Con người có thể bị nhiễm bệnh do ký sinh trùng bởi nhiều lý do, như tiếp xúc với các khu vực có ổ bệnh ký sinh trùng, sử dụng thức ăn, nước uống bị ô nhiễm, không an toàn và hệ miễn dịch yếu. Bệnh do ký sinh trùng gây nên rất nhiều tác hại cho con người, vì vậy cần phải kiểm tra sức khoẻ định kỳ và khi nghi ngờ nhiễm bệnh do ký sinh trùng nên đến các cơ sở y tế để được tư vấn, khám và điều trị kịp thời.
Ai cũng có thể mắc bệnh do ký sinh trùng
Bệnh do ký sinh trùng là một bệnh thường gặp và phổ biến khắp thế giới, trong đó nhiễm ký sinh trùng đường ruột nói chung và giun, sán, đơn bào, nấm nói riêng là bệnh rất hay gặp. Trong tháng 3/2019, dư luận xôn xao về việc xét nghiệm phát hiện hàng loạt trẻ nhiễm sán dây lợn tại Trường Mầm non Thanh Khương (tỉnh Bắc Ninh). Sự việc này khiến không ít người dân hoang mang, thậm chí hạn chế sử dụng thịt lợn trong các bữa ăn.
Trao đổi với chúng tôi, Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Hường, Trưởng Khoa Ký sinh trùng côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, cho biết: Trong nhiều loại thực phẩm có thể chứa các mầm bệnh, đặc biệt là các mầm bệnh ký sinh trùng. Trong đó, bệnh sán dây lợn là một bệnh nhiễm ký sinh trùng gây ra do trứng, ấu trùng sán dây lợn. Người mắc bệnh do ăn phải thức ăn, nước uống bị ô nhiễm có chứa ấu trùng sán lợn hoặc trứng sán dây lợn chưa được nấu chín.
Người bệnh có thể mắc bệnh ấu trùng sán lợn do ăn phải trứng sán dây lợn nhiễm trong thức ăn. Sau đó trứng sán vào dạ dày, nở ra ấu trùng, đến ruột non, ấu trùng xuyên qua thành ống tiêu hóa vào máu và di chuyển đến ký sinh tại một số cơ quan trong cơ thể như: Cơ, mắt hay não của người và sẽ hóa nang. Ấu trùng sán lợn gây nguy hiểm nhất là khi tấn công vào não hoặc tim, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và có thể để lại các biến chứng. Một số trường hợp ấu trùng sán lợn ký sinh trong mắt có thể gây tăng nhãn áp, giảm thị lực hoặc mù, cũng có trường hợp tử vong do bị ấu trùng tấn công vào hệ thần kinh trung ương nhưng ít gặp.
Thứ hai là bệnh sán trưởng thành ở ruột là do người bệnh ăn phải thịt lợn sống chưa được nấu chín có chứa các nang sán (thịt lợn gạo), khi đến dạ dày ấu trùng sán sẽ thoát nang và bám dính vào ruột non rồi phát triển thành sán dây trưởng thành. Sán dây trưởng thành phát triển dần bằng cách nẩy chồi, sinh đốt mới từ cổ, tạo ra hàng ngàn đốt sán mới. Mỗi đốt có khoảng 50.000 trứng, kéo dài chiều dài của sán trưởng thành lên từ 2 đến 12 mét. Chúng ký sinh trong ruột non của người bệnh.
Ngoài mắc sán dây lợn, con người cũng dễ mắc các bệnh ký sinh trùng, như: Các loại giun như giun xoắn, giun đũa, giun tóc, giun kim...; sán lá gan, sán lá ruột, sán lá phổi, sán dây bò… Các yếu tố về vệ sinh môi trường, tập quán ăn uống và các phương thức chăn nuôi gia súc, gia cầm khó thay đổi của người dân là nguyên nhân dẫn đến các bệnh ký sinh trùng đường ruột. Các món ăn được nhiều người ưa thích như: Tiết canh, gỏi cá, thịt bò, thịt lợn nhúng, tái, nem chua, rau sống,... chứa nhiều trứng giun, ấu trùng sán rất nguy hiểm.
Phòng bệnh không khó
Giun, sán nói chung khi vào cơ thể đều chiếm thức ăn, dẫn đến việc kém hấp thu, làm chậm phát triển thể lực, gây rối loạn tiêu hoá... Một số trường hợp có biến chứng đe dọa tính mạng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Hường cho biết: Hiện nay, nhiều phương pháp xét nghiệm được ứng dụng để chẩn đoán bệnh do ký sinh trùng đường ruột gây ra. Đối với người nhiễm bệnh ký sinh trùng đường ruột, muốn khẳng định hiện tại có đang mắc bệnh hay không phải dùng phương pháp xét nghiệm tìm trứng giun, sán trong phân của bệnh nhân, hoặc thực hiện các xét nghiệm máu chẩn đoán huyết thanh học (ELISA) phát hiện kháng thể và kháng nguyên. Các bệnh do ấu trùng sán dây phải sinh thiết các nang sán dưới da tìm ấu trùng sán, chụp CT - Scanner não tìm các hình ảnh đặc hiệu của ấu trùng… Người bệnh có thể đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế có đầy đủ điều kiện để chẩn đoán, xác định.
Để phòng bệnh do ký sinh trùng gây nên, người dân cần phải giữ vệ sinh sạch sẽ, vệ sinh ăn uống. Thông thường, trứng và ấu trùng sán lợn sẽ chết khi thức ăn được nấu ở nhiệt độ trên 75 độ C trong vòng 5 phút hoặc đun sôi 100 độ C trong 2 phút. Bên cạnh đó, người dân cần quản lý nguồn chất thải từ phân tươi, nhất là ở những vùng có người nhiễm sán dây lợn trưởng thành trong ruột. Người có sán dây lợn trưởng thành trong ruột phải được điều trị, không phóng uế bừa bãi để tránh nguồn lây ra cộng đồng. Các gia đình cần sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh.
Các hộ chăn nuôi lợn phải thực hiện đúng quy trình chăn nuôi, không nuôi lợn thả rông; quản lý chặt chẽ tiêu chuẩn vệ sinh các lò mổ lợn và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm.
Thường xuyên rửa tay bằng xà bông và nước sạch, nhất là trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh, trước khi cho trẻ ăn, sau khi vệ sinh cho trẻ… Vệ sinh tay chân luôn sạch sẽ, cắt móng tay, không đi chân đất, vì ấu trùng giun móc ở ngoài đất có thể đi xuyên qua da vào ký sinh ở ruột non và gây bệnh. Đối với trẻ nhỏ, không để trẻ lê la dưới đất.
Bộ Y tế khuyến cáo cần tẩy giun định kỳ 6 tháng/lần, chậm nhất là 12 tháng ở trẻ em trên 2 tuổi và người lớn.
Nguyễn Hoa
[links()]
