Ngăn chặn Khai thác than trái phép: “Cuộc chiến” nhiều cam go

25/12/2011 06:30

Có thể nói, cuộc chiến với nạn khai thác than trái phép của tỉnh nói chung và TP Hạ Long nói riêng, trong thời gian qua đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Riêng tại TP Hạ Long, nơi được coi là điểm nóng của tình trạng này, từ đầu năm đến nay đã triệt phá gần 900 lượt cửa lò; bắt tạm giam hàng chục đối tượng liên quan; tạm giữ 70 xe ô tô, 12 tàu vận chuyển và gần 4.000 tấn than các loại; xử lý, đình chỉ nhiều điểm bốc xúc, san gạt đất đá có dấu hiệu khai thác, tận thu than trái phép tại các phường trọng điểm... Tuy vậy, cho đến thời điểm hiện tại, nạn khai thác than trái phép vẫn đang diễn ra dai dẳng, phức tạp...

Tháng 12 chấn động

Trung tuần tháng 12, các "đầu nậu" khai thác than trái phép tại TP Hạ Long dường như bị một cơn chấn động chưa từng có. Ngày 12-12, Công an thành phố tổ chức bắt quả tang 24 đối tượng khai thác than trái phép, với khối lượng than đã khai thác tại chỗ ước khoảng 700 tấn tại tổ 65, khu 5, phường Cao Xanh. Cùng ngày Cơ quan CSĐT Công an TP Hạ Long đã bắt khẩn cấp Trương Văn Dũng (SN 1968), trú tại tổ 7, khu 3, phường Hà Lầm và Nguyễn Chí Quyền (SN 1984), thường trú xã Đông Phú, Đông Sơn, Thanh Hóa, là chủ của 2 lò than trái phép bị các cơ quan chức năng phát hiện, triệt phá đêm 11-12.

Một lò khai thác than trái phép tại phường Cao Xanh (TP Hạ Long) bị lực lượng chức năng đánh sập trong tháng 12.

UBND TP Hạ Long mới đây đã đề xuất sẽ thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với những hộ đào than. Vinacomin phải thiết kế những xe chuyên dụng đặc biệt để không bị làm giả khi cung cấp than cho các doanh nghiệp trên địa bàn. Đề nghị Vinacomin lập dự án giải phóng mặt bằng khai thác hết than tại những nơi có than rồi đền bù cho người dân.

Trước đó, ngày 11-12, Đội CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an TP Hạ Long phối hợp với Công an phường Cao Xanh và Phòng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ của Công an tỉnh kiểm tra tại khu vực tổ 65, khu 5, phường Cao Xanh, phát hiện điểm lò khai thác than trái phép trên diện tích đất của gia đình ông Đỗ Văn Lộc. Công an đã lập biên bản, đưa toàn bộ số người liên quan về Công an TP Hạ Long để điều tra, làm rõ.

Đêm 13-12, lực lượng chức năng của TP Hạ Long tiếp tục bắt giữ 30 đối tượng đang khai thác than trái phép trong khuôn viên nhà ông Bùi Văn Mạc, tổ 64, khu 5, phường Cao Xanh. Để bắt giữ nhóm đối tượng này, cơ quan chức năng đã phải huy động gần 50 chiến sĩ công an, thanh tra xây dựng và trật tự đô thị, địa chính. Ông Vũ Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, cho biết, khoảng 20 giờ, ngày 13-12, từ thông tin tố giác của người dân qua đường dây nóng, lực lượng chống "than tặc" của TP Hạ Long đã lên đường. Lò than trái phép bị phát hiện được giám định đào nghiêng 40m, sâu 115m, đi ngang theo vỉa than hơn 40m, tổng cộng khoảng 200m. Sau khoảng 1 tiếng đồng hồ, lực lượng kiểm tra đã bao vây tứ phía và ập vào lò than trái phép bất ngờ. 20 đối tượng đang đào than trong đường lò và 10 đối tượng chuẩn bị vào tiếp ca đã bị bắt giữ tại chỗ. 2 máy phát điện công suất lớn cùng nhiều phương tiện, công cụ phục vụ mục đích khai thác than trái phép và gần 10 tấn than vừa khai thác đã bị lực lượng chức năng thu giữ làm tang vật…

Qua nguồn tin tố giác của nhân dân, lực lượng chức năng của thành phố tổ chức triệt phá một cửa lò khai thác than trái phép tại phường Cao Xanh.

