Từ đầu năm đến nay, việc thu gom, xử lý rác thải đang làm đau đầu các cơ quan chức năng của TP Uông Bí. Uông Bí có hai bãi rác là Lạc Thanh (phường Yên Thanh) và Vàng Danh. Nhưng vì bãi rác Lạc Thanh quá tải, phải đóng cửa trong khi Nhà máy xử lý chất thải rắn và sản xuất nguyên liệu tái tạo được đầu tư xây dựng ở phường Bắc Sơn chưa hoàn thiện thì toàn bộ lượng rác thải của TP Uông Bí phải chuyển về bãi rác Vàng Danh. Từ những năm 2007-2009, bãi rác Vàng Danh đã được UBND tỉnh phê duyệt nằm trong Quy hoạch bảo vệ môi trường TX Uông Bí và Quy hoạch quản lý chất thải rắn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010, định hướng đến năm 2020. Vậy nhưng, khi TP Uông Bí quyết định đổ toàn bộ rác thải sinh hoạt về bãi rác Vàng Danh liền bị một bộ phận người dân thuộc phường Vàng Danh phản đối quyết liệt.
Đến nay, việc thu gom, xử lý rác thải ở TP Uông Bí vẫn đang nằm trong tình trạng “nóng bỏng”, chưa tìm được lời giải. Câu chuyện ở TP Uông Bí chỉ là một ví dụ điển hình về việc bãi rác đã nằm trong quy hoạch của tỉnh nhưng vẫn bị người dân phản đối, gây khó khăn cho việc thu gom, xử lý rác thải.
Theo tính toán của các cơ quan chức năng, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh khoảng gần 500 tấn/ngày. Theo báo cáo của Đoàn kiểm tra của Tỉnh ủy tại đợt kiểm tra về công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy các cấp trong việc quản lý, bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh từ năm 2008 đến 2011 thì một số địa phương, rác thải sinh hoạt chưa được thu gom triệt để. Một số bãi rác đã quá tải, tình trạng ô nhiễm môi trường nước, không khí do rác thải sinh hoạt đã đến mức cảnh báo, gây bức xúc cho người dân nhưng các địa phương chưa tìm được bãi rác thay thế. Có một số địa bàn hiện tượng này diễn ra nghiêm trọng như: Các xã thuộc khu vực Hà Nam, bãi rác Cộng Hoà (Yên Hưng); bãi rác khu 1 thị trấn Trới (Hoành Bồ); bãi rác thôn 8, xã Quảng Chính, bãi rác Quảng Điền (Hải Hà)... Việc thu gom rác thải trên biển cũng còn nhiều tồn tại, bất cập. Rác thải sinh hoạt của các xã đảo thuộc huyện Vân Đồn chưa được xử lý hợp vệ sinh có thể dẫn tới nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước biển. Thực tế cho thấy, ở nhiều địa phương, các bãi rác đã quá tải và cần phải đóng cửa nhưng vẫn phải “cố” gánh tiếp số lượng lớn rác phát sinh. Việc tìm ra một diện tích đất hợp lý để quy hoạch thành bãi rác trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, đặc biệt đối với các thành phố, thị xã.
Việc xử lý rác thải cũng đang là vấn đề có nhiều hạn chế. Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có 17 bãi rác đang hoạt động theo phương pháp chôn lấp. Theo nhận định của các cơ quan chức năng, nhiều bãi rác chôn lấp chưa hợp vệ sinh, chôn lấp không đúng quy trình, chưa có hệ thống xử lý nước rỉ rác gây ô nhiễm môi trường. Toàn tỉnh có ba bãi rác chôn lấp hợp vệ sinh, tập trung ở TP Hạ Long và TP Cẩm Phả với tổng diện tích là 17ha, công suất 280 tấn/ngày. Mặc dù được đánh giá là bãi rác hợp vệ sinh; có công nghệ xử lý khá phù hợp và hiện đại nhưng các khu xử lý này đều đã và đang gây ra vấn đề ô nhiễm môi trường, gây không ít bức xúc trong dân cư sống quanh khu vực đổ thải.
Hiện tỉnh mới chỉ có 1 nhà máy xử lý rác thải đặt tại TP Hạ Long được đi vào hoạt động với công suất xử lý 100 đến 250 tấn/ngày, đáp ứng một phần nhu cầu xử lý rác thải của thành phố. Còn ở TP Uông Bí đang xây dựng Nhà máy xử lý chất thải rắn và sản xuất nguyên liệu tái tạo, dự kiến sẽ đưa vào sử dụng vào đầu năm 2013.
Đối với việc xử lý rác thải, còn rất nhiều vấn đề nan giải đặt ra, như: Nhận thức, ý thức bảo vệ môi trường một bộ phận người dân còn yếu; đội ngũ cán bộ quản lý môi trường từ tỉnh đến cấp huyện, cấp xã còn thiếu về số lượng, có mặt hạn chế về năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; các nguồn lực đầu tư chưa đáp ứng đủ. Công tác quản lý nhà nước tuy đạt kết quả song chưa theo kịp yêu cầu, một số địa bàn còn để xảy ra vi phạm. Việc quản lý, xử lý chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại còn bất cập, toàn tỉnh chưa có khu riêng để xử lý chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại. Các công trình xử lý rác thải đô thị, bãi rác hợp vệ sinh chưa được đầu tư, xử lý đúng mức v.v.. Những lý do trên dẫn đến nhiều vấn đề bức xúc như ô nhiễm về bụi, tiếng ồn, nước thải làm ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt của nhân dân. Mấy năm gần đây, UBND tỉnh đã có rất nhiều văn bản chỉ đạo các cấp, các ngành vào cuộc để giải quyết các vấn đề liên quan đến quy hoạch, thu gom, xử lý rác thải. Hy vọng rằng, từ những nỗ lực của các ban, ngành chức năng, sự tham gia, ủng hộ của cộng đồng, những vấn đề tồn tại liên quan đến rác thải trên địa bàn tỉnh sẽ sớm được giải quyết.
Hoàng Nhi
