Xã Thượng Yên Công (thị xã Uông Bí) có 4 trường học nằm trên địa bàn; đó là Trường Mẫu giáo Thượng Yên Công, Trường Tiểu học Kim Đồng, Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc và Trường THCS Lý Tự Trọng.
Là một xã miền núi còn nhiều khó khăn, các trường học của Thượng Yên Công nhìn chung còn ''thua chị, kém em'' nhiều so với các trường khác trên địa bàn; cụ thể là phòng học ở các lớp mẫu giáo đều đã cũ kỹ, xuống cấp; hầu hết các trường chưa được đầu tư khang trang v.v... Trong số 4 trường học, chỉ có Trường Tiểu học Nguyễn Bá Ngọc mới được xây dựng với 8 phòng học kiên cố.
Các em học sinh ở Thượng Yên Công phải đi hàng chục cây số thì mới tới được trường
Tuy nhiên, những khó khăn về cơ sở vật chất hiện đang được dần dần khắc phục bằng sự cố gắng của chính quyền và nhân dân trong xã. Như năm 2006, bằng số tiền ''xã hội hoá'', một phòng học kiên cố đã được xây dựng tại điểm trường Khe Sú (thuộc Trường Mẫu giáo Thượng Yên Công), giúp cho giáo viên và trẻ em thôn Khe Sú I được học tập, sinh hoạt tốt hơn. Thế nhưng, có lẽ cái khó hơn cả ở đây là việc phải ''đối mặt'' với tình trạng học sinh học yếu kém, học sinh bỏ học đang gia tăng trong những năm gần đây. Năm học 2005-2006, toàn xã có 5 học sinh bỏ học. Năm học 2006-2007, con số này tăng lên là 16 em; (trong đó, Trường THCS Lý Tự Trọng có 12 em, Trường Tiểu học Kim Đồng có 4 em). Đến năm 2007-2008, riêng Trường THCS Lý Tự Trọng đã có 16 học sinh bỏ học. Và cũng năm học 2007-2008, Trường THCS Lý Tự Trọng có tới 23% học sinh bị xếp loại học lực yếu, số học sinh phải thi lại chiếm tỉ lệ tới 21%...
Nói về vấn đề này cô giáo Đàm Thị Lan, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Kim Đồng, cho biết: ''Thượng Yên Công là xã có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Chính vì thế, các em học sinh gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình học tập. Thậm chí, khi chúng tôi nhận các em vào lớp 1, có em còn chưa thạo tiếng Việt... Nhưng một điều đáng lo nhất là nhận thức của nhiều bậc phụ huynh về việc học của con em mình chưa cao, dẫn đến các em thường chểnh mảng học tập. Khi trẻ học yếu, nhà trường đều cử giáo viên kèm cặp thêm. Trẻ bỏ học, chúng tôi đến tận nhà vận động phụ huynh và học sinh. Tuy nhiên, các cháu khi đã học kém thường rất nản chí, gia đình lại không quan tâm nên tình trạng bỏ học rất dễ xảy ra. Nói thật, chúng tôi hiện đang “mất ăn mất ngủ” vì vấn đề này!''
Không chỉ các thầy cô giáo của các trường, chính quyền xã cũng coi đây là vấn đề ''nhức nhối''. Theo Chủ tịch UBND xã, ông Lã Hoàng Mai, các ban, ngành của xã đã phối hợp với nhà trường đến từng nhà vận động phụ huynh và học sinh, nhưng kết quả chưa được như ý muốn. Cái khó ở cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về chủ quan như đã nói ở trên, do nhận thức của người dân về sự học còn hạn chế dẫn đến việc con em họ cũng chểnh mảng, sinh ra chán học, bỏ học. Nhưng cũng cả vì lý do khách quan là điều kiện đường sá đi lại của các em từ nhà tới trường cách trở; như Trường Tiểu học Kim Đồng, tuy nằm ở trung tâm xã, nhưng những em nhỏ ở thôn Khe Sú I, Khe Sú II cũng phải đi 4, 5km đường lầy lội, toàn ổ trâu, ổ gà mới tới được trường. Thậm chí, Trường THCS Lý Tự Trọng còn nằm ở gần cuối xã, các em học sinh nếu đi xe đạp cũng mất cả tiếng đồng hồ mới tới nơi. Đó là chưa nói, do Thượng Yên Công chưa có trường THPT nên sau khi hết PTCS, các em học sinh muốn học tiếp phải đi học ở các trường bạn rất xa. Chính vì thế, tâm lý chung của các em sau khi học hết THCS là rất “ngại” theo lên...
Năm học 2008-2009, Thượng Yên Công đã xây dựng thêm phòng học khối THCS ở Trường Tiểu học Kim Đồng để những học sinh khối lớp 6, 7 đỡ phải đi học xa. Cùng với đó, chính quyền và Ban Giám hiệu các trường tiểu học, trung học cơ sở cũng đã đề ra nhiều biện pháp nhằm giảm tỉ lệ học sinh bỏ học, học yếu, học kém. Hy vọng, với quyết tâm đó, năm học 2008-2009 sẽ là năm học khởi sắc hơn đối với thầy trò các trường học ở xã miền núi Thượng Yên Công này.
