Các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu (EU) đã chi thêm hơn 100 tỷ euro (tương đương 113,5 tỷ USD) cho các mặt hàng năng lượng nhập khẩu kể từ khi cuộc chiến tranh Iran bùng nổ, buộc giới chính trị gia phải tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế cho nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh giá cả tăng vọt.
Người tiêu dùng tại một số quốc gia châu Âu hiện phải trả thêm gần 50% tiền mua nhiên liệu tại các trạm xăng, tương đương hơn 11 USD cho mỗi gallon, sau khi Eo biển Hormuz đóng cửa. Đây là tuyến đường thủy huyết mạch từng vận chuyển 1/5 lượng dầu thương mại của thế giới trong thời bình.
Ủy viên phụ trách năng lượng của EU, ông Dan Jørgensen, phát biểu trong cuộc họp tại Dublin quy tụ các bộ trưởng năng lượng từ khối 27 quốc gia: "Tình hình hiện vô cùng nghiêm trọng". Mặc dù chi thêm số tiền khổng lồ, các nước thành viên vẫn không nhận thêm nổi "một phân tử khí đốt hay dầu mỏ nào".
Ông Jørgensen cho biết các bộ trưởng thảo luận các kế hoạch đẩy nhanh quá trình chuyển dịch từ nhiên liệu hóa thạch sang điện năng và mở rộng hạ tầng lưới điện trên toàn khối. Liên minh này vốn rơi vào trạng thái phụ thuộc mạnh mẽ vào Mỹ để nhập khẩu năng lượng trực tiếp sau khi chấm dứt sự phụ thuộc lịch sử vào Nga vì chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine vào năm 2022.
Ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nhận định: "Châu Âu là một trong những khu vực dễ tổn thương nhất, nếu không muốn nói là dễ tổn thương nhất đối với mặt hàng dầu diesel, vì châu Âu nhập khẩu một lượng lớn dầu diesel trong khi mùa đông khắc nghiệt sắp đến". Khoảng 50% nguồn cung dầu diesel của khối đến trực tiếp từ Mỹ.
Các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại nhiều bang quan trọng của Mỹ kêu gọi áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel nhằm củng cố nguồn cung nội địa trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng, qua đó làm dấy lên những hoài nghi về thỏa thuận năng lượng trị giá 750 tỷ USD mà Tổng thống Donald Trump từng ký kết với EU vào năm 2025.
Bộ trưởng Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Ireland, ông Darragh O’Brien, cho rằng lệnh cấm này "ít có khả năng xảy ra" vì nó gây tổn hại đến nền kinh tế của cả hai bờ Đại Tây Dương, nhưng EU vẫn phải chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất.
"Chúng ta phải cảnh giác và không được phép chủ quan", ông O'Brien nhấn mạnh.
Ông Jørgensen cho biết bản thân đã phát đi "tín hiệu rất rõ ràng" yêu cầu nhà chức trách Mỹ hủy bỏ lệnh cấm, đồng thời kêu gọi các bộ trưởng EU nhanh chóng chấm dứt sự phụ thuộc vào nguồn năng lượng bên ngoài - những nguồn cung dễ bị rung lắc bởi chiến tranh và địa chính trị.
"Sự việc này cho thấy rõ ràng việc phụ thuộc vào các nguồn năng lượng từ các nơi khác trên thế giới tồi tệ và không bền vững đến mức nào", ông Jørgensen phát biểu. "Chúng ta cần thoát khỏi sự phụ thuộc đó. Chúng ta cần thay thế nhiên liệu hóa thạch, những phân tử nhập khẩu gây ô nhiễm và đắt đỏ, bằng nguồn năng lượng tự cung tự cấp: các electron xanh”.
Bà Sari Multala, Bộ trưởng Môi trường Phần Lan, lấy đất nước mình làm hình mẫu về sự độc lập năng lượng. Bà chia sẻ rằng áp lực từ giá năng lượng tăng cao trước thềm mùa đông buộc các chính trị gia phải nỗ lực hết sức để giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn này. Hiện các lò phản ứng hạt nhân, tua-bin, các vùng đất chứa than bùn và đập thủy điện cung cấp tới 95% lượng điện năng cho Phần Lan, điều này "mang lại giá điện rất hợp lý cho người dân".
