Tư vấn, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (TTPBGDPL) cho CNLĐ là một phần quan trọng giải quyết cái gốc của tranh chấp, đình công trái pháp luật. Vì vậy, thời gian qua, các cấp công đoàn đã thực hiện nhiều giải pháp, đổi mới nội dung, hình thức, nâng cao chất lượng TTPBGDPL tới người lao động (NLĐ).
NHẬN DIÊN KHÓ KHĂN
Hiện trên địa bàn tỉnh có hàng nghìn NLĐ phần lớn là công nhân ở các tỉnh ngoài về cư trú. Theo khảo sát của LĐLĐ tỉnh, so với những năm trước việc quan tâm, tìm hiểu về chính sách pháp luật của NLĐ đã được nâng lên đáng kể. Tuy nhiên, phần lớn số lao động đó vẫn nằm trong khối doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, nhận thức pháp luật và ý thức tuân thủ pháp luật của một số doanh nghiệp ngoài nhà nước, FDI chưa cao, hoạt động TTPBGDPL và tư vấn pháp luật vẫn mang nặng tính hành chính, thiếu sự chủ động tham gia từ phía các đối tượng thụ hưởng. Đội ngũ cán bộ làm công tác TTPBGDPL và tư vấn pháp luật chưa được đào tạo, bồi dưỡng thích hợp về kiến thức pháp luật và kỹ năng truyền đạt, phần đông trong số họ làm việc kiêm nhiệm. Do đó chất lượng TTPBGDPL và tư vấn pháp luật chưa cao, nhiều đơn vị chưa quan tâm đầu tư kinh phí cho các hoạt động TTPBGDPL và tư vấn pháp luật. Nhất là ở những doanh nghiệp số lượng CNLĐ đông hàng nghìn người trở lên thì NLĐ rất khó có thể được nghe phổ biến trực tiếp và tư vấn pháp luật. Nhìn chung, các vi phạm về pháp luật lao động, BHXH, ATVSLĐ nhìn chung vẫn còn ở mức phổ biến tại các doanh nghiệp ngoài nhà nước, FDI.
Theo các chuyên gia TTPBGDPL công đoàn thì việc cụ thể hoá Luật Phổ biến, Giáo dục pháp luật năm 2012 tại cơ sở còn nhiều hạn chế. Dù Luật bắt đầu có hiệu lực từ năm 2013, nhưng để triển khai thì còn nhiều khó khăn. Bởi ở nhiều doanh nghiệp, người sử dụng lao động tìm nhiều lý do để tìm cách trì hoãn và từ chối TTPBGDPL, bởi họ sợ, khi công nhân hiểu luật sẽ chống đối lại ông chủ. Bên cạnh đó, cán bộ công đoàn một số nơi còn hạn chế về trình độ, kiến thức pháp luật, chưa làm hết trách nhiệm, vai trò.
ĐA DẠNG CÁC HÌNH THỨC
Trước những khó khăn, hạn chế đó, để nâng cao kiến thức pháp luật cho NLĐ, các cấp công đoàn đã đổi mới, đa dạng các hình thức, nội dung TTPBGDPL cho NLĐ. Nội dung tuyên truyền được nghiên cứu chọn lọc, có trọng tâm. Phương thức tuyên tuyền được kết hợp linh hoạt, lồng ghép nhiều nội dung, phù hợp với điều kiện sống và làm việc của CNLĐ khu vực ngoài nhà nước. Hình thức tuyên truyền được kết hợp có hiệu quả, từ tuyên truyền miệng, qua tài liệu, qua các hoạt động ở cơ sở. Đặc biệt là tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng đã phát huy được sức mạnh truyền thông, thu hút đông khán giả, có sức mạnh lan toả trong CNLĐ và nhân dân trên địa bàn.
