Với quan điểm tệ nạn xã hội nảy sinh từ cộng đồng cần được giải quyết ngay từ cộng đồng, những năm qua Quảng Ninh đẩy mạnh thực hiện Đề án "Xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh" tại 14/14 huyện, thị xã, thành phố.
Việc xây dựng cộng đồng dân cư lành mạnh, vắng bóng tệ nạn ma túy, mại dâm luôn là mong mỏi của nhân dân, các cấp, ngành, địa phương. Song, mong muốn là một chuyện, thực hiện ra sao lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Thực tế cho thấy, Đề án này vẫn chưa được nhiều địa phương quan tâm đúng mức, có nơi chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa”.
Đánh giá chiếu lệ, cho có
Năm 2018, nét mới trong triển khai thực hiện Đề án "Xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh" là việc phân loại, đánh giá xếp loại được thực hiện ở 100% xã, phường, thị trấn. Nghĩa là, cấp xã, phường, thị trấn tự đánh giá kết quả thực hiện trên 6 nội dung và 40 tiêu chí cụ thể, tự xếp loại cho đơn vị sau đó gửi cấp huyện, thị xã, thành phố thẩm định, quyết định công nhận. Để hoàn thành mục tiêu phấn đấu đạt 15 xã, phường, thị trấn mức 1 (lành mạnh, không có tệ nạn ma túy, mại dâm) và 112 xã, phường, thị trấn mức 2 (chuyển hóa mạnh, giảm tệ nạn ma túy, mại dâm), từ đầu năm tỉnh bố trí nguồn lực hỗ trợ 186/186 xã, phường, thị trấn thực hiện công tác phòng, chống tệ nạn xã hội, mức bình quân 10 triệu đồng/đơn vị/năm. Đồng thời, Sở LĐ-TB&XH hướng dẫn cụ thể việc triển khai Đề án và kịp thời hướng dẫn cách thức thực hiện và báo cáo kết quả xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh dịp cuối năm.
Theo báo cáo đánh giá của các địa phương, kết quả thực hiện Đề án vượt, vượt xa mục tiêu đề ra khi toàn tỉnh có 102 xã, phường, thị trấn đạt mức 1; 84 xã, phường, thị trấn đạt mức 2. Trên địa bàn tỉnh không có xã, phường, thị trấn trọng điểm cả về tệ nạn ma túy và mại dâm. Nhiều địa phương có đến 100% xã, phường đạt mức chuyển hóa mạnh, như Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí; trong khi đó, nhiều địa phương có 100% xã, phường lành mạnh, không có tệ nạn ma túy, mại dâm, như Quảng Yên, Ba Chẽ, Tiên Yên, Hải Hà, Đầm Hà. Tỷ lệ này ở các địa phương còn lại cũng đều đạt ở mức cao.
Tuy nhiên, điều đáng nói, kết quả này đối chiếu với thống kê của Công an tỉnh lại "khập khiễng", bởi tính đến tháng 5/2018, 136 xã, phường, thị trấn trong tỉnh có người nghiện ma túy với tổng số 3.337 người nghiện có hồ sơ quản lý. Đặc biệt, tại một số địa phương như Đầm Hà, Tiên Yên, Uông Bí, Quảng Yên, tỷ lệ người nghiện ma túy tổng hợp và chất hướng thần mới phát hiện rất cao. Năm qua công an toàn tỉnh triệt phá 17 vụ, bắt 91 đối tượng liên quan đến mại dâm.