Đại tá Đỗ Văn Lực, Phó Giám đốc Công an tỉnh, cho biết đêm triệt phá lò than trái phép này, cơ quan điều tra đã phải huy động nhiều trinh sát bí mật tiếp cận để bắt quả tang. Điểm khai thác than khá quy mô. Cửa lò trên có chiều sâu 70m và có nhiều nhánh rẽ dài gần 300m. Cạnh đó là một đường lò khác đang được mở dài khoảng 30m. Tại thời điểm kiểm tra có một số người đang vận chuyển than từ cửa lò lên 2 xe ô tô tải 14P-1594 và 14M-9214. Số than thu tại hiện trường khoảng trên 1 tấn. Tại 2 điểm lò trên, đến thời điểm bị phát hiện, tổng số than đã khai thác trên 1.000 tấn các loại.

Cuộc chiến nhiều cam go

Theo báo cáo của UBND TP Hạ Long, trong tổng số 20 phường trên địa bàn thành phố có tới 9 phường tồn tại các điểm khai thác than trái phép. Nóng bỏng nhất vẫn là ở các phường Cao Xanh, Hà Khánh, Cao Thắng. Lãnh đạo các địa phương này cũng khẳng định, hoạt động khai thác than trái phép ngày càng tinh vi và manh động hơn. Đối tượng khai thác than trái phép mở đường lò, thậm chí đào lò than ngay trong nhà. Chỉ cần cửa lò dài 3m, rộng 2m, giếng được đào thẳng xuống, than được cẩu lên tầng 2, đêm cho ô tô lùi vào, tháo máng khoảng nửa tiếng là có thể nổ máy "vù" luôn. Sau đó xe tải than được phun nước rửa sạch, không còn tí dấu vết nào.

Những lò than khai thác trái phép ở khu vực Cao Xanh - Hà Khánh được đầu tư xây dựng khá quy mô...

"-Bên cạnh đó, "nghiệp vụ tình báo" của "than tặc" ngày càng được áp dụng triệt để. Nhiều lúc, chỉ cần lãnh đạo thành phố đi xe cao gầm ra khỏi cơ quan là các đối tượng đã biết để ngừng hoạt động…" - Ông Đào Xuân Đan, Chủ tịch UBND thành phố cho biết thêm.

Lãnh đạo một phường là điểm nóng về nạn khai thác than trái phép cho rằng, các lò than trái phép sau khi bị xóa phá một thời gian lại tái diễn hoạt động khiến dư luận cho rằng chính quyền địa phương làm không triệt để. Thực ra, muốn xóa phá hẳn các lò than này cần phải dùng mìn đánh sập hoàn toàn. Thế nhưng, địa điểm các lò than trái phép hầu như nằm lọt thỏm trong khu dân cư nên không thể dùng mìn mà chỉ bằng máy xúc cào bằng. Vì thế, chỉ cần đoàn kiểm tra rút đi một thời gian, lò than lậu lại được khôi phục.

Với những khó khăn nêu trên, vấn đề đặt ra, việc diệt tận gốc nạn khai thác than trái phép hiển nhiên không thể dứt điểm một sớm một chiều. Như tại TP Hạ Long, đích thân Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Văn Hợp đảm nhiệm cương vị Đội trưởng Đội liên ngành xử lý các hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than trái phép, đủ để hiểu rằng thành phố quyết đấu tranh kiên quyết như thế nào với vấn nạn này.

Đã có chế tài để ngăn chặn nạn khai thác than trái phép, tuy nhiên, theo nhận định của nhiều cơ quan chức năng địa phương, có nhiều vấn đề chưa thật cụ thể. Ví dụ, để bắt giữ các đối tượng, khởi tố hình sự thì mức độ phải là "khai thác than trái phép, gây hậu quả nghiêm trọng". Khái niệm "nghiêm trọng" hiện đang gây khó khăn khi xử lý các vụ việc và không đủ tính răn đe. Ông Vũ Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, nhận định, hiện nay mức phạt 3 triệu đồng đối với vi phạm lần đầu và 5 triệu đồng lần thứ 2 là quá nhẹ đối với "than tặc". Đặc biệt đối với khung xử lý về khai thác, vận chuyển than là quá lớn (khai thác, vận chuyển từ 700 tấn trở lên), trong khi các lực lượng chức năng chỉ bắt được vài ba xe than, hoặc bắt quả tang số than tập kết tại các hầm lò cũng chỉ vài ba chục tấn…

Rõ ràng, đang tồn tại những vấn đề liên quan đến phương thức quản lý loại tài nguyên quốc gia này cũng như chế tài xử lý các đối tượng khai thác, vận chuyển than trái phép cần được bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp thực tế. Nếu không, chuyện triệt phá "than tặc" sẽ mãi như "bắt cóc bỏ đĩa", khiến người dân sống trong khu vực luôn nơm nớp lo sợ, còn tài nguyên quốc gia thì ngày đêm bị đánh cắp với số lượng lớn...

