Khoảng hơn 1 năm trước, các hộ dân sống ở 7 khu làng chài trên Vịnh Hạ Long, từ Vông Viêng, Ba Hang đến Cửa Vạn... đã thực sự “đổi đời” khi lên định cư trên bờ. Vậy là ước mơ ngàn đời tưởng như không bao giờ có được về một mái nhà kiên cố, một mảnh đất cắm dùi của họ đã trở thành hiện thực...
Thế nhưng, cùng với đó, họ lại đang phải đối mặt với một khó khăn là làm sao sớm chuyển đổi nghề nghiệp để ổn định cuộc sống...
Nhàn cư vi...
Giữa trưa, âm thanh “gào thét” của giọng ca, một nam, một nữ, phát ra từ một quán “karaoke cỏ” nằm giữa “phố làng chài” (ở khu 8, phường Hà Phong, TP Hạ Long) như rơi tõm trong không gian tĩnh mịch. Cả khu phố, hầu hết các dãy nhà đều cửa đóng, then cài, thỉnh thoảng chúng tôi mới bắt gặp vài bóng người đi lại, nhưng cũng chủ yếu là người già và trẻ nhỏ. Bí thư Chi bộ khu phố, ông Nguyễn Văn Bội, chia sẻ: “Mặc dù đã lên bờ sinh sống nhưng phần lớn, bà con ở đây vẫn theo nghề đánh bắt hải sản trên biển. Chỉ đến mùng một hoặc hôm rằm họ mới về thắp hương, xong lại đi ngay. Cả khu hiện có 345 hộ với 1.640 nhân khẩu; trong đó có 4 hộ từ khi nhận nhà xong thì đóng cửa để đó, không thấy quay về; 11 hộ nhận nhà rồi cho họ hàng ở hoặc người khác thuê… Và vì bố mẹ thường xuyên đi biển nên nhiều nhà bọn trẻ bỏ bê chuyện học hành…”.
“Phố làng chài” toạ lạc trên khu đất chừng 8ha tại khu vực Cái Xà Cong, phường Hà Phong - nằm cách khá xa tuyến Quốc lộ 18A. Khu phố này được thành lập theo Quyết định số 1778/QĐ-UBND ngày 15-8-2014 của UBND tỉnh với 6 tổ dân. Cũng do là một khu dân cư mới hình thành, bà con ngư dân hầu như đều đang phải tập thích nghi với nếp sống mới trên bờ, cộng thêm trình độ dân trí vốn chưa cao đã khiến khu phố 8 trở thành khu vực “nhạy cảm” về tình hình an ninh trật tự của phường. Theo báo cáo của khu phố nhân tổng kết 1 năm thực hiện Đề án di dời nhà bè trên Vịnh Hạ Long, từ khi khu phố được thành lập đến nay đã xảy ra 9 vụ đánh nhau gây thương tích; chưa kể những vụ xô xát nhỏ… Công an phường đã lập chuyên án, bắt quả tang 1 vụ đánh bạc bằng hình thức xóc đĩa, bắt giữ 15 đối tượng, thu giữ trên chiếu bạc 13 triệu đồng. Đáng nói nữa là lợi dụng trình độ hiểu biết của người dân còn hạn chế, một số đối tượng ở phường khác đã đến và tổ chức các hoạt động tuyên truyền, truyền đạo trái pháp luật. Bí thư Chi bộ khu phố Nguyễn Văn Bội than thở: “Trước kia, khi còn sống lênh đênh trên biển, không ít hộ dân đã đi vay nặng lãi để làm ăn cũng có, để chơi lô đề cũng có. Khổ một nỗi, do không biết chữ, không làm giấy biên nhận, nay nhiều chủ nợ thấy bà con có nhà, có cửa đã tìm đến để đòi nợ, đánh nhau... Cũng may, những chuyện gây mất an ninh trật tự ở khu phố đều đã được ngăn chặn và giải quyết kịp thời. Nếu không, hậu quả thật khó lường. Để giải quyết tình trạng này, vấn đề quan trọng nhất là làm sao tạo công ăn, việc làm ổn định cho bà con. Thành phố, phường cũng đã đưa việc, đưa nghề đến với người dân nhưng thú thực là số bà con “bắt nghề” ở đây vẫn còn rất thấp, đếm trên đầu ngón tay…”.
