Quảng Ninh là một trong những trung tâm năng lượng lớn của cả nước, giữ vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Cùng với tốc độ phát triển kinh tế nhanh, nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn tỉnh liên tục tăng cao, đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với công tác vận hành an toàn hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai, thời tiết cực đoan diễn biến khó lường.
Hiện Quảng Ninh có hệ thống lưới điện đa dạng với đầy đủ các cấp điện áp từ 0,4kV đến 500kV. Toàn tỉnh có trên 351km đường dây 500kV, 541km đường dây 220kV, 887km đường dây 110kV cùng hàng nghìn km đường dây trung, hạ áp trải rộng trên nhiều địa hình đồi núi, ven biển, hải đảo. Đây vừa là lợi thế phục vụ phát triển, vừa đặt ra áp lực rất lớn trong công tác đảm bảo vận hành an toàn lưới điện khi thiên tai xảy ra.
Theo đánh giá của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc, tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm của Quảng Ninh nhiều năm qua luôn duy trì khoảng 8% và dự báo giai đoạn 2026-2030 tiếp tục tăng trên 11%/năm. Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ngành điện trong việc đáp ứng nhu cầu sản xuất công nghiệp, dịch vụ, du lịch và sinh hoạt của nhân dân. Tuy nhiên, chỉ cần xảy ra sự cố mất điện diện rộng trong thời gian ngắn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất, viễn thông, cấp nước, y tế và đời sống xã hội.
Những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan trên địa bàn tỉnh xuất hiện với tần suất dày hơn, cường độ mạnh hơn. Bão lớn, mưa lũ, giông lốc, sạt lở đất không chỉ gây thiệt hại về cơ sở hạ tầng, mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ thống truyền tải, phân phối điện, “mạch máu” phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.
Thực tế từ cơn bão số 3 năm 2024 cho thấy tính chất khốc liệt của thiên tai. Quảng Ninh ghi nhận thiệt hại rất lớn đối với hạ tầng điện lực, khi có hơn gần 5.400 cột điện các loại bị gãy, đổ; 73 trạm điện bị ảnh hưởng, gây mất điện trên diện rộng. Không chỉ gây hư hỏng hạ tầng kỹ thuật, việc mất điện kéo dài còn ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Nhiều khu dân cư trong tình trạng thiếu điện, thiếu nước sinh hoạt do các trạm bơm không thể vận hành, khiến đời sống sinh hoạt của người dân bị đảo lộn nghiêm trọng.
Đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, thiệt hại càng rõ nét hơn khi nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng hoạt động do mất điện. Một số khu công nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề; hoạt động khai thác than, logistics, dịch vụ du lịch bị đình trệ. Ông Lê Bá Quyến, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Quảng Ninh, cho biết: Từ thực tiễn ứng phó với cơn bão số 3 năm 2024 cho thấy, công tác chủ động phòng ngừa có ý nghĩa quyết định trong việc giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Hiện đơn vị đang tập trung rà soát các vị trí xung yếu, đặc biệt là những tuyến đường dây đi qua khu vực có nguy cơ sạt lở, hoặc vùng ven biển thường xuyên chịu tác động của gió mạnh để chủ động gia cố, nâng cấp trước mùa mưa bão.
Cùng với đó, công tác bảo vệ hành lang an toàn lưới điện được tăng cường. Các địa phương cũng phối hợp với ngành điện trong việc xử lý cây cối vi phạm khoảng cách an toàn, hạn chế nguy cơ cây đổ vào đường dây gây sự cố dây chuyền, mất điện diện rộng. Trên cơ sở đánh giá thực tiễn, Sở Công Thương đã yêu cầu ngành điện tập trung vào 3 nhóm giải pháp cốt lõi để chủ động ứng phó với thiên tai là: Chủ động phòng ngừa theo phương châm “Sớm một bước, cao một mức”; hiện đại hóa lưới điện; khắc phục thần tốc với thứ tự ưu tiên rõ ràng.
Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Công Thương, khẳng định: Việc triển khai 3 nhóm giải pháp trên đã đặt ra những yêu cầu cao hơn trong công tác ứng phó với thiên tai. Ngành điện phải chủ động xây dựng nhiều kịch bản dự phòng ở cấp độ cao hơn thực tế, sẵn sàng xử lý trong các tình huống cực đoan nhất. Tức là cần định kỳ tổ chức diễn tập xử lý sự cố, tìm kiếm cứu nạn với nhiều tình huống giả định. Từ đó, giúp lực lượng vận hành nâng cao kỹ năng xử lý tình huống, khả năng phối hợp và tính chủ động khi thiên tai thực sự xảy ra. Bên cạnh yếu tố con người, cũng cần vận hành linh hoạt, ứng phó khoa học và đẩy mạnh hiện đại hóa lưới điện. Việc khắc phục sự cố sau thiên tai cũng cần xây dựng phương án cấp điện trở lại theo thứ tự ưu tiên cho bệnh viện, cơ sở cấp nước, thông tin liên lạc, cơ quan chỉ huy điều hành và các phụ tải thiết yếu khác.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến phức tạp, thiên tai ngày càng khó lường, yêu cầu đặt ra đối với ngành Điện Quảng Ninh không chỉ là khắc phục nhanh sau sự cố, mà còn phải xây dựng hệ thống điện có khả năng chống chịu tốt hơn trước các tác động cực đoan của thời tiết. Chỉ khi có sự chủ động trong khâu chuẩn bị, quyết liệt trong khâu ứng phó và khoa học trong khâu khắc phục, thì mới đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, ổn định, phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới.
