Cách đây vài năm thôi câu chuyện về nước sạch luôn là chủ đề nóng của người dân sống ở khu vực bán đảo Hà Nam (TX Quảng Yên). Nguồn nước không đảm bảo vệ sinh (phải sử dụng nước lấy trực tiếp từ kênh rạch, ao, hồ), dịch bệnh cũng từ đó phát sinh... Nhưng đấy là chuyện của những năm trước, về đảo Hà Nam bây giờ khác rất nhiều, bộ mặt nông thôn mới đã hiện hữu khắp nơi, đặc biệt là người dân nơi đây đã được sử dụng nước hợp vệ sinh, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống khu vực nông thôn.
Khu vực đảo Hà Nam có 8 xã, phường với hơn 6.000 hộ dân sinh sống. Trước đây nguồn nước chủ yếu người dân sử dụng là nước ao, hồ, kênh rạch. Hầu hết các gia đình đều xây bể để chứa nước mưa, nhà nào khá giả thì xây bể to 15-16m3. Tuy nhiên, nước mưa cũng chỉ đủ dùng cho việc nấu ăn, đun nước uống. Từ năm 1995 công trình nước sạch sinh hoạt đầu tiên trên bán đảo được khởi công tại xã Phong Cốc do Tổ chức UNICEF, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng địa phương đầu tư xây dựng đã tạo điều kiện cho bà con có nước hợp vệ sinh để sinh hoạt. Đặc biệt, những năm gần đây với sự cố gắng nỗ lực của các cấp, ngành và sự chung tay góp sức của toàn xã hội, thời gian qua nhiều công trình cấp nước hợp vệ sinh ở TX Quảng Yên đã được xây dựng giúp cho người dân nông thôn có nguồn nước hợp vệ sinh để sử dụng. Theo thống kê của Phòng Kinh tế thị xã, hiện nay trên địa bàn Quảng Yên có khoảng 50.000 người dân được cấp nước hợp vệ sinh bằng nguồn vốn đầu tư từ Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và VSMT nông thôn. Bà Ngô Thị Ca, khu 5, phường Nam Hoà chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi cũng như nhiều hộ sống ở đây chủ yếu dùng nước ở ao, hồ hoặc từ kênh dẫn nước từ hồ Yên Lập về, nhiều khi có cả xác gia cầm, rác trôi trên dòng nước. Biết là mất vệ sinh nhưng vẫn phải sử dụng. Từ khi được đầu tư trạm cấp nước hợp vệ sinh người dân chúng tôi phấn khởi lắm”.
Bên cạnh các công trình cấp nước theo Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và VSMT nông thôn, khu vực đảo Hà Nam còn có doanh nghiệp tư nhân bỏ vốn đầu tư công trình cấp nước phục vụ nhu cầu nhân dân, đó là Công ty TNHH Hồng Quảng. Doanh nghiệp đã đầu tư một công trình cấp nước sinh hoạt với tổng vốn đầu tư gần 3,3 tỷ đồng (trong đó vốn ngân sách hỗ trợ 1,1 tỷ đồng) tại phường Phong Hải và được đưa vào sử dụng từ năm 2006, gồm trạm bơm, hồ thu nước, bể lọc và hàng nghìn mét ống dẫn. Nguồn nước cấp cho công trình được lấy từ nước mặt của hồ chứa nước Yên Lập. Nước về được đưa lên những bể lắng, lọc, xử lý hoá chất…, rồi được bơm vào hệ thống đường ống nhánh để dẫn về các khu dân cư và tới từng hộ dân. Nhờ áp dụng công nghệ lọc thẩm thấu ngược nên nguồn nước của nhà máy rất đảm bảo. Anh Đặng Văn Anh, phường Phong Hải cho biết: “Thật là mừng khi người dân chúng tôi được sử dụng nước máy thay thế hệ thống bể chứa nước mưa và bể lọc nước giếng khoan. Bởi nguồn nước giếng khoan ở đây cũng bị nhiễm phèn chỉ dùng để rửa và giặt quần áo nhưng mỗi tháng vẫn phải thau rửa bể lọc đôi ba lần để thay vật liệu lọc nước và xử lý việc tắc bể. Bây giờ nước máy trong vắt, giá cả hợp lý cho nên gia đình bốn người dùng thoải mái”.
Hiện nay, trong quá trình hoạt động, mô hình doanh nghiệp tiếp quản và vận hành trạm cấp nước nông thôn hiện đang đem lại hiệu quả cao nhất. Hầu hết doanh nghiệp đang vận hành các trạm đã thường xuyên có biện pháp thu hút khách hàng, hỗ trợ cho người dân nông thôn khi dùng nước như: Cho người dân dùng thử để đánh giá chất lượng nước, cam kết về chất lượng nước ổn định. Và tại khu vực Hà Nam, trạm cấp nước của phường Nam Hoà và Phong Hải đã thực hiện theo mô hình này và khẳng định được hiệu quả. Tuy nhiên, các trạm bơm khác đều do HTX dịch vụ điện nước hoặc tổ dịch vụ nước trực thuộc HTX nông nghiệp quản lý nên hàng năm không có vốn trích ra để tu bổ, sửa chữa. Thêm vào đó, năng lực quản lý yếu, công suất vận hành, tỷ lệ người dân sử dụng còn thấp nên doanh thu không cao. Chính vì vậy, người dân ở đây đều mong muốn Nhà nước có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân tham gia quản lý các trạm cấp nước, qua đó góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Có thể thấy mặc dù điều kiện xây dựng các công trình nước sinh hoạt tập trung còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với sự nỗ lực của các cấp chính quyền, sự đồng lòng của người dân đã góp phần kịp thời đưa nước hợp vệ sinh về với người dân ở đảo Hà Nam tạo điều kiện cho người dân ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Hiểu Trân
