Tính đến thời điểm này, Hải Hà đã có 13 xã đạt từ 14-19 tiêu chí theo bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM. Riêng tiêu chí về môi trường được đánh giá là cơ bản đạt, chỉ còn 2 xã Quảng Sơn và Quảng Đức chưa đạt. Nhìn từ tiêu chí môi trường, bên cạnh những yếu tố tích cực, thì vẫn còn đó không ít khó khăn, bất cập.
Sạch từ ngoài đồng
Một trong những cách làm hay, nhân tố điển hình trong công tác bảo vệ môi trường tại Hải Hà là từ năm 2013, bằng nguồn kinh phí xây dựng NTM, Hội Nông dân huyện đã xây dựng và triển khai hiệu quả kế hoạch phân bổ 200 triệu đồng/năm để xây 200 bể chứa rác đựng vỏ thuốc bảo vệ thực vật ở 16 xã, thị trấn trên địa bàn với mức hỗ trợ 1 triệu đồng/bể. Mô hình xây bể chứa rác đựng thuốc bảo vệ thực vật đã thực sự đem lại môi trường sạch sẽ, an toàn trên khắp các cánh đồng của huyện Hải Hà. Các bể được xây theo quy định chung: Cao 0,7m, dài 2,1m, rộng 1m. Khi nguồn tiền được phân bổ xuống, hội nông dân các xã vận động nhân dân đóng góp thêm tiền và ngày công để làm bể, nâng tổng số bể được xây trên các cánh đồng của Hải Hà hiện nay lên hơn 300 cái. Từ khi có bể chứa rác, ý thức bảo vệ môi trường của người dân được nâng lên, góp phần đáng kể cải thiện môi trường, nâng cao đời sống văn hoá cho người dân; thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của người nông dân theo hướng tích cực, ứng xử thân thiện với môi trường. Cùng với việc xây các bể chứa rác, đựng vỏ thuốc bảo vệ thực vật, Hội Nông dân huyện còn phối hợp với các đoàn thể: Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh… tuyên truyền cho hội viên, nông dân các nội dung khác liên quan đến bảo vệ môi trường như: Thu gom rác thải sinh hoạt, xử lý chất thải chăn nuôi, làm công trình nhà tiêu hợp vệ sinh… Đặc biệt, các đoàn thể tích cực tuyên truyền, vận động hội viên vệ sinh chuồng trại chăn nuôi, xây bể bioga trong chăn nuôi, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong trồng trọt đi đôi với xử lý rác thải, chất thải gây ô nhiễm môi trường. Tăng cường ý thức, năng lực về quản lý, khai thác sử dụng và bảo vệ vệ sinh môi trường nông thôn. Tuy nhiên, một điều dễ nhận thấy là khi trên những cánh đồng đã có các bể chứa rác bà con nông dân đã có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường, vệ sinh đồng ruộng song họ vẫn có băn khoăn, khi lượng rác độc hại được thu gom vẫn chỉ tiêu huỷ bằng phương pháp đốt thủ công mà chưa có biện pháp nào xử lý tốt hơn.
Cùng với việc vệ sinh đồng ruộng, bảo vệ môi trường, hiện nay huyện Hải Hà cũng đã quy hoạch xây dựng 3 nghĩa trang nhân dân kết hợp với xử lý môi trường, bao gồm: Nghĩa trang Quảng Phong - Quảng Điền; nghĩa trang Đường Hoa - Tiến Tới và nghĩa trang Quảng Thành. Mặc dù đã quy hoạch song các dự án này vẫn chưa có kinh phí để thực hiện. Trong chăn nuôi, hiện nay chăn nuôi trên địa bàn huyện vẫn là chăn nuôi nhỏ lẻ. Đối với khu vực các thôn 3, thôn 5 và thôn 6 của xã Quảng Phong, việc chăn nuôi hiện nay không đảm bảo vệ sinh môi trường, huyện Hải Hà cũng đã thống nhất phương án quy hoạch khu vực chăn nuôi tập trung cho các thôn này để đảm bảo vấn đề vệ sinh môi trường.
