Những năm qua, Quảng Ninh đã phát huy hiệu quả thiết thực mô hình "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới Việt Nam - Trung Quốc". Mô hình này không chỉ góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, mà còn trở thành cầu nối bền chặt của tình đoàn kết giữa nhân dân hai nước, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Tỉnh Quảng Ninh vừa có biên giới đất liền, vừa có đường biên giới biển dài tiếp giáp với Trung Quốc. Đây là khu vực có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Bởi vậy, trong những năm qua, thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường đối ngoại nhân dân, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ, hiệu quả mô hình "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới".
Thôn Cửa Khẩu (xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh) và thôn Động Trung (trấn Động Trung, khu Phòng Thành, thành phố Phòng Thành Cảng, Trung Quốc) là điểm sáng tiêu biểu khi thực hiện mô hình “Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới”. Hơn 10 năm qua, từ khi người dân hai thôn chính thức ký kết nghĩa, tình cảm giữa nhân dân hai bên biên giới càng thêm gắn bó keo sơn, bền chặt. Mối quan hệ kết nghĩa này đã vượt lên trên ranh giới địa lý để trở thành biểu tượng của sự đoàn kết và nghĩa tình nơi biên cương.
Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Cửa Khẩu Lèo Xuân Phương chia sẻ: Cư dân hai thôn có nhiều nét tương đồng về phong tục tập quán, phương thức sản xuất. Việc kết nghĩa đã nhận được sự đồng thuận rất cao trong cộng đồng dân cư. Từ năm 2014, khi hai thôn được kết nghĩa, bà con có điều kiện gặp gỡ, thăm hỏi rồi chia sẻ kinh nghiệm trong cách làm ăn, nâng cao đời sống cũng như ý thức thực hiện chính sách, pháp luật. Nhờ vậy, tình hình an ninh chính trị ở khu vực biên giới luôn ổn định, cuộc sống người dân ngày càng đi lên.
Vào các dịp lễ, tết và các sự kiện quan trọng của hai nước hay lễ hội truyền thống của địa phương hàng năm, hai thôn đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và gặp gỡ nhân dân hai bên biên giới. Không dừng lại ở sự thấu hiểu văn hóa, mối quan hệ kết nghĩa còn tạo nền tảng cho hợp tác phát triển kinh tế. Từ khi kết nghĩa, nhân dân hai thôn đã trao tặng hỗ trợ cây giống, con giống, hỗ trợ nhau kỹ thuật nuôi trồng và một số vật tư phục vụ sản xuất, cuộc sống của người dân hai thôn ngày càng đổi thay, khởi sắc.
Cùng với đó, dưới sự chỉ đạo của chính quyền địa phương, sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng hai bên biên giới, hai thôn còn lồng ghép tổ chức trên 60 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nhiều buổi sinh hoạt chuyên đề thu hút khoảng 3.600 lượt cán bộ, đảng viên và nhân dân hai bên tham gia. Qua đó không chỉ chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, các quy chế quản lý biên giới mà người dân hai thôn còn chủ động tham gia phối hợp cùng lực lượng chức năng trong các đợt tuần tra bảo vệ đường biên, mốc giới; qua đó kịp thời phát hiện và thông báo nhiều dấu hiệu bất thường tại khu vực biên giới, góp phần giữ vững sự ổn định, an toàn tại khu vực biên giới.
Chủ tịch UBND xã Hoành Mô Giáp Văn Ngôn nhấn mạnh: Hiện nay xã Hoành Mô có 7/13 thôn giáp biên đã tổ chức ký kết kết nghĩa với các thôn phía Trung Quốc. Từ khi kết nghĩa, nhận thức về chủ quyền, ý thức quốc gia, quốc giới cũng như việc chấp hành các quy định của pháp luật liên quan đến biên giới của người dân đã được nâng lên rõ rệt. Cùng với đó, người dân hai bên cũng đã tích cực phối hợp cùng lực lượng chuyên trách bảo vệ đường biên giới hai nước, trong đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm và bảo vệ đường biên, cột mốc của Tổ quốc.
Với phương châm bảo vệ biên cương không chỉ là bảo vệ đường biên, cột mốc, mà còn là giữ gìn, xây đắp tình hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới, từ năm 2013 đến nay, Quảng Ninh đã xây dựng và thực hiện hiệu quả mô hình "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới". Đến nay, các địa phương biên giới của hai bên đã có 9 cặp kết nghĩa (7 cặp kết nghĩa bản với bản, 1 cặp kết nghĩa giữa xã với trấn và 1 cặp kết nghĩa phường với trấn).
Trên dải đất biên cương vùng Đông Bắc, nơi những cột mốc đứng vững giữa đại ngàn, tình hữu nghị Việt - Trung vẫn ngày ngày được bồi đắp bằng những việc làm bền bỉ, giản dị mà sâu sắc từ mô hình "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới". Qua thực tiễn đã khẳng định, đây là mô hình thiết thực, hiệu quả, sáng tạo và là điểm sáng trong công tác đối ngoại nhân dân của tỉnh Quảng Ninh.
