Từ năm 2012 đến nay, thông qua nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất cho các hộ nghèo, cận nghèo từ chương trình 135, hàng trăm hộ nông dân ở các thôn, bản đặc biệt khó khăn tại các huyện Bình Liêu, Tiên Yên và Ba Chẽ đã từng bước vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống.
Thay cho những cánh đồng cỏ ngút ngàn của 4-5 năm trước, bản Nà Sa (xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu) hôm nay đang ngày càng “thay da đổi thịt” từ hiệu quả của những mô hình phát triển sản xuất, trong đó có mô hình “trồng cam biên giới”. Cuối năm 2011, được Ban Dân tộc tỉnh (Cơ quan thường trực Chương trình 135 của tỉnh) đã hỗ trợ 150 triệu đồng từ nguồn vốn chương trình 135 của Trung ương, Hội Nông dân huyện Bình Liêu đã quyết định đưa mô hình trồng cam thí điểm ở bản biên giới Nà Sa. Tham gia mô hình các hội viên được hỗ trợ 100% tiền cây giống, 60% tiền phân bón, được cán bộ Hội Nông dân xuống từng hộ để phổ biến kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh. Năm 2013, cả bản thu hoạch khoảng 50 tấn quả, có những cây cho thu hoạch hàng chục kg quả/vụ. Với giá bán từ 30.000-35.000 đồng/kg, thương lái vào tận nơi đặt hàng và thu mua, các hộ có thu nhập từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng/năm. Từ 7 hộ đăng ký tham gia ban đầu với tổng diện tích khoảng 2ha, đến nay Nà Sa có khoảng 20 hộ trồng cây cam thoát nghèo này. Ông Hà Niệp Dường, hộ đầu tiên ở Nà Sa tham gia mô hình, cho biết: “Với 1.000 gốc cam trồng, đến nay gia đình không còn phải lo chạy ăn từng bữa như ngày đầu di dân nữa. Được mùa cam, bà con chúng tôi ai cũng yên tâm bám đất sản xuất”.
Từ nguồn vốn chương trình 135, cụm thôn Co Mười - Khe Liềng (xã Hà Lâu, huyện Tiên Yên) đã triển khai thực hiện mô hình trồng cây dược liệu từ năm 2015. Giống như “trồng cam biên giới”, mô hình trồng giảo cổ lam và cà gai leo ở đây được hỗ trợ 100% tiền cây giống, 60% tiền phân bón và tập huấn kỹ thuật. Sau hơn 6 tháng triển khai, cuối năm 2015, 10 hộ ở Co Mười đã trồng được 3.000m2 cây cà gai leo, 10 hộ ở Khe Liềng trồng được gần 2.000m2 giảo cổ lam, tỷ lệ cây sống đạt 90-95%. Các hộ dân tham gia mô hình đều được Công ty TNHH Nuôi trồng sản xuất và Chế biến dược liệu Đông Bắc ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với giá 50.000 đồng/kg cà gai leo; 150.000 đồng/kg giảo cổ lam. Dự kiến năm 2016, với giá thu mua trên, mỗi hộ sẽ thu được 40-50 triệu đồng từ trồng loại cây dược liệu này.
Khác với Bình Liêu và Tiên Yên, do tập quán canh tác và đặc thù của Ba Chẽ, năm 2015, sau khi lấy ý kiến của các hội viên hội nông dân, Ban Dân tộc tỉnh và Hội Nông dân tỉnh quyết định triển khai mô hình “Trồng rừng kết hợp nuôi lợn thịt, lấy ngắn nuôi dài, giảm nghèo bền vững” cho 29 hộ nông dân xã Đồn Đạc, với số vốn hỗ trợ là 200 triệu đồng. Hiện mô hình mang lại nhiều kết quả rất khả quan, trong thời gian 5-7 năm đợi thu hoạch cây keo, người dân có thể phát triển đàn lợn để ổn định cuộc sống.
Sau khi tham quan thực tế và trò chuyện cùng với các hộ dân tham gia, chúng tôi nhận thấy, điểm nổi bật trong chương trình phối hợp giữa Ban Dân tộc tỉnh và Hội Nông dân ở các xã 135 là công tác tuyên truyền, định hướng, lựa chọn mô hình được tính toán rất kỹ lưỡng, bài bản, phù hợp với tập quán, đất đai canh tác của từng địa phương. Chính vì thế nên khi đưa các mô hình, dự án mới, các hội viên nông dân có sự bắt nhịp rất nhanh; có thể tiếp tục duy trì, nhân rộng mô hình khi kết thúc hỗ trợ. Phát huy những kết quả đã đạt được, năm 2016, Ban Dân tộc tỉnh tiếp tục phối hợp với Hội nông dân các cấp trong việc tuyên truyền, vận động hội viên nông dân thực hiện tốt các chính sách dân tộc, miền núi. Trong đó, trọng tâm là chương trình 135, Đề án 755 của Chính phủ về việc phê duyệt chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, hộ nghèo ở các xã, thôn bản đặc biệt khó khăn.
Hoàng Nga