Bài toán về thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt
Ông Chu Quốc Dân, Phó Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Hải Hà, cho biết: Việc thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt tại Hải Hà hiện vẫn đang gặp nhiều khó khăn. Trong khi huyện chưa có bãi đổ rác cũng như khu vực xử lý rác thải tập trung thì vẫn còn tình trạng người dân, các cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn vứt rác thải và đổ thải bừa bãi. Hiện nay, việc thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt vẫn được 2 đơn vị thu gom và vận chuyển rác thải trên địa bàn huyện là: Trung tâm Thuỷ nông - Giao thông và Đô thị huyện Hải Hà và Công ty TNHH MTV Môi trường Hải Hà hợp đồng với các địa phương, đơn vị để thu gom, vận chuyển xuống đổ tại bãi rác xã Quảng Nghĩa (Móng Cái).
Được biết, hiện nay 11 xã, thị trấn trong huyện đã thực hiện hợp đồng thu gom và vận chuyển rác thải đối với 2 đơn vị nói trên và một số xã đã xây dựng các lò đốt rác mini và các tổ thu gom rác thải do hội cựu chiến binh xã đảm nhận, song do chưa có bãi đổ thải cũng như khu xử lý rác thải tập trung khiến cho việc xử lý rác thải gặp nhiều khó khăn. Huyện Hải Hà đã thống nhất về chủ trương lập dự án quy hoạch khu vực đổ rác, xử lý rác thải tập trung tại thôn 1, xã Tiến Tới với tổng mức đầu tư 5 tỷ đồng. Trong khi dự án chưa được triển khai thì rác thải của địa phương vẫn được chuyển xuống đổ tại bãi rác xã Quảng Nghĩa. Trong 2 tháng cuối năm 2015 và 3 tháng đầu năm nay, khi bãi rác Quảng Nghĩa chưa thống nhất được việc đổ rác của các đơn vị thu gom tại Hải Hà thì việc thu gom, vận chuyển và đổ rác tại Hải Hà rất phức tạp. Tình trạng đổ rác bừa bãi diễn ra khá phổ biến.
Ông Đào Văn Nhuần, Giám đốc Trung tâm Thuỷ nông - Giao thông và Đô thị Hải Hà, cho biết: Từ năm 2016, Trung tâm thực hiện hợp đồng thu gom vận chuyển rác thải trên địa bàn thị trấn Quảng Hà, các xã Quảng Long, Phú Hải và tại chợ Hải Hà. Tuy nhiên hiện nay, Trung tâm có 3 xe ép rác cũ thì có 2 xe thường xuyên hỏng hóc, 1 xe cũ không sử dụng được. Với lượng rác Trung tâm thu gom bình quân mỗi ngày lên tới 22-25 tấn thì việc đầu tư mới xe ép rác chuyên dụng là rất cần thiết. Hiện nay, huyện chưa có bãi rác, khu xử lý rác thải tập trung cũng khiến cho việc thu gom, vận chuyển rác của Trung tâm gặp nhiều khó khăn. Với mức phí mà bãi rác Quảng Nghĩa thu hiện nay là 85.000 đồng/tấn rác cộng với cung đường vận chuyển rác từ Hải Hà đến bãi rác Quảng Nghĩa dài 8km sẽ đội chi phí vận chuyển lên 133.000 đồng/tấn rác, nên trung bình mỗi ngày Trung tâm chi phí cho vận chuyển và đổ rác tại bãi rác Quảng Nghĩa lên tới 5 triệu đồng.
Cùng với nỗ lực trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường; thực hiện những mô hình hiệu quả như xây dựng các bể chứa rác thải, vỏ thuốc bảo vệ thực vật vệ sinh đồng ruộng thì huyện Hải Hà cần quan tâm hơn nữa đến việc thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt. Đặc biệt là việc triển khai quy hoạch và xây dựng khu vực xử lý rác thải tập trung.
Hữu Việt