Ông Phạm Hoài Ân, Trưởng Ban Tuyên giáo, LĐLĐ tỉnh cho biết: Từ đầu năm tới nay, các cấp công đoàn đã tổ chức 512 cuộc tuyên truyền, phổ biến các chính sách pháp luật của nhà nước cho 38.024 CNLĐ và người sử dụng lao động. LĐLĐ tỉnh đã duy trì 2 kỳ/tháng chuyên mục hỏi đáp pháp luật trên báo Quảng Ninh; tuyên truyền pháp luật trên sóng phát thanh, chương trình Sau giờ thứ 8 trên đài PT-TH tỉnh; tuyên truyền trên bản tin Lao động & Công đoàn; Website LĐLĐ tỉnh và các phương tiện thông tin đại chúng khác... LĐLĐ tỉnh đã biên soạn và phát hành hơn 10.000 cuốn sổ tay, tài liệu bỏ túi về pháp luật lao động và pháp luật Công đoàn cho CNLĐ; năm 2016 đã tăng số tủ sách pháp luật cho CNLĐ lên 295 tủ, mỗi tủ có bình quân từ 100-150 đầu sách về pháp luật phục vụ CNVCLĐ.
Đặc biệt, Trung tâm Tư vấn pháp luật và Huấn luyện ATLĐ (LĐLĐ tỉnh) đã kết hợp tuyên truyền với tư vấn pháp luật lưu động tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu nhà trọ công nhân. Các hoạt động tuyên truyền thường được tổ chức vào giờ tan ca, nghỉ giữa ca, tại doanh nghiệp và khu nhà trọ. Cán bộ tư vấn pháp luật công đoàn lựa chọn thời gian phù hợp vận động chủ sử dụng lao động cho tiếp xúc với CNLĐ ngay tại cơ sở sản xuất, tập hợp những thắc mắc của công nhân về chế độ chính sách để giải đáp thắc mắc. Nhiều nơi, cán bộ công đoàn xuống tận khu nhà trọ vừa nắm bắt tình hình tư tưởng, vừa tuyên truyền pháp luật. Sau những buổi tuyên truyền, Trung tâm đã nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của NLĐ, nhiều công nhân sau đó đã điện thoại, viết thư về Trung tâm hỏi các vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ lao động. Từ việc “ngại” để cán bộ công đoàn tư vấn pháp luật lao động, nhiều chủ doanh nghiệp đã hưởng ứng tích cực, bởi qua buổi tư vấn, NLĐ cũng hiểu rõ thêm vai trò, trách nhiệm, đóng góp của mình trong doanh nghiệp. Có địa phương, đơn vị còn đề nghị đặt riêng một chương trình tư vấn với nhiều nội dung. Điển hình như Công ty TNHH Everbest Việt Nam (doanh nghiệp FDI), vào khoảng những năm 2007-2008, nhiều cuộc đình công đòi quyền lợi của NLĐ đã xảy ra, nhưng sau khi tổ chức công đoàn phối hợp với cơ quan chức năng vào cuộc, công đoàn thường niên tổ chức các cuộc tư vấn, TTPBGDPL cho công nhân thì doanh nghiệp này từ đó đến nay đã không có đình công, người sử dụng lao động đã tạo điều kiện cho CNLĐ được tham gia tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật, cải thiện môi trường làm việc.
Việc tích cực TTPBGDPL cho CNLĐ đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật của NLĐ. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh không xảy ra đình công, tranh chấp lao động tập thể, không có tình trạng đơn thư khiếu nại, tố cáo phức tạp kéo dài.
Tuy nhiên, để công tác TTPBGDPL được hiệu quả, NLĐ được tiếp cận với các chính sách pháp luật, thiết nghĩ các cấp uỷ Đảng, chính quyền cần chú trọng chỉ đạo triển khai thực hiện các quy định về công tác TTPBGDPL; chỉ đạo các cơ quan chức năng địa phương tích cực kiểm, thanh tra và kiên quyết xử lý các vi phạm về thực hiện pháp luật lao động. Quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động trong công tác TTPBGDPL cho NLĐ tại đơn vị mình. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, năng lực và kỹ năng cho cán bộ công đoàn làm công tác TTPBGDPL để bổ sung và đáp ứng thực tiễn hiện nay. Đầu tư và hỗ trợ kinh phí từ các nguồn lực xã hội cho công tác TTPBGDPL đáp ứng tình hình mới. Cần có các chính sách hỗ trợ khuyến khích và bảo vệ cán bộ làm công đoàn, nhất là cấp cơ sở để thu hút nhân lực và ổn định tổ chức hoạt động khi họ thực hiện đúng quyền hạn và chức năng của tổ chức công đoàn.
Thanh Hằng
