Hạ tầng là nền tảng then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, với cách nhìn nhận đó, những năm qua, Quảng Ninh luôn ưu tiên nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp để đầu tư đồng bộ hạ tầng. Đến nay, Quảng Ninh đã từng bước khẳng định vị thế, là địa phương phát triển hàng đầu của cả nước, từng bước trở thành hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Chỉ số phát triển hạ tầng tốt nhất cả nước
Nhìn lại chặng đường xây dựng, phát triển, nhất là trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới, Quảng Ninh luôn được Trung ương đánh giá là địa phương sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, luôn tiên phong, đi đầu, tạo đột phá trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là đột phá về phát triển cơ sở hạ tầng. Điều này cũng thấy rõ qua chỉ số cơ sở hạ tầng được PCI tổng hợp, từ năm 2022 đến nay, tỉnh luôn nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu về phát triển hạ tầng của cả nước.
Để có được điều này, bằng khát vọng lớn lao nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cực Đông Bắc Tổ quốc, xác định hạ tầng là động lực đi trước, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội… Quảng Ninh nhanh chóng định vị lại những giá trị cốt lõi, riêng có để từ đó tìm “nút thắt” và các biện pháp hóa giải. Tỉnh xác định việc cởi bỏ những “nút thắt”, đặc biệt “nút thắt” về thể chế có ý nghĩa đặc biệt to lớn. Điều này sẽ đảm bảo cơ hội để tỉnh phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, tiên phong, đi đầu, tạo đột phá.
Nghĩ và làm trong thời gian ngắn, Quảng Ninh đã chủ động con đường đi riêng bằng những ý tưởng táo bạo, đặc biệt dùng đầu tư công như vốn mồi, dẫn dắt, kích hoạt mọi nguồn lực xã hội hướng tới mục tiêu phát triển. Từ đó, tỉnh chú trọng huy động nguồn vốn trong dân cư vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, đầu tư hạ tầng thiết yếu. Quan điểm được hoạch định “dựa vào nguồn lực bên trong là quyết định, chiến lược, cơ bản lâu dài; nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá".
Trong quá trình phát triển, tỉnh đã đẩy mạnh liên kết vùng, mở rộng và cơ cấu lại không gian phát triển kinh tế phù hợp; quan tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án đầu tư, cả trong khu vực công và tư. Quảng Ninh xác định rõ, việc giải quyết nhanh, dứt điểm các “điểm nghẽn” không chỉ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, mà còn góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, ổn định. Điều này, tạo động lực thúc đẩy hạ tầng phát triển mạnh mẽ, mở đường cho kinh tế - xã hội phát triển.
Với cách làm này, Quảng Ninh đã nhanh chóng gặt hái được nhiều thành tựu nổi bật. Từ năm 2010 đến nay, tỉnh đã xây dựng mới 3.182km đường bộ, nâng tổng chiều dài đường bộ toàn tỉnh lên hơn 6.300km, trong đó có 176km cao tốc. Các cảng hàng không, cảng biển quốc tế, cảng thủy nội địa được đầu tư đồng bộ, hiện đại, gắn với tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình “một tâm, hai tuyến đa chiều, các mũi đột phá, ba vùng động lực”. Các công trình, loại hình giao thông của tỉnh gắn kết đến các trung tâm kinh tế - văn hóa - du lịch của tỉnh, tạo thành chuỗi kết nối tổng thể, liền mạch, không chỉ rút ngắn về khoảng cách và thời gian, mở rộng không gian phát triển, mà còn khơi thông và thúc đẩy tiềm năng các khu vực động lực.
Nối tiếp đà phát triển, năm 2025, tỉnh đã chủ động đề xuất điều chỉnh lộ trình đầu tư các tuyến đường sắt chiến lược, nghiên cứu quy hoạch đường sắt đô thị và tàu điện ngầm với tầm nhìn 50 năm, thể hiện rõ tư duy quy hoạch dài hạn, hiện đại, dự kiến những công trình đường sắt, chiến lược này sẽ khởi công trong tháng 3 năm nay.
Tương tự, với mục tiêu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm dần phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, tăng tỷ trọng công nghiệp chất lượng cao và dịch vụ, đảm bảo tăng trưởng nhanh, bền vững…, Quảng Ninh ưu tiên phát triển hạ tầng các khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN). Đến nay, tỉnh đã hình thành 5 KKT với tổng diện tích 375.171ha và 10 KCN với tổng diện tích 3.913ha. Các KKT, KCN này ngày một mở rộng và phát triển, từng bước trở thành trung tâm sản xuất, logistics và dịch vụ công nghiệp quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP.
Nằm trong "làn sóng" phát triển tổng thể, đồng bộ mạnh mẽ đó, tỉnh quan tâm đầu tư hạ tầng đô thị, mở rộng không gian, kết nối và hoàn thiện chỉnh trang đồng bộ. Hiện tỉnh là một trong 5 địa phương có tỷ lệ đô thị hóa cao nhất cả nước, đạt 76%. Hạ tầng nhiều khu vực nông thôn đạt chuẩn NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, các thiết chế văn hóa cần thiết được đầu tư đồng bộ. Hạ tầng y tế, giáo dục được đầu tư hoàn thiện đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở…
Quảng Ninh đang là địa phương có chỉ số phát triển hạ tầng nhanh, tốt nhất cả nước. Điều này đã và đang tạo động lực để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, phát triển kinh tế - xã hội; khẳng định vị thế tỉnh kiểu mẫu về đổi mới, sáng tạo và phát triển bền vững của cả nước.