Cần từ nhiều phía
Chị Phạm Thị Mơ, một người dân ở “phố làng chài” chia sẻ: “- Nếu so với cuộc sống trước đây, cuộc sống bây giờ em thấy ổn hơn rất nhiều, ngày đêm không phải lo mưa, gió, bão; có điện, có nước sinh hoạt; đi lại cũng thuận tiện mà con cái cũng có điều kiện học hành... Trước khi lấy chồng, em có nghề làm may, bây giờ có cơ hội được phát huy nghề, nhưng cũng bấp bênh lắm, chỉ là nhận sửa chữa quần áo thôi, vì mọi người đều mặc quần áo may sẵn chứ có ai đặt thợ may đâu. Em mong sớm tìm được công việc phù hợp, vừa thêm thu nhập vừa có điều kiện và thời gian dạy dỗ, chăm sóc con cái”.
Chị Mơ là một trong số rất ít trường hợp ở “phố làng chài” tự phát huy được nghề nghiệp vốn có để ổn định cuộc sống. Theo chia sẻ của Trưởng Ban Công tác mặt trận khu phố Nguyễn Văn Kỵ, cả khu phố hiện có 24 hộ kinh doanh, bán hàng tạp hoá nhỏ lẻ tại nhà; 1 người làm công nhân Công ty môi trường; 80 người tham gia tổ chèo đò và 7 người hành nghề xe ôm. Ngoài ra, bà con vẫn duy trì 285 chiếc tàu, thuyền vừa và nhỏ với khoảng gần 400 người tham gia đánh bắt hải sản. Trong khi đó, cả khu phố có 899 người trong độ tuổi lao động (467 nam và 432 nữ). Ông Kỵ nói: “Khi mới thành lập khu phố, thành phố cũng đã có rất nhiều chương trình đưa việc, đưa nghề đến với bà con ở đây. Đơn cử như, tổ chức Hội chợ việc làm ở tại khu phố, có 56 người được nhận việc; phối hợp với doanh nghiệp, dạy nghề lái xe cho 5 người, đồng thời, bố trí việc làm ngay khi tốt nghiệp; liên hệ cho 25 người đi làm tại các nhà hàng, quán ăn; đưa nghề đan lưới vào để bà con làm... Thế nhưng, số người trụ lại được với công việc là rất ít. Sống ở đây mà bà con vẫn lênh đênh đánh bắt hải sản, năm thì mười hoạ mới về nhà, thì cuộc sống cũng rất bấp bênh, khó khăn; đám trẻ không có cha, mẹ quan tâm chăm sóc, sinh hư lúc nào cũng không hay…”.
Nguyên nhân bà con không “trụ” được với việc, với nghề là do thu nhập mang lại không cao; trong khi đó, bà con lại phải di chuyển quãng đường quá xa để đi làm. Bí thư Chi bộ khu phố Nguyễn Văn Bội khẳng định: “Trong tâm lý của bà con có sự trông chờ, ỷ lại. Với trình độ, kiến thức đều ở mức hạn chế như hiện nay thì cũng không thể tìm kiếm được công việc nào có thể khả dĩ hơn để bà con lựa chọn. Hiện nay, phường cũng đã có nghị quyết chuyên đề về ổn định cuộc sống nhân dân; đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động của khối các tổ chức, đoàn thể của khu…”.
Trong số những giải pháp phường Hà Phong đưa ra, phường cũng xác định, thời gian tới tập trung làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực chủ động phát triển kinh tế với nhiều mô hình: Khắc phục khó khăn, củng cố tu sửa thuyền bảo đảm an toàn để đánh bắt hải sản, mở rộng các dịch vụ kinh doanh nhỏ tại nhà, mở các lớp đào tạo nghề, tư vấn nghề, giải quyết việc làm, tạo việc làm thu hút lao động để nhân dân từng bước chủ động hoà nhập với cuộc sống trên bờ, vươn lên thoát nghèo. Tuy nhiên, theo Bí thư Chi bộ khu phố Nguyễn Văn Bội, những giải pháp đó cần phải thực hiện kiên trì trong thời gian dài mới có hiệu quả. Trước mắt, bà con rất cần được quan tâm đẩy nhanh tiến độ nạo vét luồng lạch bãi Xà Cong để khi đi biển có thể về nhà trong ngày một cách thuận tiện; xây dựng chợ đầu mối của phường để tiêu thụ sản phẩm đánh bắt; hỗ trợ tiền ăn trưa cho học sinh mầm non, tiểu học bán trú của khu phố; lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng từ Cầu 2 - suối Lộ Phong đến tiếp giáp khu tái định cư của Công ty Than Núi Béo; hệ thống điện chiếu sáng khu bến neo đậu thuyền Cái Xà Cong để bà con đi lại thuận tiện, an toàn. Đặc biệt, thành phố, phường cần tiếp tục tìm kiếm thị trường lao động và tăng cường giới thiệu việc làm, đưa các mô hình phát triển kinh tế để bà con áp dụng…
Cẩm Nang