Hòa Phu

Ý KIẾN NGƯỜI TRONG CUỘC

Ông Vũ Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long: “Thành công lớn nhất là sự “vào cuộc” của người dân...”

Trong chiến dịch ngăn chặn khai thác, vận chuyển than trái phép vừa qua, thành công lớn nhất đó là sự vào cuộc từ phía nhân dân trong các khu phố. Để ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác than trái phép thì cần phải có sự vào cuộc từ chính người dân. Nhân dân phải là lực lượng tham gia phòng chống khai thác, vận chuyển than trong khu dân cư. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng của thành phố cũng sẽ chỉ đạo quyết liệt thực hiện tốt tại các chốt chặn và kiên quyết xử lý thật nghiêm các đối tượng khai thác than trái phép bị bắt giữ. Thời gian tới thành phố sẽ bổ sung nguồn nhân lực, phương tiện hỗ trợ và kinh phí để duy trì công tác này.

Bà Vũ Thị Yến, Bí thư Chi bộ khu phố 2A, phường Cao Xanh: “Chính quyền thành phố cần kiên quyết hơn nữa...”

Khu phố 5 chúng tôi, cùng các đoàn thể đã nhiều lần vào cuộc tố giác, ngăn chặn vận chuyển, khai thác than trái phép, tuy nhiên từ những tháng gần đây, khi bắt đầu vào mùa khô, tình trạng khai thác than trái phép trong khu 5 ngày càng gia tăng, mìn nổ liên tục. Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố về phong trào toàn dân chống khai thác than trái phép trong khu dân cư, nhân dân khu phố chúng tôi hoàn toàn đồng thuận và ủng hộ. Hậu quả của khai thác than trái phép rất đau lòng, như thời gian qua liên tục tại phường Cao Xanh xuất hiện "hố tử thần", hàng chục hộ dân bị nứt tường, sụt lún nhà. Bên cạnh đó, than là tài nguyên quý giá của đất nước cần phải được bảo vệ. Tôi mong rằng thời gian tới, chính quyền thành phố cần tích cực vào cuộc hơn nữa, phối hợp cùng với nhân dân đứng lên ngăn chặn tình trạng khai thác, vận chuyển than trái phép...".

Đồng chí Phí Văn Minh, Trưởng Công an TP Hạ Long: “Cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý nhà nước của các cấp, các ngành và Vinacomin trên địa bàn...”

Trong năm 2011, Công an TP Hạ Long đã bắt quả tang 40 vụ, gần 100 đối tượng khai thác than trái phép; khởi tố hình sự 4 vụ, 5 bị can về hành vi khai thác tài nguyên trái phép; phối hợp với các doanh nghiệp ngành than, chính quyền địa phương trên địa bàn san lấp, đánh sập, xử lý 862 lượt điểm tái khai thác than trái phép; kiểm tra bắt giữ 246 ô tô, 18 tàu vận chuyển than trái phép, thu tổng số trên 9.000 tấn than các loại, góp phần kiểm soát, ngăn chặn, hạn chế tình trạng hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh than trái phép trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, để kết quả này mang tính bền vững, theo tôi, phải tăng cường hơn nữa công tác quản lý nhà nước của các cấp, các ngành và Vinacomin trên địa bàn. Đồng thời cần có các biện pháp xử lý nghiêm các cá nhân, tập thể vi phạm hoạt động than trái phép. Ngoài ra, cũng nên đưa một số vụ ra xét xử điểm trước pháp luật để răn đe, giáo dục. Và một điều nữa mà tôi muốn nói là chính quyền địa phương cần quan tâm hơn nữa đến công tác an sinh xã hội đối với những địa bàn có than và đối với số người dân trên địa bàn cuộc sống còn gặp khó khăn, không có việc làm...