Giá thuốc tại Iran tăng vọt, nhiều loại tăng gấp 3-4 lần trong khi nguồn cung ngày càng khan hiếm, khiến bệnh nhân và gia đình chật vật tìm mua khi lệnh phong tỏa và các biện pháp trừng phạt của Mỹ tiếp tục gây sức ép lên ngành dược phẩm nước này.
Một số loại thuốc đã tăng giá hơn 3 lần, gây thêm áp lực lên tài chính của người dân Iran sau 7 tháng chiến tranh với Mỹ và Israel. Giá thực phẩm và nhiều mặt hàng khác cũng tăng vọt trong khi tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và đồng rial mất một nửa giá trị, xuống mức thấp kỷ lục trong tuần này.
Cuộc chiến đang trở thành phép thử đối với sức chịu đựng của nền kinh tế Iran. Tehran tìm cách đẩy giá năng lượng thế giới lên cao thông qua các cuộc tấn công nhằm vào các tuyến vận chuyển dầu mỏ trong khu vực. Trong khi đó, Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran từ tháng 6 và liên tục áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhằm gây sức ép lên nền kinh tế nước này.
Ngành dược Iran dễ bị tác động do phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và sản phẩm nhập khẩu. Hiện chưa có dấu hiệu rõ rệt về tình trạng thiếu thuốc nghiêm trọng tại các bệnh viện, nhưng những khó khăn đã bắt đầu thể hiện rõ tại các hiệu thuốc.
Ông Gholamreza Rahmani, một thợ hàn ở Tehran, cho biết ông và vợ đã mất 2 ngày tìm kiếm tại nhiều hiệu thuốc để mua 4 loại thuốc theo đơn cho con gái 12 tuổi đang gặp vấn đề về dạ dày. “Mỗi hiệu thuốc chỉ có một hoặc hai loại, trong khi một loại thuốc không thể tìm thấy ở đâu. Việc tìm thuốc khiến tôi mất 2 ngày thu nhập do không thể đi làm”, ông nói.
Ngành dược phụ thuộc vào nhập khẩu
Theo số liệu chính thức, Iran sản xuất hơn 80% lượng thuốc trong nước, nhưng nhiều loại vẫn cần nguyên liệu nhập khẩu. Trước chiến tranh, phần lớn thuốc và nguyên liệu dược được vận chuyển bằng đường biển. Tuy nhiên, lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển. Các nhà nhập khẩu thuốc chuyển sang đường hàng không với chi phí cao hơn. Tuy nhiên, hoạt động này cũng gặp khó khăn sau khi Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với một số hãng hàng không Iran, khiến một số chuyến bay quốc tế bị đình chỉ.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ không trực tiếp nhằm vào thuốc, nhưng những biện pháp hạn chế tài chính được áp dụng trong nhiều năm cũng gây khó khăn cho nguồn cung dược phẩm. Theo ông Reza Majdzadeh, Giáo sư tại Trường Y tế và Chăm sóc xã hội thuộc Đại học Essex (Anh), các ngân hàng và doanh nghiệp quốc tế thường thận trọng quá mức và từ chối giao dịch vì lo vi phạm lệnh trừng phạt.
“Một giao dịch có thể hoàn toàn hợp pháp khi bán thuốc cho Iran, nhưng ngân hàng vẫn có thể từ chối việc thanh toán, trong khi các công ty dược hoặc vận tải có thể không muốn làm ăn với Iran vì rủi ro quá lớn”, ông Reza Majdzadeh nhận định.
Giới chức Iran cho biết hơn 40 nhà máy dược phẩm đã bị hư hại do các cuộc không kích, trong đó có những cơ sở sản xuất thuốc điều trị ung thư. Các hiệu thuốc cũng gặp khó khăn trong việc duy trì nguồn hàng do thiếu tiền mặt. Một số công ty bảo hiểm chậm thanh toán cho các hiệu thuốc tới 9 tháng, với tổng số tiền nợ khoảng 270 triệu USD.
Theo truyền thông nhà nước Iran, nguồn thuốc cũng chịu thêm sức ép do một số loại thuốc bị buôn lậu sang các nước láng giềng như Afghanistan, Pakistan và Iraq, nơi giá bán cao hơn.
Giá thuốc tăng mạnh
Bà Mina Mohammadian, nhân viên bán hàng tại một hiệu thuốc ở Tehran, cho biết giá hầu hết các mặt hàng đã tăng, trong một số trường hợp tăng gấp đôi, gấp 4 hoặc thậm chí gấp 6 lần.
Ông Mehdi Pirsalehi, người đứng đầu cơ quan nhà nước phụ trách giá thuốc, cho biết giá khoảng 2.000 loại thuốc đã được “điều chỉnh” trong 6 tháng qua do lạm phát và biến động tỷ giá.
Ông Ali Fallah, một người dân Tehran, cho biết loại thuốc mỡ điều trị viêm mà ông thường sử dụng đã tăng hơn 4 lần trong 3 tháng, từ 750.000 rial (0,35 USD) lên 3,25 triệu rial (1,46 USD). Giá một số loại thuốc dạng viên dành cho bệnh nhân chạy thận cũng tăng gần 350% trong những tháng gần đây.
Chính phủ ưu tiên nguồn thuốc cho bệnh viện
Tại một bệnh viện công, một nhân viên cho biết đang xảy ra tình trạng thiếu một số thuốc tâm thần chuyên biệt điều trị rối loạn lưỡng cực và loạn thần cấp tính, cũng như các loại thuốc phổ biến hơn dành cho bệnh nhân lo âu và hoảng loạn. Theo nhân viên này, các bác sĩ phải sử dụng liệu pháp sốc điện cho bệnh nhân thường xuyên hơn do một số loại thuốc không có sẵn hoặc chất lượng không đảm bảo.
Trong khi đó, Chính phủ Iran dường như vẫn ưu tiên bảo đảm nguồn thuốc cho các bệnh viện. Bà Azita Hassanpour, một giáo viên bán thời gian, cho biết mẹ bà mắc bệnh ung thư vẫn được điều trị hóa chất, dù đôi khi lịch điều trị bị trì hoãn do thuốc không còn sẵn như trước chiến tranh.
Nguồn vaccine cúm cũng gặp khó khăn. Ông Hadi Ahmadi, người phát ngôn Hiệp hội Dược sĩ Iran, cho biết khoảng 700.000 liều vaccine cúm đã được nhập khẩu từ Trung Quốc và khoảng 500.000 liều dự kiến được đưa vào Iran trong thời gian tới. Tuy nhiên, giá một liều vaccine năm nay lên tới 22 triệu rial, gần gấp đôi năm ngoái, dù chính quyền cam kết cung cấp miễn phí cho các nhóm có nguy cơ cao.
