Thiếu nước sạch để sinh hoạt, thiếu nước ngọt để phục vụ sản xuất là tình trạng xảy ra nhiều năm nay ở xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên. “Mục sở thị” tại thôn 4, xã Đồng Rui, chúng tôi được biết, thôn 4 không chỉ là thôn khó khăn nhất mà còn là thôn “khát” nước sạch nhất của xã. Do vị trí thôn thấp nên việc dùng giếng đào, giếng khoan không hiệu quả. Nước giếng bị nhiễm phèn chua, mặn, nhiều hộ đào lên lại phải lấp xuống vì không sử dụng được.
Cả thôn có 163 hộ thì đến già nửa số hộ sinh hoạt chủ yếu dựa vào nguồn nước ở hồ Hạ. Nếu như những năm trước, họ còn dùng nước hồ để ăn uống thì nay chỉ dám dùng để tắm giặt vì nguồn nước không đảm bảo vệ sinh do việc nuôi trồng, xả thải trong quá trình sản xuất của người dân. Biết là nước ở hồ ô nhiễm nhưng bà con đành nhắm mắt dùng liều vì ngoài nguồn nước ở hồ thì họ không còn nguồn nước nào khác. Chị Trần Thị Bình, thôn 4, xã Đồng Rui bảo: Thiếu nước sạch khổ lắm cô ạ. Hàng chục năm nay rồi, mọi sinh hoạt của chúng tôi đều phụ thuộc vào nguồn nước mưa và nước ở hồ Hạ. Nước mưa dùng tiết kiệm, chỉ để ăn uống thôi cũng chỉ được vài tháng. Mấy tháng khô cuối năm, hầu như nhà nào trong xóm cũng phải sang xóm bên xin nước.
Cũng theo chị Bình, do bà con tăng gia sản xuất, nuôi ngan, vịt ngay trong lòng hồ, nước thải từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng thải trực tiếp ra hồ, khiến cho nước bẩn, ô nhiễm nên nhiều năm nay chị cũng như mọi người trong xóm không dám dùng để ăn uống nữa.
Trao đổi với chúng tôi, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Đồng Rui Phạm Văn Hải cho biết: Thực tế, xã có 3 hồ chứa nước ngọt có tổng diện tích 90ha, dung tích khoảng 1,2 triệu m3 nước/năm để phục vụ sản xuất, thậm chí cả sinh hoạt cho nhân dân nhưng cũng chỉ đáp ứng được 50% nhu cầu sử dụng. Hiện nay, nguồn nước sinh hoạt của nhân dân chủ yếu là nguồn nước mưa và nước giếng đào. Nhiều hộ gia đình không có nước sinh hoạt do nước giếng bị chua, mặn. Những tháng cuối năm vào mùa khô, nguồn nước càng thiếu trầm trọng. Đặc biệt, đa số các hộ thôn 4 phải sử dụng nước tại hồ nước ngọt thôn Hạ để sinh hoạt hàng ngày, về lâu dài nguy cơ ảnh hưởng đến sức khoẻ của nhân dân.
Không chỉ thiếu nước sinh hoạt mà nước ngọt dùng để phục vụ sản xuất trên địa bàn cũng thiếu. Chủ tịch Hội Nông dân xã Đồng Rui Kiều Văn Nguyệt cho biết: Diện tích gieo trồng cả năm trên 500ha nhưng chỉ có gần 400ha là sử dụng cấy lúa được, diện tích còn lại phải chuyển sang trồng màu. Có những năm bà con chấp nhận mất mùa vì nạn rầy phá hoại mà không làm cách nào được vì ruộng không có nước (để diệt rầy đạt hiệu quả thì ruộng phải có nước, thuốc phun dạng nhũ hoá dầu khi phun xuống tạo thành lớp bao trên bề mặt nước ngăn không cho rầy nhảy sang vùng khác - PV). Đơn cử như vụ đông năm 2009-2010, trong vòng 1 tuần, cả xã mất hơn 120ha lúa vì nạn rầy nâu, rầy lưng trắng.
Đối với việc nuôi trồng thuỷ sản cũng vậy, là vùng trọng điểm về thuỷ sản, Đồng Rui có tổng diện tích quy hoạch gần 600ha nhưng thực tế hiện nay xã mới đưa vào nuôi trồng được hơn 100ha, một phần cũng chính là việc không có đủ nguồn nước ngọt để phục vụ cho việc sản xuất.
Được biết, để giải quyết tình trạng thiếu nước sinh hoạt và sản xuất của nhân dân xã Đồng Rui, vừa qua huyện Tiên Yên cũng đã có tờ trình xin chủ trương đầu tư xây dựng công trình cấp nước sản xuất, sinh hoạt khe Cái Giá (xã Hải Lạng) đến xã Đồng Rui. Dự án có mức khái toán tổng đầu tư trên 13 tỷ đồng. Đồng chí Phạm Văn Hải cho biết thêm: Khi dự án hoàn thành, nước được dẫn từ khe Cái Giá (khu vực đầu cầu Ba Chẽ đấu nối với tuyến đường vào xã Đồng Rui và QL18A) về Đồng Rui phục vụ sinh hoạt và sản xuất của 750 hộ dân với 2.723 nhân khẩu toàn xã, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu nước sinh hoạt, sản xuất từ nhiều năm nay. Việc xây dựng công trình này sẽ hiệu quả hơn, khả thi hơn việc dẫn nước từ hồ Khe Cát (xã Hải Lạng) về đây, do nguồn nước ổn định, khoảng cách gần hơn hồ Khe Cát.
Mong rằng, nỗi khổ về thiếu nước sinh hoạt, sản xuất của nhân dân xã Đồng Rui sớm được giải quyết để người dân yên tâm sản xuất, góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn.
Thanh Hoa
