So với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm 2008, kỳ thi tuyển sinh năm nay đã có sự góp mặt nhiều hơn của các trường THPT ngoài công lập trên địa bàn. Điều này cho thấy, nhận thức của phụ huynh, học sinh đã có chuyển biến và vị thế của nhiều trường ngoài công lập bước đầu được khẳng định.
Trong 3 phương án tuyển sinh vào lớp 10 THPT do Bộ GD-ĐT đưa ra từ nhiều năm qua (gồm thi tuyển, thi tuyển kết hợp với xét tuyển và xét tuyển), năm nay Sở GD-ĐT vẫn chọn phương án thi tuyển kết hợp với xét tuyển. Cụ thể, điểm trúng tuyển của các thí sinh sẽ là tổng điểm thi tuyển của 2 môn văn và toán nhân hệ số 2, cộng với tổng điểm xét kết quả của 4 năm học THCS (kết quả của mỗi năm học cấp THCS sẽ được quy định bằng một mức điểm cụ thể theo từng loại học lực). Không chỉ duy trì phương án thi tuyển kết hợp với xét tuyển, đây còn là năm thứ 2 Sở GD-ĐT chủ trương tổ chức cho tất cả học sinh (cả vùng thuận lợi và vùng khó khăn) đều phải dự thi vào các trường THPT.
Đồng chí Đỗ Văn Thuấn, Giám đốc Sở GD-ĐT cho biết: Năm nay là năm thứ 3, Sở GD-ĐT chọn phương án tuyển sinh thi tuyển kết hợp với xét tuyển. Phương án này sẽ giúp ngành thẩm định, đánh giá một cách tương đối chính xác chất lượng giáo dục thực của các trường THCS, đồng thời phân luồng định hướng cho học sinh sau khi tốt nghiệp THCS. Phương án này cũng tránh được tình trạng dạy lệch, học lệch trong giáo viên, học sinh. Để đảm bảo công bằng cho thí sinh, Sở GD-ĐT thực hiện chủ trương phân vùng tuyển vào các trường THPT căn cứ theo trường THCS thí sinh theo học (không căn cứ theo hộ khẩu). Điểm chuẩn tuyển sinh của một số trường THPT ở khu vực miền núi cũng có nhiều mức ưu tiên khác nhau cho từng đối tượng sinh sống ở những vùng khác nhau. Với những vùng khó khăn sẽ được ưu tiên tuyển sinh tỷ lệ cao hơn những vùng thuận lợi. Cùng với việc tiếp tục khuyến khích các trường THPT ngoài công lập tổ chức thi tuyển, Sở GD-ĐT còn tham mưu với UBND tỉnh giảm chỉ tiêu tuyển sinh của các trường THPT công lập ở những vùng thuận lợi có trường THPT ngoài công lập. Đây là cách giúp các trường ngoài công lập có cơ hội tuyển chọn được học sinh đầu vào có chất lượng hơn. Thí sinh dự thi tại HĐT THPT Thống Nhất (Hoành Bồ) chăm chú làm bài thi tuyển sinh lớp 10 năm 2009.
Nắm bắt được cơ hội này, nhiều trường THPT ngoài công lập đã mạnh dạn thành lập HĐT tuyển sinh; những trường có ít thí sinh đăng ký dự thi đã chủ động tổ chức thi ghép với các trường THPT công lập. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm 2009, toàn tỉnh có 16.928 thí sinh ĐKDT ở 47 HĐT. Nếu như kỳ thi năm trước, toàn tỉnh chỉ có 2 trường THPT ngoài công lập là Lương Thế Vinh và Văn Lang tổ chức thi tuyển, thì kỳ thi năm nay đã có 6 trường THPT ngoài công lập tổ chức thi tuyển với gần 2.000 thí sinh ĐKDT. Trong đó, có những trường có số thí sinh ĐKDT cao, như Lương Thế Vinh (TX Cẩm Phả): 400 thí sinh; Hồng Đức (Uông Bí): 306 thí sinh; Trần Quốc Tuấn (Yên Hưng): 203 thí sinh và Thống Nhất (Hoành Bồ): 202 thí sinh. Ngoài ra còn có 2 trường THPT ngoài công lập tổ chức thi ghép cùng với HĐT của các trường THPT công lập là Nguyễn Bỉnh Khiêm (TP Hạ Long) ghép với THPT Bãi Cháy và Hùng Vương (TX Cẩm Phả) ghép với THPT Lê Hồng Phong.
Tìm hiểu tại một số trường THPT ngoài công lập tổ chức thi tuyển sinh, thấy các trường đã phải cố gắng và quyết tâm rất lớn: Tự lo trang trải kinh phí thi tuyển, từ thành lập HĐT, mua văn phòng phẩm, ấn phẩm phục vụ giám thị và thí sinh dự thi, chi trả chế độ cho giám thị theo quy định của Nhà nước; đến việc bố trí ăn, nghỉ cho giám thị ở xa, duyệt chỉ tiêu tuyển sinh… cộng lại, sơ sơ cũng hàng chục triệu đồng, nhưng lại không được phép thu lệ phí thi của thí sinh. Trong khi đó, các trường công lập, khoản chi phí này được Nhà nước hỗ trợ 100%. Bên cạnh đó, để tổ chức được một kỳ thi tuyển sinh, các trường còn phải lo bố trí, sắp xếp cơ sở vật chất đảm bảo đủ các điều kiện về điện, nước, ánh sáng, quạt mát cho thí sinh trong mùa thi nóng nực. Trường THPT Thống Nhất (Hoành Bồ) là một trường tư thục đứng chân tại một xã xa xôi của huyện, mặc dù gặp không ít khó khăn, nhưng nhà đầu tư và Ban giám hiệu vẫn cố gắng tổ chức kỳ thi tuyển sinh, vừa để đáp ứng nhu cầu của phụ huynh, học sinh trên địa bàn, vừa mong muốn tuyển chọn được nguồn thí sinh đầu vào có chất lượng hơn. Kỳ thi tuyển sinh năm nay nhà trường có 202 thí sinh ĐKDT với 9 phòng thi. Ghi nhận của chúng tôi khi theo đoàn thanh tra lưu động của Sở GD-ĐT đến thanh tra đột xuất tại HĐT ở đây, là một không khí trường thi nghiêm túc, an toàn. Nhà trường đã lựa chọn cơ sở vật chất tốt nhất hiện có để dành cho 9 phòng thi. Dưới cái nắng nóng như đổ lửa đầu mùa hè, các giám thị mồ hôi nhễ nhại vẫn làm tốt nhiệm vụ; trong phòng thi có trang bị quạt điện, các thí sinh yên tâm, chăm chú làm bài…
Các trường THPT ngoài công lập tổ chức thi tuyển không chỉ thể hiện sự cố gắng, quyết tâm của đơn vị vì mục tiêu chất lượng giáo dục, mà còn cho thấy vị trí của các trường đã dần được khẳng định, niềm tin, cách nhìn và nhận thức của các bậc phụ huynh về các trường ngoài công lập cũng đã có sự thay đổi tích cực. Đây là điểm tựa vững chắc để các trường ngoài công lập tiếp tục phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục, thu hẹp khoảng cách giữa trường công lập và trường ngoài công lập.