Hiện đang là thời điểm học sinh các trường THPT bước vào học kỳ II của năm học 2007-2008. Đây cũng là năm thứ 2 ngành GD-ĐT triển khai thực hiện chương trình phân ban THPT. Mặc dù vậy, phân ban THPT vẫn trong tình trạng “nói thì dễ, làm thì… vướng”. Tỷ lệ học sinh giữa các ban chênh lệch lớn và chuyện thiếu giáo viên, thiếu trang thiết bị, cơ sở vật chất… là điều không tránh khỏi.
* Phân ban - Có cũng gần như không
Theo số liệu thống kê của Bộ GD-ĐT: Hiện cả nước có hơn 1,1 triệu học sinh lớp 10 nhưng tỷ lệ theo học các ban chênh lệch nhau rất lớn. Ban cơ bản áp đảo với 73,76%; ban Khoa học Tự nhiên (KHTN) là 19,77%; ban Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV), chỉ có 6,47%. Còn ở Quảng Ninh, mức độ chênh lệch giữa các ban cũng không kém. Nếu như năm học 2006-2007, năm đầu tiên thực hiện chương trình phân ban lớp 10 THPT, toàn tỉnh có 1.421 học sinh học ban KHTN (8,25%); 440 học sinh học ban KHXH&NV (2,55%) và 15.363 học sinh học ban cơ bản (89,2%) thì sang năm học 2007-2008 (lớp 11), tỷ lệ học sinh theo học ban KHTN giảm còn 7,65%; ban KHXH&NV giảm còn 1,78%; ban cơ bản tăng lên 90,57%. Xu hướng lựa chọn ban cơ bản, bỏ qua các ban KHTN và KHXH&NV còn thể hiện rõ nét ngay từ lớp học đầu cấp (lớp 10) của năm học này. Phân ban THPT lớp 10 năm nay - năm học 2007-2008, toàn tỉnh có 610 học sinh học ban KHTN, chiếm 3,81%; ban KHXH&NV trong “cảnh chợ chiều” với 116 em, chiếm 0,73%; trong khi đó, ban cơ bản là 15.264 em, chiếm 95,46% học sinh lớp 10 toàn tỉnh.
Vì thiếu phòng học bộ môn nên học sinh Trường THPT Tiên Yên phải làm thí nghiệm ngay tại lớp học.
Con số này đã chi phối và ảnh hưởng rất nhiều đến việc dạy và học ở các trường. Phần lớn các trường THPT trên địa bàn tỉnh đều lựa chọn phương án an toàn nhất là dạy 1 ban - Ban cơ bản, trong đó có lớp học nâng cao các môn theo khối thi đại học như: Toán-Lý-Hoá (cơ bản A); Toán-Hoá-Sinh (cơ bản B); Văn-Sử-Địa (cơ bản C); Văn-Toán-Ngoại ngữ (cơ bản D). Theo số liệu thống kê của Sở GD-ĐT, năm học 2006-2007, toàn tỉnh có 7 trường dạy đủ 3 ban (KHTN, KHXH&NV, cơ bản); 4 trường dạy 2 ban (cơ bản, KHTN) và 36 trường dạy 1 ban (cơ bản). Nhưng sang năm học 2007-2008 chỉ còn lại 2 trường dạy 3 ban (Trường THPT chuyên Hạ Long và tiểu học, THCS, THPT Văn Lang), 4 trường dạy 2 ban, số trường dạy 1 ban tăng lên 44 trường. Giải thích về nguyên nhân của sự thay đổi này, hiệu trưởng một số trường THPT cho biết: Cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nguyện vọng của học sinh là 3 yếu tố quyết định đến việc lựa chọn phương án triển khai phân ban của các trường. Ngay ở những vùng đô thị, khu vực trung tâm của tỉnh, nhiều trường có thể đảm bảo đủ về đội ngũ giáo viên, học sinh có nhu cầu đăng ký học ở cả 3 ban nhưng cũng phải… “lắc đầu” vì cơ sở vật chất không thể đáp ứng đủ cho việc học 2 buổi/ngày... Còn ở miền núi với đặc thù về địa hình, đội ngũ giáo viên, tâm lý của phụ huynh, học sinh thì phân ban chỉ là sự miễn cưỡng. Điều này cũng có nghĩa là sau gần 2 năm thực hiện chương trình phân ban THPT, học sinh ở các trường vẫn học bình thường như những năm học trước chưa tiến hành phân ban - học đều cácmôn và có thêm các lớp chọn Văn, Toán, Ngoại ngữ… để học sinh có năng khiếu, tố chất về những môn học đó được bồi dưỡng kiến thức nâng cao của môn học đó.
