Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND cấp xã được trao thêm trách nhiệm, thẩm quyền, trực tiếp quyết định nhiều vấn đề gắn với địa bàn. Đây là điều kiện để cơ quan dân cử ở cơ sở nâng cao chất lượng hoạt động, bám sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển và những vấn đề đặt ra từ đời sống nhân dân
Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, từ ngày 1/7/2025, HĐND cấp xã được trao thêm nhiều quyền hạn, chuyển từ “tham gia” sang “quyết định” nhiều vấn đề quan trọng của địa phương. HĐND cấp xã nay có thẩm quyền quyết định tổ chức bộ máy, nhân sự, các chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách, quy hoạch, quản lý đất đai, phát triển công nghệ, chuyển đổi số... Những nhiệm vụ mới đòi hỏi trách nhiệm cao hơn, song cũng tạo điều kiện để cơ quan dân cử ở cơ sở phát huy vai trò ngay sát địa bàn dân cư.
Tại xã Bình Liêu, cùng với khai thác tiềm năng, lợi thế, đẩy mạnh sản xuất, dịch vụ, du lịch, xã chú trọng hoàn thiện hạ tầng và giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Trong quá trình đó, HĐND xã ngày càng thể hiện rõ vai trò quyết định, giám sát và nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cử tri.
Từ đầu năm 2026 đến nay, HĐND xã tổ chức 5 kỳ họp, thông qua 16 nghị quyết trên nhiều lĩnh vực, trong đó có những quyết sách trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Hoạt động giám sát được tăng cường, gắn với việc thực hiện nghị quyết và những vấn đề người dân quan tâm. HĐND xã duy trì tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị, qua đó đưa tiếng nói từ cơ sở vào quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện các quyết sách.
Hiệu quả được thể hiện qua những việc cụ thể. Tuyến đường kết nối QL18C với đường trục chính xã Bình Liêu trước đây nhỏ hẹp, xuống cấp, thường ngập úng khi mưa lớn, gây khó khăn cho đi lại và giao thương. Qua các buổi tiếp xúc cử tri, vấn đề nhiều lần được phản ánh. HĐND xã phối hợp với UBND xã khảo sát thực tế, nắm bắt nhu cầu và đề xuất đưa tuyến đường vào danh mục đầu tư.
Đến nay, tuyến đường dài gần 1,4km đã hoàn thành, mặt đường rộng hơn 7m, vỉa hè rộng 2m, tạo diện mạo khang trang, đồng bộ cho khu vực. Ông Sài Tiến Hoà, thôn Co Nhan, xã Bình Liêu, cho biết, tuyến đường hoàn thành giúp việc đi lại thuận tiện hơn, nhất là những ngày mưa; người dân cũng thuận lợi trong vận chuyển hàng hóa, giao thương.
Không chỉ tại Bình Liêu, ở phường Cao Xanh, vai trò của HĐND trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng được thể hiện qua việc quyết định và giám sát những vấn đề gắn với đời sống dân cư. Từ đầu năm đến nay, HĐND phường tổ chức các kỳ họp, thông qua 18 nghị quyết, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Công tác giám sát được triển khai thường xuyên, trong đó có giám sát việc bảo đảm môi trường tại các đơn vị, doanh nghiệp hoạt động trong Cụm cảng Làng Khánh và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri.
Tại khu đô thị Tuấn Thành, khu Hà Khánh 3, những bất cập về hạ tầng như vỉa hè chưa đồng bộ, hệ thống thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu từng được người dân kiến nghị qua các kênh tiếp xúc với đại biểu HĐND phường. Trên cơ sở phản ánh của cử tri, HĐND phường quan tâm xem xét, giám sát việc giải quyết, đề nghị rà soát, từng bước đầu tư, nâng cấp hạ tầng.
Đến nay, các hạng mục đang được triển khai. Vỉa hè được chỉnh trang, lát đá; hệ thống thoát nước được mở rộng, lắp đặt cống hộp; đường giao thông và điện chiếu sáng cũng được đầu tư, hoàn thiện. Bà Nguyễn Thị Duyên, khu Hà Khánh 3, phường Cao Xanh, cho biết: Hạ tầng được đầu tư đồng bộ hơn nên việc đi lại, sinh hoạt của người dân thuận tiện hơn. Chúng tôi mong các hạng mục còn lại sớm hoàn thành để khu dân cư ngày càng khang trang.
Thực tiễn tại Bình Liêu, Cao Xanh cho thấy hoạt động của HĐND cấp xã đang ngày càng sát cơ sở. Không chỉ quyết định những vấn đề quan trọng, HĐND còn chú trọng giám sát việc thực hiện nghị quyết, theo dõi giải quyết kiến nghị và duy trì mối liên hệ với cử tri. Qua đó, các quyết sách có thêm cơ sở thực tiễn, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.
Theo đánh giá của HĐND thành phố, hoạt động của HĐND cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước đi vào nền nếp, bám sát hơn những vấn đề phát sinh trong đời sống và yêu cầu phát triển. Tiếp tục nâng cao chất lượng nghị quyết, hiệu quả giám sát và phát huy vai trò của đại biểu HĐND sẽ là yếu tố quan trọng để cơ quan dân cử thực sự phát huy vai trò, trách nhiệm ngay từ cơ sở.
