Theo số liệu thống kê của Liên hợp quốc, từ năm 1970 đến nay, khu vực châu Á - Thái Bình Dương chịu ảnh hưởng trên 5.000 đợt thiên tai khiến hơn 2 triệu người thiệt mạng và khoảng 6 tỷ người bị tác động. Chính vì lẽ đó Hội thảo APEC về quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng lần đầu tiên được tổ chức vừa qua tại Hạ Long đã đưa ra những bài học kinh nghiệm, giải pháp nhằm tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác APEC trong ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.
Bà Karen Price Rios, Điều phối viên quốc gia, Tổ chức CARE, Peru đã chỉ ra bài học từ dự án Glacier về thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai với sự tan chảy của băng tại dãy Andes. Theo bà thì Peru là một đất nước chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu rất mạnh như sạt lở đất, bão, lụt, đợt nắng nóng kéo dài, có 71% các tảng băng chảy và đã có 70.000 người đã chết trong các vụ động đất. Tuy nhiên, Peru đã tăng cường các nguồn về xã hội, khoa học để đề ra các giải pháp dựa trên cộng đồng, xây dựng cộng đồng có tinh thần đối phó, chống chọi với thiên tai cao.
Cũng trên tinh thần xây dựng tính tự cường ở cộng đồng, ông David Elkaim, đại diện Ban Tổ chức Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 21, Cộng hoà Pháp cho rằng: Những tổn thất về con người và tài sản có thể giảm thiểu nếu có hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả, hệ thống dựa trên người dân là cách hiệu quả để nâng cao năng lực phòng chống thiên tai trên quy mô cộng đồng.
Để người dân là chủ thể phòng chống thiên tai là cách mà Thái Lan đã áp dụng. Bà Jittiporn Chantarojsiri, Viện Khoa học thuỷ nông Thái Lan đã đưa ra một điển hình cụ thể: Ở khu vực cửa cống phía Tây Thái Lan bị hỏng có gây nguy cơ tắc, úng khi mưa lớn vì thế chúng tôi đã huy động người dân vào cuộc sử dụng thuyền hút bùn, nạo vét lòng kênh sử dụng làm phân bón, sau đó sửa 400 cửa cống hỏng ở khu vực này; trồng các cây cọ giúp bờ kè của các kênh không bị xói mòn. Nên 3 năm trước có bão lớn, kênh này đã giữ lại được 17 triệu m3 nước, bờ kè không bị lũ phá hỏng giúp giảm ngập ở Băng Cốc. Nguồn quỹ từ việc xử lý các công trình này đã được người dân tiếp tục đầu tư tu bổ, tôn tạo lại các hệ thống cống thoát nước và các công trình bị mưa bão phá huỷ. “Điều này giúp họ tạo khả năng tự cường trước rủi ro thiên tai, không cần dựa dẫm vào sự trợ giúp của chính phủ nữa”, bà Chantarojsiri nhấn mạnh.
Việc sử dụng công nghệ hiện đại và giám sát không gian nhằm ngăn chặn các tình huống khẩn cấp đây là điều mà nước Nga đã áp dụng để đưa ra những thông tin sớm về thiên tai, qua đó cảnh báo để phòng chống. Theo ông Georgii Korolev, Trung tâm Quản lý thiên tai quốc gia, Liên bang Nga, Nga đã sử dụng các hệ thống quan trắc, công nghệ hiện đại giám sát vệ tinh và cung cấp cho trạm giám sát thông tin của Nga. Đồng thời, phát triển những mạng lưới trung tâm để giám sát khu vực Bắc Cực của Nga. Các hệ thống này cũng giúp cảnh báo những vụ cháy rừng tại Nga và đưa ra được biện pháp bảo vệ các cơ sở trọng yếu; hệ thống giám sát từ vũ trụ để giám sát viễn đông của Nga, giám sát thuỷ văn từ không gian sẽ giúp giải toả các tảng băng không cho xảy ra các sự kiện kẹt băng, lũ lụt, cầu, đường sá bị phá huỷ. Thay vì chỉ một mình, Nga đã hợp tác với cộng đồng quốc tế để sử dụng các cơ sở khoa học công nghệ của nhau, hỗ trợ nhau nhằm ứng phó tốt hơn.
Ở Việt Nam, Chương trình hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam đã được đưa ra từ năm 2008 và nhận được sự hỗ trợ của các tổ chức như Jica (Nhật Bản) và một số tổ chức của Pháp, Úc, đến nay có nhiều nền kinh tế của APEC cũng tham gia vào chương trình này, hiện còn nhiều đối tác phát triển khác. Các chiến lược như tăng trưởng xanh, các bộ, ngành của Việt Nam sẽ làm và phối hợp với đối tác để duy trì các định hướng đúng, đồng thời tập trung cải cách chính sách trong biến đổi khí hậu. “Như vậy là không chỉ chia sẻ hợp tác Bắc - Nam, Việt Nam còn chia sẻ kinh nghiệm với nhiều nước trong khu vực, liên quan đến phát triển chính sách trong biến đổi khí hậu”, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng thuỷ văn và Biến đổi khí hậu, Bộ TN&MT, Việt Nam, ông Phạm Văn Tấn nói.
Ông Vương Đình Việt, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Quảng Ninh chia sẻ, Quảng Ninh cũng đã áp dụng kinh nghiệm phòng chống thiên tai trên địa bàn Quảng Ninh là phát huy rất tốt phương châm 4 tại chỗ: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Bên cạnh đó, công tác phối hợp của cộng đồng được phát huy tối đa, như trận mưa lụt lịch sử cuối tháng 7, đầu tháng 8 vừa qua, Quảng Ninh đã huy động được sự hỗ trợ của nhiều doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, Quảng Ninh cũng mong có sự phối hợp của các tổ chức trong và ngoài nước nhằm góp phần tăng cường công tác cảnh báo cũng như giải pháp khắc phục thiên tai.
Thanh Hằng[links()]
