Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW (Nghị quyết 26) về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Với thành phố Quảng Ninh - đô thị sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú (*) - Nghị quyết 26 mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển hóa lợi thế thành năng lực cạnh tranh.
Nghị quyết 26 thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, từ cách tiếp cận du lịch chủ yếu là một ngành dịch vụ sang nhìn nhận đây là một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, có khả năng dẫn dắt tăng trưởng, kết nối văn hóa, công nghiệp sáng tạo, thương mại, giao thông, nông nghiệp, khoa học - công nghệ và quảng bá hình ảnh, sức mạnh mềm quốc gia. Nghị quyết yêu cầu chuyển mạnh từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; phát triển du lịch xanh, thông minh, sáng tạo, có trách nhiệm và bền vững. Đồng thời, Nghị quyết đặt văn hóa, di sản, ẩm thực và công nghiệp sáng tạo vào vị trí quan trọng trong cấu trúc sản phẩm du lịch, khuyến khích phát triển kinh tế di sản, kinh tế đêm và ứng dụng công nghệ.
Mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam đóng góp trực tiếp 10 - 12% GDP, đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; đồng thời hình thành 5 - 10 trung tâm du lịch quốc tế, 20 khu du lịch quốc gia và 10 trung tâm du lịch trọng điểm.
Trong cấu trúc ấy, Quảng Ninh có cơ sở và điều kiện để đặt mục tiêu cao hơn, hướng tới trở thành trung tâm du lịch văn hóa - di sản tầm quốc tế, thay vì chỉ là một điểm đến nổi tiếng. Với không gian phát triển mới, thành phố cần tạo dư địa mới về quy hoạch, tăng cường đầu tư và liên kết, đồng thời tái cấu trúc không gian du lịch theo hướng đa cực.
Một cực là Vịnh Hạ Long - Vịnh Bái Tử Long, phát triển nghỉ dưỡng biển chất lượng cao, cảng khách quốc tế và các sản phẩm du lịch biển, đảo gắn với Cô Tô, Đảo Trần, Trà Cổ, Móng Cái. Cực còn lại là đô thị di sản Yên Tử, kết nối với hệ thống di tích, danh thắng và các giá trị văn hóa - lịch sử ở phía tây thành phố, đồng thời liên kết với trục lịch sử sông Bạch Đằng. Khi các không gian này được kết nối thành một hành lang du lịch thống nhất, Quảng Ninh sẽ có thêm điều kiện kéo dài thời gian lưu trú, mở rộng không gian trải nghiệm và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Cùng với đó, sân bay Vân Đồn cần từng bước trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế thực sự, với nhiều đường bay trực tiếp hơn tới các thị trường trọng điểm. Mục tiêu là chuyển Quảng Ninh từ một “điểm ghé qua” thành “điểm khởi đầu và điểm kết thúc” của các hành trình du lịch miền Bắc.
Quảng Ninh cũng có thể hình thành một hệ sinh thái du lịch xanh, từ giao thông xanh, cơ sở lưu trú xanh, điểm tham quan giảm sử dụng nhựa đến du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái; xa hơn là kết nối phát triển du lịch với chiến lược Net Zero và thị trường carbon.
Công nghệ có khả năng nhân lên giá trị của di sản. Không gian sinh hoạt của ngư dân làng chài xưa trên Vịnh Hạ Long có thể được tái hiện bằng thực tế ảo; một cổ vật thời Trần có thể bước vào bảo tàng số; tư liệu về Thiền phái Trúc Lâm có thể trở thành sản phẩm giáo dục số; các câu chuyện lịch sử có thể được chuyển hóa thành phim, hoạt hình, trò chơi và nhiều dạng nội dung số khác.
Nghị quyết cũng đặt ra tư duy mới về truyền thông du lịch khi yêu cầu xây dựng dữ liệu nội dung gốc đa ngôn ngữ, tăng cường truyền thông, quảng bá trên báo chí, nền tảng số và các kênh truyền thông quốc tế. Thành phố Quảng Ninh cần tập trung xây dựng kho dữ liệu hình ảnh, video, câu chuyện, bản đồ số, bản sao số và nội dung đa ngôn ngữ về di sản, văn hóa, lịch sử, lễ hội, thiên nhiên, con người, ẩm thực... Từ đó, phát triển những sản phẩm truyền thông số có khả năng tiếp cận và chinh phục thị trường quốc tế.
Cơ hội mà Nghị quyết 26 mang lại cho Quảng Ninh là rất lớn, nhưng cơ hội chỉ trở thành nguồn lực khi được chuyển hóa thành chính sách, chương trình, đề án, dự án và sản phẩm cụ thể. Thành phố cần rà soát chiến lược phát triển du lịch theo tinh thần Nghị quyết; xác định một số dự án, đề án đột phá thay vì phân tán nguồn lực; đặt mục tiêu trở thành trung tâm du lịch văn hóa - di sản quốc tế; xây dựng Vịnh Hạ Long - Vịnh Bái Tử Long trở thành một cực nghỉ dưỡng chất lượng cao; phát triển kinh tế đêm, du lịch xanh, du lịch thông minh; nâng tầm sân bay Vân Đồn; đồng thời hình thành hệ sinh thái truyền thông và công nghiệp nội dung đủ sức đưa thương hiệu Quảng Ninh ra thế giới.
Câu hỏi lớn nhất không phải là Quảng Ninh có bao nhiêu di sản, bao nhiêu danh thắng hay sẽ đón thêm bao nhiêu du khách, mà là mỗi giá trị văn hóa, mỗi di sản, mỗi danh thắng, cảnh quan đặc sắc có thể tạo ra bao nhiêu giá trị mới cho phát triển mà vẫn được bảo tồn bền vững. Nếu câu hỏi ấy được trả lời bằng những chính sách cụ thể, sản phẩm khác biệt và dự án xứng tầm, Quảng Ninh sẽ chuyển từ một đô thị giàu tài nguyên du lịch thành một thành phố mạnh về kinh tế du lịch, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa, thực sự trở thành một trung tâm lớn về du lịch của Việt Nam và khu vực. Đó chính là cơ hội lớn mà Nghị quyết số 26-NQ/TW mở ra cho thành phố trẻ Quảng Ninh trong kỷ nguyên phát triển mới.
(*) Thành phố Quảng Ninh sở hữu một “sản nghiệp di sản văn hóa” phong phú với 609 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh; 362 di sản văn hóa phi vật thể; cùng bề dày lịch sử gắn với các nền văn hóa Soi Nhụ, Hạ Long, truyền thống Trần triều và văn hóa công nhân mỏ, trong đó có ba tài sản di sản tầm quốc tế liền kề trong một hành lang địa lý - lịch sử - văn hóa thống nhất: (1) Vịnh Hạ Long - Di sản Thiên nhiên Thế giới được UNESCO ghi danh năm 1994 và năm 2000, mở rộng ranh giới gắn với Quần đảo Cát Bà năm 2023; (2) Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc - Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh năm 2025; (3) Vịnh Bái Tử Long - Vườn Di sản ASEAN được công nhận năm 2017. Đây là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển kinh tế di sản và hình thành những sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Bài toán đặt ra trong bối cảnh mới là quản lý, bảo vệ và phát huy các giá trị di sản như thế nào để biến nguồn lực này thành “tài sản” và “sức mạnh mềm” trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, đồng thời hình thành mô hình mẫu về phát triển kinh tế di sản của Việt Nam và khu vực; qua đó góp phần đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch, văn hóa có sức cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế.