Xung lực mới cho tăng trưởng
Kết thúc năm 2025, kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng 2 con số. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GRDP) của tỉnh đạt 11,89%, cao nhất cả nước, cao nhất trong cả giai đoạn 2020-2025. Quy mô nền kinh tế đạt gần 368.445 tỷ đồng, xếp thứ 7/34 tỉnh, thành phố. GRDP bình quân đầu người đạt 10.402 USD, gấp 2,08 bình quân cả nước…
Từ thực tế và kinh nghiệm của địa phương, có thể thấy vai trò của hạ tầng rất rõ ràng. Hạ tầng đi trước một bước đã tác động tới tăng trưởng, là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực, giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư chiến lược. Hạ tầng không chỉ giải quyết bài toán trước mắt, mà còn tái cấu trúc không gian kinh tế theo hướng liên kết vùng, liên ngành chặt chẽ hơn. Việc ưu tiên phát triển hạ tầng còn tác động, lan tỏa, kích hoạt đầu tư tư nhân, thúc đẩy phát triển công nghiệp, dịch vụ, du lịch và đô thị hóa.
Với ý nghĩa đó, Quảng Ninh xác định nền tảng hạ tầng đã được tạo lập chính là một trong những điều kiện quan trọng nhất để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng, đóng góp cho phát triển ở giai đoạn mới. Do vậy, với mục tiêu xây dựng Quảng Ninh giàu mạnh, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030; là một trong những đầu tàu kinh tế quan trọng của quốc gia, tự tin, vững vàng, tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới… Ngay sau Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, Quảng Ninh đã bắt tay ngay vào xây dựng và thực hiện các kế hoạch về phát triển hạ tầng.
Cụ thể, với chủ đề công tác năm 2026 là: "Đột phá trong tăng trưởng kinh tế; nâng cao chất lượng đô thị, sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương", Quảng Ninh đang ưu tiên phát triển hạ tầng theo thế mạnh riêng của từng khu vực, hình thành mô hình liên kết kinh tế tiểu vùng, bù đắp những thiếu hụt mà mỗi địa phương đang tìm kiếm, như: Cửa khẩu, diện tích mặt bằng và nguồn lao động ở khu vực phía Đông của tỉnh; cảng biển, trung tâm kinh tế, du lịch ở khu vực trung tâm quanh Vịnh Hạ Long; các sản phẩm chế biến, chế tạo trong các KCN, CCN tại khu vực phía Tây...
Tỉnh cũng đã khởi động hàng chục dự án với tổng vốn đầu tư hơn 500.000 tỷ đồng; trong đó có những đại đô thị như Hạ Long Xanh được quy hoạch là “thành phố kỳ quan kết nối toàn cầu bên vịnh di sản”; Khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp Vân Đồn sẽ trở thành Khu phức hợp du lịch nghỉ dưỡng giải trí có thưởng cao cấp, tổ chức sự kiện đẳng cấp quốc tế, điểm đến hấp dẫn của thế giới. Thêm nữa, các tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh mở ra mạng lưới vận chuyển liên phương thức thuận tiện cho hành khách đi du lịch, công tác và quá cảnh quốc tế; tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối đồng bộ với hệ thống hạ tầng đường sắt phía Trung Quốc để từ đó tạo thành mạng lưới đường sắt khép kín từ Hà Khẩu (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Đông Hưng (Trung Quốc) và ngược lại, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy giao lưu kinh tế, thương mại giữa hai bên.
Tỉnh cũng đang đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án KKT chuyên biệt với các khu chức năng là khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm dữ liệu dự phòng, khu đô thị công nghệ cao - đại học và trung tâm đổi mới sáng tạo để thu hút các nhà đầu tư, các tập đoàn hàng đầu thế giới đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ số, AI, dữ liệu, nghiên cứu và phát triển (R&D); thu hút triển khai dự án điện gió ngoài khơi, xây dựng Trung tâm hành chính mới của tỉnh, mở rộng đô thị ven biển và phát triển các khu kinh tế biển đảo, phát triển các dự án nhà ở xã hội theo quy hoạch... Tỉnh sẽ tập trung phát triển hạ tầng du lịch, dịch vụ hiện đại để ngày càng khẳng định vai trò chủ đạo, trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế; trở thành trung tâm logistics, cửa ngõ trung chuyển vận tải đa phương thức kết nối với Trung Quốc, Đông Bắc Á và ASEAN; thành lập, phát triển khu thương mại tự do.
Với Quảng Ninh, điều quan trọng nhất của đột phá hạ tầng không chỉ nằm ở số lượng dự án, mà còn ở thông điệp về một cam kết dài hạn, tạo dựng tương lai tươi sáng, phát triển của một tỉnh tiên phong, đi đầu, đột phá trong nhiều lĩnh vực. Quảng Ninh tự tin, đóng góp cho sự nghiệp phát triển đất nước, xứng đáng với niềm tin của Trung ương và nhân dân.