Số người nghiện ma túy tăng, nhưng hầu hết xếp loại của xã, phường, thị trấn và UBND cấp huyện lại đều đạt mức không có tệ nạn ma túy, mại dâm hoặc chuyển hóa mạnh. Như ở Quảng Yên, Tiên Yên, Đầm Hà đều có người nghiện ma túy, thì không thể 100% số xã, thị trấn ở các địa phương này đạt mức 1 như kết quả đánh giá, xếp loại của địa phương. Rõ ràng, việc triển khai xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh tại các địa phương chưa được quan tâm đúng mức; nhất là việc chấm điểm, xếp loại xã, phường lành mạnh chưa thực sự chính xác, còn mang tính thành tích, phong trào. Công tác tuyên truyền cũng được các địa phương đánh giá, chấm điểm cao, gần như tuyệt đối (8/8 hoặc 7/8), nhưng thực tế kết quả kiểm tra nắm địa bàn cho thấy, hoạt động tuyên truyền chỉ mang tính hình thức, nội dung nghèo nàn, chưa phù hợp. Công tác chữa trị, giáo dục, dạy nghề, tạo việc làm cho người bán dâm, người nghiện ma túy chỉ đánh giá chung chung, gần như không có số liệu chi tiết…
Để giải quyết tệ nạn xã hội ngay từ cộng đồng
Tệ nạn xã hội đã và đang là vấn nạn, mối nguy hại khó lường đối với từng gia đình và toàn xã hội. Trong cuộc sống hằng ngày vẫn xảy ra không ít vụ việc đau lòng, băng hoại đạo đức liên quan đến ma túy, mại dâm, khiến nhiều người rơi vào vòng lao lý, nhiều gia đình tan nát… Vì vậy, xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh để những tệ nạn xã hội nảy sinh từ cộng đồng phải được giải quyết ngay từ cộng đồng chính là Đề án cần thiết và hợp lòng dân. Nếu làm tốt, sẽ ngăn chặn, giảm bớt các vụ án dân sự, hình sự, bệnh xã hội và những mâu thuẫn ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình; góp phần xây dựng xã hội an toàn, văn minh. Đáng buồn, việc triển khai Đề án một cách hời hợt ở các địa phương không những làm mất đi giá trị nhân văn sâu sắc của nó, mà còn gây nên nhiều khó khăn, bất cập.
| Cuối tháng 3/2015, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 812/QĐ-UBND về việc xây dựng xã, phường, thị trấn lành mạnh, không có tệ nạn ma tuý, mại dâm hoặc làm giảm cơ bản tệ nạn ma tuý, mại dâm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Mục tiêu là xây dựng 122 xã, phường, thị trấn lành mạnh (trừ huyện Cô Tô); đạt khoảng hơn 65% số xã, phường, thị trấn toàn tỉnh. |
Bà Hà Thị Thanh Lê, Chi cục trưởng Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Sở LĐ-TB&XH), cho biết: Dù chưa thể khẳng định có hay không việc địa phương không thống kê, quản lý, theo dõi đối tượng nghiện hay có số liệu thống kê, theo dõi nhưng không báo cáo để lấy thành tích, song trong trường hợp không thống kê, quản lý sẽ gây nên nhiều nguy cơ mất an ninh trật tự tại cộng đồng, liên lụy đến đời sống người thân, gia đình, xã hội. Số liệu thống kê không đầy đủ ảnh hưởng lớn đến việc lập kế hoạch hỗ trợ điều trị của Sở LĐ-TB&XH đối với đối tượng nghiện, vô tình khiến người nghiện không được thụ hưởng các chính sách đáng được hưởng; đồng thời khiến công tác đảm bảo an sinh xã hội dành cho đối tượng không được thực hiện đúng, đủ theo quy định. Theo Đề án, mục tiêu đến năm 2020, 90% số người nghiện trên địa bàn tỉnh có hồ sơ quản lý được điều trị bằng các hình thức phù hợp. Như vậy, việc đánh giá sơ sài, thiếu trách nhiệm của địa phương phần nào đó khiến Đề án không đảm bảo được các mục tiêu đề ra.
Cũng theo bà Lê, nhằm nâng cao hiệu quả Đề án, năm 2019 Chi cục sẽ phối hợp với công an, chính quyền các địa phương rà soát, thống kê xác định lại số lượng người nghiện ma túy toàn tỉnh; xây dựng phần mềm quản lý người cai nghiện để quản lý, theo dõi một cách hiệu quả. Cùng với đó, tập trung hỗ trợ các địa phương nâng cao chất lượng hoạt động tuyên truyền thay đổi nhận thức của người dân, tránh kỳ thị các đối tượng; phổ biến các chính sách, cơ chế của Nhà nước để người nghiện được thụ hưởng kịp thời. Chi cục cũng xây dựng đề án thí điểm triển khai điều trị nghiện tại gia đình, cộng đồng bằng Cedemex; tiếp tục thí điểm 3 mô hình về hỗ trợ giảm hại cho người bán dâm tại cộng đồng v.v..
Phòng chống tệ nạn xã hội là "cuộc chiến" cam go, lâu dài và rất cần sự chung tay của các cấp, ngành, địa phương và toàn xã hội. Các địa phương cần nghiêm túc hơn trong thực hiện Đề án để cùng với cơ quan chức năng từng bước loại bỏ tệ nạn xã hội ra khỏi đời sống; cùng xây dựng xã, phường, thị trấn ngày càng lành mạnh, văn minh.
Ngô Dịu
