn nghệ; sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy học, các phương tiện hỗ trợ các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; các bài hát bổ trợ học tiếng Việt. Về việc dạy tiếng dân tộc, năm học qua, Sở GD-ĐT đã tổ chức 3 lớp tiếng Dao Thanh phán (giai đoạn 2) cho 106 cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường PTDTNT, PTDTBT của các huyện Hoành Bồ, Ba Chẽ và Hải Hà.
Với những giải pháp tích cực, giáo dục miền núi, vùng dân tộc thiểu số và vùng có nhiều khó khăn đã có những khởi sắc, chuyển biến đáng kể. Tuy nhiên, theo phản ánh của các trường, để tiếp tục nâng cao chất lượng trong những năm học tới, tỉnh cần quan tâm hơn nữa trong việc đầu tư nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, để học sinh vùng núi, vùng dân tộc thiểu số, vùng có nhiều khó khăn có môi trường học tập thuận lợi.
Lan Anh
