Năm 2012, 28 hộ dân ở thôn Tân Phú, xã Tân Lập (huyện Đầm Hà) khấp khởi mừng thầm, vì họ được hỗ trợ nuôi cá rô phi trên diện tích hơn 10ha đầm tại thôn. Thêm vào đó, việc nuôi cá rô phi cũng hứa hẹn nhiều thành công, vì Tân Phú là thôn giáp biển, trong trường hợp trời có mưa to, nước lũ ngập đầm bà con vẫn có thể cứu cá bằng cách tháo bớt nước ra biển.
Thế nhưng, chưa kịp hết mừng thì bà con đã phải đối mặt với cái lo khi mà cửa con đê đưa nước ra vào khu đầm vẫn phải vận hành bằng công nghệ lạc hậu - đóng, mở bằng tay. Nghĩa là, hằng ngày mỗi khi cần lấy nước vào hoặc tháo nước ra phải có người dùng tay vặn ra, vặn vào. Cơn bão Sơn Tinh cuối tháng 10-2012 ập đến, cả đầm nuôi cá rô phi của bà con thôn Tân Phú ngập trắng nước. Nước dâng cao tràn mặt đê, bà con lòng buồn rười rượi nhìn cá trôi theo dòng nước ra biển... Một lãnh đạo xã Tân Lập cho biết: “Giá như cửa đê được thay thế bằng loại chuyên dụng cho các vùng hay ngập lụt. Cửa đóng mở tự động bằng xi lanh thuỷ lực, điều khiển bằng điện từ xa thì đã không nên chuyện. Chúng tôi đã mấy lần đề xuất lên huyện xin được nâng cấp cửa đê mà có được đâu. Họ bảo: “Đã trót đầu tư rồi, để chờ ngân sách đợt đầu tư mới”, nhưng thiên tai nào có chờ đợi ai đâu. Vậy là bao công sức bà con thôn Tân Phú dồn cho mùa cá rô phi năm ấy thành công cốc, bao công lao đắp đầm rồi trông coi cá hàng năm trời, giờ trôi hết ra sông ra biển.
Cũng năm 2012, 112 hộ nghèo các xã vùng cao huyện Bình Liêu như Tình Húc, Húc Động v.v.., được hỗ trợ 1 tổ ong mật/hộ, với mục tiêu giúp họ xoá đói giảm nghèo. Chỉ có điều đến cuối năm 70% số hộ nuôi ong này đều kêu oai oái, họ bảo: “Thật mất công, mất việc trông coi ong cả năm”. Do ong nuôi không hiệu quả, con bị chết đói, con thì bỏ đàn đi vì sợ đánh nhau với ong rừng. Đi tìm hiểu nguyên nhân hoá ra trong những năm gần đây, huyện Bình Liêu phát triển các rừng keo mà diện tích các khu rừng bản địa đã bị thu hẹp dần. Không còn rừng tự nhiên thì lấy đâu ra hoa cho ong hút mật, còn cây keo có thấy ra hoa đâu. Vậy là đến nay nhiều đàn ong nuôi của các hộ nghèo chỉ còn cái tổ không.
Từ chuyện nuôi cá rô phi ở thôn Tân Phú đến chuyện nuôi ong ở Bình Liêu mới thấy, việc đầu tư phải có sự tính toán và phải được đầu tư đồng bộ quan trọng biết nhường nào. Những tưởng, hỗ trợ giống là đã có thể thoát nghèo nhưng nếu chỉ có giống mà không có kỹ thuật, không được “thiên thời, địa lợi, nhân hoà” thì những người nghèo sẽ lại hoàn nghèo mà thôi.
Anh Vũ