* Cần được đầu tư hơn nữa
So với năm đầu tiên thực hiện chương trình phân ban, ở năm học này, tình hình cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên trên địa bàn tỉnh đã được cải thiện đáng kể. Theo số liệu thống kê của Sở GD-ĐT đầu năm học 2006-2007, toàn tỉnh còn thiếu khoảng 70 phòng học, trong đó, phần lớn là phòng nghe nhìn, thực hành bộ môn, tin học; 70 chiếc bảng; 310 bộ bàn ghế; hầu hết các trường đều thiếu đồ dùng, thiết bị dạy học. Riêng về giáo viên, toàn tỉnh thiếu trên 300 người ở tất cả 11 môn học. Trong đó, thiếu nhiều nhất là môn Toán, tiếp đến là Tin học, Vật Lý, Hoá học… Trước thực tế này, ngành GD-ĐT đã đẩy mạnh công tác đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; thực hiện đề án xây dựng trường chuẩn quốc gia; đồng ý cho các trường hợp đồng giáo viên những môn học còn thiếu. Nhờ đó, sau một năm, toàn ngành đã xây mới được một số phòng thực hành bộ môn, thư viện và mỗi trường đều có ít nhất 1 phòng tin học với 25 máy vi tính, 3 máy Projecter để tổ chức dạy tin học theo quy định. Tuy vậy, những khó khăn, bất cập trong quá trình triển khai chương trình phân ban THPT vẫn còn nhiều.
Hiện toàn tỉnh có 51 trường THPT nhưng mới chỉ có 66 phòng máy với 1.687 máy vi tính, bình quân gần 40 em/máy. Đó còn chưa kể đến chất lượng của nhiều máy vi tính ở nhiều trường rất kém. Bên cạnh loại thiết bị thiết yếu này thì nhiều loại thiết bị dạy học khác còn đầu tư chậm, cầm chừng, thậm chí nhiều trường không có đủ kinh phí để đầu tư đồng bộ, nhất là các trường THPT ngoài công lập (theo số liệu của Sở GD-ĐT, 18 trường THPT ngoài công lập đều chưa mua đủ thiết bị dạy học theo danh mục tối thiểu quy định của Bộ GD-ĐT). Cùng với đó thì vấn đề thiếu giáo viên, phân phối chương trình cũng là nguyên nhân khiến cho các trường phải chật vật trong việc tổ chức dạy và học. Theo phản ánh của nhiều giáo viên, chương trình phân ban có nhiều môn học mới như: Công nghệ, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề, quốc phòng, tự chọn. Việc phân bổ chương trình lại quá nặng, thiếu tính hợp lý khiến cả giáo viên và học sinh quá tải. Số tuần học của học sinh tăng từ 33 đến 35 tuần/năm. Kiến thức trong bộ SGK chưa đồng nhất. Trong khi đó, toàn tỉnh vẫn còn thiếu 60 giáo viên, ở các bộ môn: Hoá (12 người), Vật Lý (16 người), Toán (10 người) và tin học (22 người), chủ yếu là các trường miền núi, vùng cao. Mặc dù nhiều trường, nhiều địa phương khẳng định có thể đảm bảo đủ số giáo viên giảng dạy môn tin học nhưng trên thực tế có tới trên 50% giáo viên dạy tin họccấp THPT đang ở trình độ dưới chuẩn.
Trong các hội nghị chuyên đề về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, nhiều giáo viên trực tiếp đứng lớp đã khẳng định những ưu việt của chương trình giáo dục THPT mới khi đi vào triển khai thực hiện. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng, những lợi thế của chương trình giáo dục phổ thông sẽ được phát huy tốt hơn nữa nếu như chương trình phân ban được triển khai đồng bộ. Nhưng sự thật là những “rào cản” trên đang dần đẩy chủ trương phân ban đến chỗ bị phá sản. Và rất có thể, ban KHXH& NV sẽ bị xoá sổ...
