Trận mưa lụt lịch sử cuối tháng 7, đầu tháng 8-2015 đã khiến TP Cẩm Phả chịu nhiều thiệt hại. Tổng lượng mưa trên địa bàn thành phố trên 1.6000mm gây ngập lụt, sạt lở, trôi lấp tại nhiều khu vực, gây thiệt hại đáng kể về người và tài sản của người dân, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp ngành Than. Rút kinh nghiệm từ bài học của trận lụt lịch sử và những năm trước đó, ngay từ những tháng đầu năm 2016, thành phố đã kiện toàn Ban Chỉ đạo PCTT&TKCN; tăng cường công tác tuyên truyền cho các chủ phương tiện tàu, thuyền, bè và ngư dân; phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên; xây dựng, triển khai kế hoạch PCTT&TKCN ở các cấp, phương án ứng phó với bão mạnh, siêu bão; theo dõi sát diễn biến mưa, lũ và thông báo thường xuyên, đưa các bản tin cảnh báo, các công điện, thông báo và công tác chỉ đạo, điều hành; thành lập các đoàn kiểm tra…
Lấy phương châm “3 trước” (chủ động phòng chống trước, phát hiện xử lý trước, phương tiện vật tư chuẩn bị trước) và “4 tại chỗ” (vật tư tại chỗ, phương tiện tại chỗ, lực lượng tại chỗ, chỉ đạo xử lý tại chỗ), thành phố chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể xử lý tình huống, phương án ứng cứu khi có tình huống xấu xảy ra, phân công chi tiết nơi tập kết lực lượng ứng cứu di dân, phương án sử dụng lực lượng… đối với các khu vực có nguy cơ cao. Song song với đó, tranh thủ các nguồn lực, thành phố đã đầu tư tu bổ các khu vực đê, kè, các công trình cấp bách, như: Kè chống sạt lở tổ 1, tổ 2, khu 4A, phường Cẩm Thành; tuyến kè đá chống sạt lở hai bên suối tổ 7, khu Hai Giếng, phường Cẩm Thuỷ; kè chống sạt lở khu vực núi đá tổ 1, khu Lê Lợi, phường Cẩm Tây… Với các khu vực có nguy cơ sạt lở cao như: Tuyến đường tránh Hạ Long - Quang Hanh, phường Quang Hanh; hộ dân giáp ranh khu 1A, phường Cẩm Trung và khu 4A, phường Cẩm Thành; đồi 908, khu Thống Nhất, phường Cẩm Tây…, thành phố chỉ đạo các đơn vị chủ động rà soát, kiểm tra các khu vực xung yếu; có phương án di dời, sơ tán tạm thời, kể cả di dời tái định cư; gia cố lại kè.
Cẩm Phả có nhiều dãy núi cao ở phía Bắc, các suối ngắn, có độ dốc cao; hệ thống thoát nước trên địa bàn cũ và xuống cấp, các suối chảy qua khu dân cư phần lớn bị lấn chiếm, thu hẹp dòng chảy, làm hạn chế khả năng tiêu thoát nước; các dự án phát triển đô thị phía biển gia tăng đã làm cho mặt bằng phía Nam cao hơn khu dân cư. Một số khu vực có khả năng ngập úng cục bộ như: Khu 3A, 3B, 4A, 4B, 9B, 10A, 10B và chợ Suối Khoáng, phường Quang Hanh; tổ 67-70, khu Diên Thuỷ, phường Cẩm Đông; khu Đông Sơn, Nam Sơn 1, Nam Sơn 2, phường Cẩm Sơn… Để hạn chế tối đa tình trạng này, thành phố phối hợp với các doanh nghiệp, địa phương tổ chức nạo vét cầu cống, mương máng, sông, suối, khơi thông dòng chảy trước mùa mưa bão; nghiêm cấm các hành vi đổ thải; giải toả việc lấn chiếm hành lang hệ thống thoát nước. Riêng đối với khu vực tập trung nhiều tàu, thuyền, bè nuôi trồng thuỷ hải sản tại các phường Cửa Ông, Cẩm Đông, Cẩm Trung, Cẩm Thuỷ, Quang Hanh, thành phố yêu cầu các phường chủ động triển khai và phân công trách nhiệm cụ thể theo các kế hoạch, phương án đã xây dựng. Khi có tin bão đến phải duy trì nghiêm chế độ trực bão 24/24h; thông báo và đôn đốc các tàu thuyền, bè vào nơi tránh trú bão; vận động và hướng dẫn người già, phụ nữ, trẻ em di dời từ các tàu thuyền, nhà bè về nơi an toàn…
Xác định di dân là một chương trình lớn, có tính cấp bách liên quan đến công tác PCTT&TKCN, TP Cẩm Phả đã khẩn trương thực hiện Đề án di dân tổng thể ra khỏi vùng sạt lở nguy hiểm trên địa bàn. Đối với các vị trí sạt lở, ngập lụt có ảnh hưởng trực tiếp do nằm gần chân các bãi thải và khai trường khai thác than, thành phố sẽ tiến hành GPMB, di dời toàn bộ các hộ dân trên đến vị trí mới; yêu cầu các đơn vị ngành Than thực hiện quy trình khai thác, đổ thải đúng quy trình, quy hoạch, quy định; ưu tiên phương án di dời, bố trí dân cư tại địa bàn nội bộ phường, xã để không gây xáo trộn. Đối với các vị trí sạt lở, ngập lụt có ảnh hưởng do nằm trên sườn đồi và gần khai trường khai thác than, thành phố sẽ đầu tư xây dựng, cải tạo hệ thống hạ tầng kỹ thuật, kè chống sạt lở, nạo vét suối khơi thông dòng chảy; thường xuyên kiểm tra và có phương án cải tạo lại nhà ở đảm bảo an toàn khi có mưa lũ lớn. Đối với các vị trí có nguy cơ gây nguy hiểm ven suối, trên đồi cao, thành phố sẽ triển khai xây dựng kè chống sạt lở để đảm bảo an toàn. Từ nay đến hết năm 2018, Cẩm Phả sẽ ưu tiên di dời, bố trí khẩn cấp cho 312 hộ dân đang sinh sống trong khu vực đặc biệt nguy hiểm hoặc nguy hiểm.
Trao đổi với chúng tôi, ông Bùi Văn Quang, Phó Phòng Kinh tế TP Cẩm Phả, nhấn mạnh: Để chủ động phòng, chống, giảm thiệt hại, quan trọng vẫn là ý thức của người dân. Do đó, cùng với những giải pháp trên, thành phố sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, phát huy khả năng phòng, chống ngập lụt, sạt lở trong cộng đồng dân cư.
Cao Quỳnh
